Đàm phán thương mại Mỹ – Canada đổ bể

Do đàm phán đổ bể, Mỹ chính thức áp thuế lên 20 tỷ USD hàng hóa Canada từ 22/8, khiến Ottawa tuyên bố sẽ có biện pháp trả đũa.

Sau 3 ngày tạm hoãn vì có tiến triển, đàm phán thương mại giữa Mỹ và Canada khép lại thất bại vào tối 21/8. “Tối nay, Canada đã từ chối hoàn tất thỏa thuận thương mại theo các điều khoản đã thống nhất hồi đầu tuần”, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer, tuyên bố.

Ngay sau diễn biến này, mức thuế quan 50% mà Mỹ áp lên 20 tỷ USD hàng hóa Canada chính thức hiệu lực từ sáng sớm 22/8. Thủ tướng Canada Mark Carney nói rằng sẽ có phản ứng tương xứng.

“Canada sẽ đáp trả tương ứng từng USD thuế quan để bảo vệ người lao động và doanh nghiệp của chúng tôi”, ông tuyên bố. Ottawa cũng cho biết sẽ công bố thêm các biện pháp hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp trong những ngày tới.

AP đánh giá động thái trả đũa có thể khiến xung đột thương mại leo thang và đặt dấu hỏi về tương lai của hiệp định thương mại giữa Mỹ, Canada và Mexico, vốn có vai trò thiết yếu với ngành công nghiệp Bắc Mỹ.

Trước đó, cuối ngày 18/8 (giờ Mỹ), Tổng thống Trump thông báo hoãn áp mức thuế 50% lên hàng hóa Canada trong 3 ngày, do có tiến triển trong đàm phán. Một quan chức Nhà Trắng cho biết Canada sau đó muốn Mỹ giảm thuế thép, nhôm, ôtô và gỗ xẻ, nhưng Washington không chấp nhận.

Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết nước này đã dành cho láng giềng chế độ đối xử tốt nhất trong các nước xuất khẩu lớn vào Mỹ. Tuy nhiên, Canada đưa thêm yêu cầu mới và rút lại một số cam kết, dẫn đến phá vỡ thế cân bằng được xây dựng trong thời gian thương thảo.

Ngược lại, Thủ tướng Canada Mark Carney quy trách nhiệm cho Washington. Ông nói “những thay đổi vào phút chót trong các điều khoản Mỹ đề xuất là không công bằng, không hợp lý về kinh tế và đặt ra nghi vấn về độ tin cậy”.

Theo ông Carney, mục tiêu của Canada trong suốt quá trình đàm phán là đạt được thỏa thuận tốt nhất có thể chứ không phải bằng mọi giá. Vì vậy, ông yêu cầu đoàn đàm phán dừng trao đổi và trở về Ottawa.

Kết quả đổ vỡ đánh dấu bước ngoặt mạnh so với chỉ hai ngày trước, khi giới chức hai nước còn phát tín hiệu rằng một thỏa thuận đang đến gần. Hiện cả hai chưa lên kế hoạch cho vòng đàm phán tiếp theo.

“Canada có thể muốn Mỹ giảm thuế nhiều hơn đối với một số ngành cụ thể so với mức Washington sẵn sàng chấp nhận, hoặc những nhượng bộ của Canada chưa đủ”, ông Ryan Majerus, chuyên gia tại King & Spalding, nhận định.

Năm 2025, kim ngạch thương mại hàng hóa và dịch vụ Mỹ – Canada đạt 880 đạt tỷ USD. Trong đó, Mỹ chiếm gần 72% kim ngạch xuất khẩu hàng hóa của Canada.

Chính quyền ông Trump cũng có thể phải cân nhắc việc áp mức thuế mới quá cao trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ tháng 11. Thuế nhập khẩu do các doanh nghiệp Mỹ chi trả và họ có thể chuyển chi phí này sang người tiêu dùng, trong bối cảnh cử tri vốn đã bất mãn với giá cả leo thang.

“Dù theo kịch bản nào, tôi nghĩ hai bên đều sẽ chịu áp lực rất lớn trong những ngày tới để tìm một lối thoát. Nhưng nếu Canada quyết định áp thuế trả đũa, việc này có thể còn khó khăn hơn”, ông Ryan Majerus, bình luận.

Phiên An (theo AP)