EU ‘cởi trói’ gói viện trợ 7,5 tỷ USD cho Ukraine

EU nhất trí giải ngân gói viện trợ quân sự từ Cơ chế Hòa bình châu Âu cho Ukraine sau ba năm đình trệ vì sự phản đối của Hungary.

Các nước Liên minh châu Âu (EU) đạt được đồng thuận chính trị tại cuộc họp Ủy ban Chính trị và An ninh EU ở Brussels ngày 25/9 về giải ngân 6,6 tỷ euro (hơn 7,5 tỷ USD) để hỗ trợ quân sự cho Ukraine.

Gói viện trợ này nằm trong khuôn khổ Cơ chế Hòa bình châu Âu (EPF), được thiết kế để EU hoàn trả một phần chi phí vũ khí mà các nước thành viên cung cấp cho Ukraine, qua đó thúc đẩy hỗ trợ quân sự cho Kiev mà không lo ngại thâm hụt ngân sách.

Trong những năm đầu xung đột, đây là một trong những kênh hỗ trợ chủ chốt của EU cho Ukraine và thường xuyên được liên minh này bổ sung ngân sách. Tuy nhiên, Hungary dưới thời thủ tướng Viktor Orban phủ quyết chương trình này vào tháng 5/2023, khiến các khoản viện trợ bị đình trệ từ đó đến nay.

Budapest khi đó phản đối quyết định của Ukraine đưa OTP Bank, ngân hàng thương mại lớn nhất Hungary, vào danh sách “các nhà tài trợ quốc tế cho chiến tranh”, ám chỉ mối liên hệ với quân đội Nga. Danh sách này bị Ukraine đình chỉ vào năm 2024 sau sức ép từ các đồng minh phương Tây, nhưng Hungary vẫn duy trì quyền phủ quyết đối với EPF.

Bế tắc chỉ được tháo gỡ trong năm nay, sau khi ông Orban thất bại trong cuộc bầu cử quốc hội tháng 4 và ông Peter Magyar trở thành tân Thủ tướng Hungary. Các nước EU sau đó nối lại đàm phán về phương án giải ngân khoản tiền bị đình trệ.

Đại diện Cấp cao EU về Chính sách An ninh và Đối ngoại Kaja Kallas thông báo quyết định này là “tin tốt cho Ukraine”.

Theo bà Kallas, gói viện trợ lần này được chia thành ba phần. Trong đó, 4,7 tỷ euro được dùng để hoàn trả cho các nước thành viên đã cung cấp vũ khí cho Ukraine, 1 tỷ euro dành cho hoạt động mua sắm chung thiết bị quân sự và 900 triệu euro sẽ được dành cho chương trình huấn luyện lực lượng vũ trang Ukraine.

Bà Kallas tiết lộ một số nước thành viên đã đồng ý chuyển trực tiếp phần tiền được hoàn trả cho Ukraine, song không nêu cụ thể. Khoản tiền này về lý thuyết đã được “cởi trói”, chờ được giải ngân một khi EU thông qua các văn bản pháp lý theo thủ tục.

Quyết định được đưa ra trong bối cảnh Ukraine đang đối mặt tình trạng thiếu hụt nghiêm trọng ngân sách quốc phòng, khoảng 27 tỷ USD. Ủy ban châu Âu và Quỹ Tiền tệ Quốc tế đang đàm phán với Kiev để tìm giải pháp cho khoản thiếu hụt này.

Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky cảnh báo vấn đề ngân sách cần được giải quyết trong tháng 10-11 để nước này có thể thanh toán các đơn hàng máy bay không người lái dự kiến được giao trong ba tháng đầu năm 2027.

Thanh Danh (Theo Euro News, AFP)