Đi chùa online

Khoảng một tuần qua, nhiều người tìm đến các ứng dụng đi chùa ảo để giải tỏa căng thẳng, tạo nên trào lưu mô phỏng tâm linh thu hút hàng chục nghìn lượt truy cập.

8h sáng, vừa tới văn phòng ở Hà Nội, Ngân Hạnh, 30 tuổi, mở điện thoại truy cập ứng dụng “Niệm Phật online”. Cô chọn áo tràng cho nhân vật ảo và điểm đến là một ngôi chùa cổ ở miền Bắc nhưng màn hình báo nơi cô chọn tạm kín chỗ. Hạnh đợi khoảng 5 phút để nhân vật của mình được xếp vào khoảng trống ở chính điện.

“Thường có khoảng 5-6 phòng chờ để vào chùa. Mỗi lần tôi truy cập gặp cả nghìn người đang tham gia. Tôi hay vào sáng sớm để bớt đông và tĩnh tâm”, Hạnh nói.

Trong không gian đồ họa 3D phát tiếng tụng kinh có sẵn, Hạnh bấm biểu tượng quỳ lạy và thắp hương, sám hối. Một tuần qua, cô duy trì việc này vào sáng, trưa và tối, mất khoảng gần hai giờ mỗi ngày. “Tôi đeo tai nghe đi lễ khoảng 30 phút để bớt căng thẳng trước khi làm việc. Lúc nóng giận, tôi cũng dùng ứng dụng để tĩnh tâm”, Hạnh nói.

Thùy Minh, 24 tuổi, nhân viên truyền thông tại TP HCM, cài ứng dụng sau khi xem thông tin trên mạng xã hội. Cô sau đó bị cuốn vào các nhiệm vụ như thắp hương ảo để tăng “điểm công đức”, phóng sinh chim, rùa để nâng cấp chuỗi hạt và đổi trang phục.

“Tôi biết những điểm số này không có giá trị ngoài đời thực, nhưng cảm giác hoàn thành nhiệm vụ và đọc những lời chúc bình an hiển thị trên màn hình giúp tôi bớt trống trải sau giờ làm”, Minh nói. Trước đây, cô chỉ đến chùa vào dịp đầu năm hoặc lễ Vu Lan do lịch trình bận rộn. Hiện tại, cô duy trì việc “đi chùa online” mỗi ngày.

Xu hướng “đi chùa online” của người dùng Việt Nam nằm trong cơn sốt xuất phát từ Hàn Quốc. Park Jin-won, 26 tuổi, cử nhân ngành Văn học Anh đã tạo ra ngôi chùa ảo Sansa với chánh điện rộng lớn cùng pho tượng Phật uy nghiêm bằng vibe coding.

Người dùng hóa thân thành nhân vật chú tiểu mang các tên gọi ngẫu nhiên như “Mây Thong Dong” hay “Ánh Trăng Mềm”, di chuyển trong không gian mô phỏng ngôi chùa giữa rừng núi. Họ có thể chắp tay chào nhau, ngồi trên nệm thực hiện 108 lễ bái, lần tràng hạt, tụng kinh, gõ mõ.

Sansa đón 600.000 người truy cập sau ba ngày hoạt động và chạm mốc một triệu vào ngày 1/11. Park Jin-won phải nâng số vị trí ngồi từ 20 lên 10.000 vị trí nhằm khắc phục sự cố quá tải máy chủ.

Thành công của Sansa khởi nguồn cho sự ra đời của các nền tảng như Chanmi (nhà thờ Công giáo trực tuyến) hay Goyottul (nhà thờ Tin Lành). Tại Việt Nam, người dùng có thể “đi lễ” ở Sansa hoặc một số ứng dụng tương tự “niemphatonline”, “dichuaonline”. Các phòng lễ trực tuyến ở Việt Nam cũng thường xuyên báo đầy vào đầu giờ sáng hoặc đêm muộn.

Bên cạnh thao tác lễ Phật, nhiều ứng dụng tích hợp tính năng giống trò chơi điện tử như điểm danh hàng ngày, quét sân, tưới cây để nhận “điểm công đức”.

TS Nguyễn Thanh Phong, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, đánh giá việc đưa chính điện, chuông mõ lên không gian số là dạng thực hành văn hóa mới. Hình thức này hỗ trợ những người gặp rào cản về không gian, sức khỏe như người già yếu, khuyết tật hoặc sống xa cơ sở thờ tự có cơ hội tiếp cận nghi lễ.

Tuy nhiên, ông Phong lưu ý môi trường ảo thiếu sự tương tác và năng lượng từ cộng đồng tín chúng. “Nếu lạm dụng, người dùng dễ rơi vào trạng thái thỏa mãn ảo, xa rời đời sống thực tế”, ông nói.

Đồng quan điểm, ThS Nguyễn Phú Tuấn, giảng viên truyền thông đa phương tiện tại TP HCM, cảnh báo nguy cơ “game hóa” giá trị tâm linh khi nghi thức tôn giáo bị chia nhỏ thành nút bấm, điểm thưởng, người dùng dễ bị dẫn dắt bởi cơ chế gây nghiện của công nghệ hơn là hướng tới sự tĩnh tại nội tâm.

Chuyên gia này khuyến cáo người trẻ chỉ nên xem ứng dụng mô phỏng là công cụ thư giãn tạm thời và cần xây dựng thói quen cân bằng cuộc sống.

Phạm Minh Thủy, 33 tuổi, sống tại Hà Nội, đã gỡ ứng dụng sau một ngày cài đặt do cảm thấy hình thức này biến tu tập thành trò tiêu khiển.”Việc tích lũy điểm số hay đổi quà trên màn hình làm mất đi sự trang nghiêm. Đi chùa cần sự thành tâm, trực tiếp hòa mình vào không gian thanh tịnh mới mang lại cảm giác an yên thật sự”, Thủy nói.

Nga Thanh – Ngọc Ngân