Đẩy nhanh việc hình thành Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia

Thông tin nêu trong tọa đàm Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia – Vấn đề và giải pháp đối với quỹ đầu tư mạo hiểm sử dụng ngân sách nhà nước tổ chức ngày 15/6 tại TP HCM, do Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân chủ trì. Bộ Khoa học và Công nghệ tham vấn ý kiến từ các chuyên gia, nhà đầu tư, doanh nghiệp và các bên liên quan để hoàn thiện Đề án Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, báo cáo Thủ tướng và đề xuất các cơ chế, chính sách phù hợp.

Dự kiến Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia sẽ vận hành theo nguyên tắc phù hợp với đặc thù đầu tư mạo hiểm, trong đó hiệu quả được đánh giá trên toàn bộ chu kỳ đầu tư dài hạn thay vì từng thương vụ riêng lẻ. Cơ chế quản lý cũng được thiết kế theo hướng chấp nhận mức độ rủi ro phù hợp với thông lệ quốc tế, đồng thời áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người quản lý, điều hành khi đã thực hiện đầy đủ quy trình theo quy định của pháp luật.

Bộ Khoa học và Công nghệ cũng nghiên cứu các giải pháp hỗ trợ sự phát triển của hệ sinh thái đầu tư mạo hiểm, trong đó có việc hình thành một sàn giao dịch chứng khoán chuyên biệt dành cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo nhằm tạo kênh thoái vốn minh bạch cho nhà đầu tư.

Tại tọa đàm, đại diện Gobi Partners, ThinkZone, Quest Ventures và Kairous Capital và đại diện các quỹ đầu tư và tổ chức trong hệ sinh thái đổi mới sáng tạo đưa ra nhiều đề xuất.

Cụ thể chuyên gia đề xuất Việt Nam nghiên cứu áp dụng mô hình quỹ đầu tư vào các quỹ (Fund of Funds – FoF) hoặc cơ chế đồng đầu tư với khu vực tư nhân, trong đó nguồn vốn nhà nước đóng vai trò “vốn mồi”, góp phần chia sẻ rủi ro và thu hút thêm dòng vốn xã hội.

Đánh giá về đề xuất thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, đại diện Gobi Partners cho rằng đây là tín hiệu tích cực giúp nâng cao niềm tin của nhà đầu tư quốc tế, chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân và tạo sức hút cho hệ sinh thái khởi nghiệp công nghệ Việt Nam. Tuy nhiên, ý kiến nhấn mạnh quỹ cần được thiết kế theo nguyên tắc Nhà nước đóng vai trò “xúc tác” thay vì “trực tiếp lựa chọn doanh nghiệp thắng cuộc”.

Bà Nguyễn Minh Phương, đại diện quỹ Quest Ventures, đề cập về cơ chế Nhà nước tham gia đầu tư mạo hiểm và chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân, thông qua hai mô hình tiêu biểu là Singapore và Kazakhstan. Từ hai mô hình trên, bà cho rằng trong giai đoạn đầu, Việt Nam nên phân bổ nguồn vốn nhà nước cho một số quỹ đầu tư tư nhân có năng lực thay vì đầu tư trực tiếp vào startup. Sau đó, cần có chiến lược dài hạn với các giai đoạn đánh giá, sàng lọc và mở rộng quy mô rõ ràng. Cuối cùng, song song với việc thành lập quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia, cần tiếp tục hoàn thiện khung pháp lý, chính sách thuế và năng lực quản lý quỹ để thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo phát triển bền vững.

Ông Phạm Hồng Quất, Viện trưởng Đổi mới sáng tạo Quốc gia – Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết các địa phương được phép sử dụng nguồn lực tài chính nhà nước để cùng đầu tư với các quỹ tư nhân vào doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Tuy nhiên cơ chế giai đoạn đầu còn nhiều hạn chế như thiếu quy định về chấp nhận rủi ro, thủ tục phức tạp, thời gian đầu tư ngắn và chưa tạo được quỹ đầu tư mạo hiểm có vốn nhà nước nào hoạt động hiệu quả.

Bước ngoặt xuất hiện khi Nghị quyết 57 xác định rõ nhiệm vụ xây dựng các quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo, công nghệ và chuyển đổi số, đồng thời cho phép cơ chế chấp nhận rủi ro phù hợp với đặc thù đầu tư đổi mới sáng tạo. Nghị định 264/2025 đưa ra mô hình quỹ có tư cách pháp nhân theo luật doanh nghiệp, thay cho mô hình liên kết nhà đầu tư trước đây. Quỹ được phép đầu tư trực tiếp, đồng đầu tư với quỹ khác, đầu tư ra nước ngoài, chu kỳ từ 10-15 năm và áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm dân sự, hành chính đối với các rủi ro đầu tư trong phạm vi cho phép.

Theo ông Quất, mục tiêu của các quỹ này không phải tối đa hóa lợi nhuận mà là thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, kích hoạt thị trường đầu tư mạo hiểm và thu hút thêm nguồn vốn tư nhân. Cơ quan quản lý đang nghiên cứu lựa chọn mô hình tổ chức phù hợp nhất giữa công ty một thành viên, công ty hai thành viên trở lên hoặc công ty cổ phần để bảo đảm hiệu quả vận hành và tiệm cận thông lệ quốc tế.

Đại diện cộng đồng doanh nghiệp cũng cho rằng việc tiếp cận nguồn vốn đúng thời điểm có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với quá trình phát triển sản phẩm và mở rộng thị trường. Do đó, doanh nghiệp kỳ vọng các cơ chế hỗ trợ và đầu tư sẽ sớm được triển khai trên thực tế. Bên cạnh nguồn vốn, cộng đồng khởi nghiệp cũng mong muốn nhận được những tín hiệu từ chính sách nhằm tăng cường niềm tin của nhà đầu tư và thúc đẩy sự hình thành một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo năng động, hiệu quả.

Ghi nhận các ý kiến, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết những trăn trở của cộng đồng đổi mới sáng tạo, đặc biệt là từ những người trẻ, nhằm tạo động lực thực tế để quyết tâm xây dựng một cơ chế đột phá cho Quỹ mạo hiểm trong tương lai.

Lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết sẽ tổng hợp các đề xuất, xây dựng cơ chế đặc thù trình Chính phủ, để Quỹ đầu tư mạo hiểm quốc gia sớm trở thành bệ phóng thực chất cho hệ sinh thái đổi mới sáng tạo Việt Nam vươn tầm toàn cầu.

Trước đó Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP HCM ra mắt vào tháng 4/2026, với quy mô 500 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách và tư nhân. Cùng thời điểm, Hanoi Venture Capital Fund (HVCF) cũng được thành lập với vốn điều lệ ban đầu 230 tỷ đồng, góp phần mở rộng các kênh huy động vốn cho doanh nghiệp công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Bảo Lâm

• TP HCM ra mắt Quỹ đầu tư mạo hiểm 500 tỷ đồng cho startup
  

  
  
  

• TP HCM lập quỹ đầu tư mạo hiểm hỗ trợ startup công nghệ
  

  
  
  

• Nhà nước rót vốn, đầu tư mạo hiểm cùng startup