Đọc hiểu kém nhưng vẫn tốt nghiệp trung học


Tỷ lệ thanh niên Mỹ trong độ tuổi 16 đến 24 có năng lực đọc viết ở mức thấp nhất (Level 1) đã tăng từ 16% năm 2017 lên 25% năm 2023, tương đương 5 triệu người. Con số này bằng với dân số một tiểu bang cỡ trung như Alabama.

Dữ liệu được Trung tâm Thống kê giáo dục quốc gia (NCES) và chương trình Đánh giá năng lực người lớn quốc tế (PIAAC) tổng hợp hồi cuối tháng 12 năm ngoái. Theo báo cáo, người biết đọc ở Level 1 có thể hiểu ý nghĩa cơ bản của các đoạn văn ngắn, nhưng không thể phân tích hoặc hiểu sâu hơn các văn bản dài.

Ở hạt Starr, Texas và hạt Adams, Washington, hơn 80% học sinh tốt nghiệp trung học có kỹ năng đọc chỉ ở mức Level 1 hoặc thậm chí thấp hơn. Một số quận khác cũng có trên 60% học sinh tốt nghiệp nhưng kỹ năng đọc vẫn ở trình độ cơ bản nhất.

Trong cùng giai đoạn, tỷ lệ thanh niên có bằng trung học lại tăng 5%. Điều này đồng nghĩa ngày càng có nhiều người tốt nghiệp, nhưng lại ít người thực sự đọc hiểu tốt hơn.


Ảnh minh họa: Lutheran High School

Ảnh minh họa: Lutheran High School

Các chuyên gia chỉ ra nhiều nguyên nhân.

Đại dịch Covid-19 khiến hàng loạt trường học và trung tâm giáo dục đóng cửa. Trong khi đó, nhóm có “nhu cầu đặc biệt cao”, như người khuyết tật, hoàn cảnh khó khăn hoặc dùng tiếng Anh như ngôn ngữ thứ hai… ngày càng nhiều. Họ vừa mất cơ hội học trực tiếp, vừa không được hỗ trợ riêng để cải thiện khả năng đọc.

Nghèo đói và bất ổn về nhà ở cũng cản trở nhiều gia đình cho con tiếp cận sách, internet, hoặc môi trường học tập ổn định.

Song song đó, nhiều trường học chịu áp lực đảm bảo tỷ lệ tốt nghiệp cao, tạo thuận lợi cho học sinh mà không đảm bảo các em thực sự nắm vững kỹ năng cần thiết. Hậu quả là nhiều em được lên lớp dù chưa đạt chuẩn về năng lực đọc.

“Học sinh cũng có rất nhiều cách đối phó: chỉ cần đạt vừa đủ điểm, hoặc nhờ bạn bè làm bài tập về nhà thay”, theo Andrew Roberts, chủ tịch Quỹ Barbara Bush về xóa mù chữ.

Theo Limor Pinhasi-Vittorio, trưởng khoa tư vấn, lãnh đạo, xóa mù chữ và giáo dục đặc biệt tại Cao đẳng Lehman, khi công nghệ ngày càng phát triển, học sinh dựa vào AI để “học hộ” mà không cần phải thực sự đọc hay viết bài trực tiếp.

Nếu xu hướng này tiếp tục, các chuyên gia nhận định Mỹ có thể phải đối mặt với một thế hệ người trưởng thành “mù chữ chức năng” – tức có thể nhận biết chữ, nhưng không thể đọc hiểu hay phân tích thông tin ở mức cần thiết để sống và làm việc.

Điều này vừa ảnh hưởng đến cơ hội nghề nghiệp của riêng họ, vừa làm giảm năng suất lao động và khả năng cạnh tranh của nền kinh tế Mỹ.

Rachael Gabriel, giáo sư ngôn ngữ tại Đại học Connecticut, đề xuất điều chỉnh chương trình học và cách đánh giá để phản ánh đúng nền tảng, bối cảnh văn hóa và mối quan tâm của học sinh. Trình độ ngôn ngữ đo được sẽ chính xác hơn và việc học hiệu quả hơn.

“Khi học sinh thấy việc học có mục đích thật sự trong đời sống, các em sẽ học nhanh hơn và ghi nhớ lâu hơn”, Gabriel nói.

Marco Paccagnella, nhà phân tích của Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), cũng cho rằng nhiều bài đánh giá năng lực đọc viết hiện nay (như PIAAC) đã lỗi thời. Theo Marco, cách con người đọc và tiếp nhận thông tin đã thay đổi, từ văn bản dài chuyển sang đọc ngắn, nhanh và trực tuyến.

Một cải cách đang được triển khai là áp dụng khung đánh giá mới vào năm 2026 với Bài kiểm tra Đánh giá tiến bộ giáo dục Quốc gia. Khung này được thiết kế để mở rộng phạm vi đánh giá sang nhiều môn học, đồng thời phân tích chi tiết hơn dữ liệu theo bối cảnh xã hội, văn hóa và kinh tế của học sinh.

