EY: Chi phí logistics Việt Nam có thể giảm về 12% GDP nhờ xanh hóa

Xanh hóa chuỗi cung ứng và liên thông dữ liệu số có thể giúp Việt Nam tiết kiệm hàng tỷ USD chi phí logistics, đưa tỷ lệ này về 12% GDP.

Chia sẻ tại phiên chuyên đề “Chuỗi giá trị toàn cầu bền vững: Logistics xanh”, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu 2026, bà Ishita Dhamani, đối tác cấp cao Công ty Ernst & Young (EY) Singapore, cho biết Việt Nam có nền tảng sản xuất lớn, nhiều cảng logistics công suất cao như Cái Mép – Thị Vải (6,3 triệu TEU), cảng Cần Giờ (dự kiến 16,9 triệu TEU vào 2047).

Trong đó, cảng Cần Giờ được định hướng trở thành trung tâm trung chuyển quốc tế, cạnh tranh với các cảng lớn ở Singapore. Tuy nhiên, chi phí logistics của Việt Nam đang ở mức cao so với thế giới, chiếm 16-18% GDP, làm giảm lợi thế cạnh tranh của các nhà máy và sức hấp dẫn đầu tư. Bà Ishita cho rằng mức này có thể giảm được về 12-15% nhờ xanh hóa.

Logistics xanh, theo bà, không đơn giản là dùng xe tải điện hay tiết kiệm năng lượng trong vận hành cảng biển. Quá trình xanh hóa gồm tổng hòa các giải pháp kết nối hành lang vận chuyển đa phương thức (đường sắt, thủy nội địa, đường bộ…), ứng dụng nhà kho thông minh, logistics tuần hoàn.

TS Bùi Bá Nghiêm, chuyên viên cao cấp Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công thương), cho rằng việc phát triển logistics xanh cần tính đến hiệu quả vận hành như giảm xe chạy rỗng, thời gian chờ, tổn thất nông sản trong chuỗi lạnh, từ đó tiết kiệm chi phí và tài nguyên.

Bên cạnh đó, dữ liệu cũng là nền tảng cốt lõi của quá trình logistics xanh. Theo ông Cao Hồng Phong, Phó tổng giám đốc Cảng Quốc tế Gemalink (thuộc Tập đoàn Gemadept), dữ liệu của từng đơn hàng cần được chia sẻ giữa các bên. Ông dẫn chứng, một nhà sản xuất đồ gỗ cần xuất khẩu 10 container hàng đi Mỹ, thông tin cần chia sẻ gồm địa điểm tiếp nhận container rỗng, thời gian hàng sẵn sàng lên xà lan và tàu rời cảng. “Rút ngắn thời gian chờ trong vận chuyển hàng hóa sẽ giúp giảm lượng khí thải”, ông Phong nói.

Tuy nhiên, việc kết nối dữ liệu này hiện chưa thông suốt. Ông Trương Tấn Lộc, Chủ tịch HĐTV Công ty TNHH Cảng Quốc tế Tân Cảng – Cái Mép (TCIT), cho rằng từng bên tham gia trong chuỗi cung ứng đang sử dụng nền tảng phần mềm quản lý khác nhau, khiến dữ liệu chưa liên thông.

Liên quan vấn đề này, đại diện Bộ Công Thương đề xuất các bên liên quan rà soát, xử lý thủ tục khiến quy trình kiểm tra, thông quan kéo dài, theo từng hành lang, chuỗi hàng. Cơ quan chức năng cần thúc đẩy cơ chế một cửa quốc gia và chứng từ điện tử, nghiên cứu chuẩn hóa kết nối và liên thông dữ liệu logistics quốc gia, để điều phối dòng hàng, theo dõi phát thải và giảm chi phí tuân thủ.

TS Nghiêm cũng đề xuất thí điểm mô hình hành lang logistics xanh, gắn với điều phối số, kết nối khu sản xuất với cảng Cái Mép – Thị Vải và chuỗi lạnh nông sản Đồng bằng sông Cửu Long. Kết quả thí điểm cần được đo bằng phát thải, năng lượng tiêu hao, chi phí trên đơn vị hàng, tỷ lệ giao đúng hẹn, và tổn thất hàng hóa, từ đó chọn giải pháp phù hợp để nhân rộng quy mô.

Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026 diễn ra từ ngày 26 đến 29/10, lần đầu hợp tác, đồng thương hiệu với Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF). Năm nay, diễn đàn có chủ đề “Tinh thần hợp tác trong kỷ nguyên mới” do UBND TP HCM chủ trì, tổ chức bởi Trung tâm Cách mạng công nghiệp lần thứ 4 (C4IR).

Diễn đàn thu hút sự tham gia của đại diện 10 tổ chức quốc tế, 7 trung tâm cách mạng công nghiệp lần thứ 4; khoảng 160 đoàn từ các trung tâm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo toàn cầu và 500 doanh nghiệp quốc tế, hiệp hội, cơ quan ngoại giao và cơ quan lãnh sự các nước tại Việt Nam.

Thủy Trương