Khánh Linh (Theo The74, NCES)

Ngày xuất bản:

20 THÁNG 10, 2025

Tin cập nhật 24H

Ván cược AI Việt Nam ‘hậu Jensen Huang’

Nguyên Đại sứ Mỹ tại Việt Nam, Chủ tịch & TGĐ Knapper Global Advisory

17 THÁNG 11, 2026

Đề xuất bỏ tốc độ tối thiểu một số đoạn đường trên cao tốc

Bộ Xây dựng đề xuất không quy định tốc độ tối thiểu tại trạm thu phí, làn chuyển tiếp nhập, tách cao tốc, khi ùn tắc, cứu hộ.

17 THÁNG 11, 2026

Tài xế lùi xe trên cao tốc bị phạt 35 triệu đồng

Đồng ThápNam tài xế 48 tuổi bị phạt 35 triệu đồng, trừ 10 điểm giấy phép lái xe do lùi ôtô trên cao tốc TP HCM – Trung Lương – Mỹ Thuận.

17 THÁNG 11, 2026

Xe container cháy ngùn ngụt trên quốc lộ 51

Đồng NaiĐang chạy trên quốc lộ 51, tài xế phát hiện lửa bùng lên liền tấp vào lề rồi rời cabin thoát thân, tuyến đường huyết mạch ùn tắc, chiều 16/11.

17 THÁNG 11, 2026

Bí ẩn viên kim cương 300.000 USD biến mất sau tai nạn F1

Viên kim cương trị giá 300.000 USD gắn trên xe đua Jaguar biến mất sau tai nạn tại Monaco Grand Prix 2004, để lại bí ẩn chưa có lời giải suốt 22 năm.

17 THÁNG 11, 2026

HLV Moriyasu và hành trình không trọn vẹn cùng Nhật Bản

Từng gây tiếng vang với những chiến thắng trước Đức, Tây Ban Nha và Brazil, nhưng Nhật Bản thiếu một bước đột phá để khiến hành trình dưới thời HLV Hajime Moriyasu trọn vẹn hơn.

17 THÁNG 11, 2026

Cựu trợ lý của HLV Park Hang-seo tái xuất V-League

Đà NẵngHLV Lee Young-jin nhận lời dẫn dắt CLB SHB Đà Nẵng thay HLV Lê Đức Tuấn từ vòng 8 V-League 2026-2027.

17 THÁNG 11, 2026

Klopp: ‘FIFA thời Infantino còn tệ hơn thời Blatter’

HLV Jurgen Klopp cho rằng FIFA cần thay chủ tịch, khi tình hình dưới thời Gianni Infantino còn tệ hơn giai đoạn Sepp Blatter điều hành tổ chức này.

17 THÁNG 11, 2026

Cựu Phó chủ tịch UEFA: ‘Guardiola giết bóng đá’

AnhCựu Phó chủ tịch Zbigniew Boniek lên án chiến thuật kiểm soát bóng mà HLV Pep Guardiola phát minh.

17 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng đề xuất trọng tâm chiến lược cho hợp tác ASEAN – Trung Quốc

Thủ tướng Lê Minh Hưng dự Hội nghị Cấp cao ASEAN – Trung Quốc, đề xuất những trọng tâm chiến lược để phát triển quan hệ hai bên.

17 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

25 đại học được ưu tiên đầu tư phòng thí nghiệm bán dẫn

25 trường đại học tham gia chương phát triển nguồn nhân lực ngành công nghiệp bán dẫn được ưu tiên đầu tư phòng thí nghiệm, đào tạo giảng viên và chi hỗ trợ cho sinh viên.

17 THÁNG 11, 2026

20 nữ sinh giành giải thưởng Khoa học công nghệ Việt Nam 2026

20 nữ sinh theo đuổi các ngành khoa học, công nghệ được vinh danh vì có công bố trên các tạp chí uy tín hoặc thành tích học tập tốt.

17 THÁNG 11, 2026

PGS. TS Bùi Thế Duy: Gắn đào tạo khoa học cơ bản với công nghệ chiến lược

Việc làm ngành công nghệ đang thay đổi rất nhiều vì AI, nên cần gắn với khoa học cơ bản trong đào tạo nhóm ngành này, theo Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội.

17 THÁNG 11, 2026

Nước nào là quê hương của bột ngọt?

Bột ngọt hay mì chính được phát hiện cách đây hơn trăm năm rồi dần phổ biến. Theo bạn, nó được sản sinh từ Trung Quốc hay Nhật Bản?

17 THÁNG 11, 2026

Chuyên Ngoại ngữ lo học sinh ‘quay lưng’ trước dự kiến đổi mới trường chuyên

Hà NộiTrường chuyên Ngoại ngữ chỉ ra nhiều bất cập, thiếu khả thi trước đề xuất thay đổi cơ cấu đào tạo của hệ thống này, lo bị nhiều học sinh quay lưng.

16 THÁNG 11, 2026