Gần 60% học sinh Việt chưa đạt mức đọc hiểu cơ bản

59% học sinh Việt Nam không thể dùng kiến thức và thông tin đọc hiểu để xử lý tình huống thực tế, theo bài thi dành cho lứa tuổi 15 của OECD.

Tổ chức Hợp tác và Phát triển kinh tế (OECD) ngày 8/9 công bố kết quả chương trình đánh giá học sinh quốc tế (PISA) năm 2025. Kỳ này, Việt Nam có hơn 7.350 học sinh từ 194 trường THCS tham gia.

Kết quả, các em đạt trung bình 457 điểm Khoa học, 443 điểm Toán, 392 điểm Đọc hiểu và 461 điểm Giải quyết vấn đề bằng máy tính. Các mức này thấp hơn khoảng 15-70 điểm so với kỳ đánh giá năm 2022. PISA không quy định điểm tối thiểu hay tối đa, mà tính toán để phù hợp với phân bố chuẩn.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cho biết đây là lần đầu tiên học sinh Việt Nam chuyển từ làm bài trên giấy sang máy tính. Do hai phương thức có nhiều khác biệt, sự chênh lệch điểm số này chưa đủ để kết luận chất lượng giáo dục tăng hay giảm.

Tuy nhiên, một kết quả khác đáng lưu ý là chỉ 41% em đạt từ mức 2 trở lên ở kỹ năng Đọc hiểu, thấp hơn gần 30% so với trung bình của OECD. Đây là ngưỡng cơ bản, học sinh bắt đầu có thể dùng kiến thức và thông tin để xử lý các tình huống quen thuộc trong thực tế.

“Nói cách khác, khoảng 59% học sinh Việt Nam chưa đạt mức đọc hiểu cơ bản theo cách đánh giá của PISA”, Bộ nhận định.

Tỷ lệ đạt mức 2 trở lên ở môn Khoa học và Toán “tích cực” hơn, lần lượt là 71% và 58% (trung bình của OECD là 74% và 65%).

Trước kết quả này, Bộ cho rằng cần giúp học sinh đọc hiểu tốt hơn ở mọi môn. Đây không chỉ là việc của môn Ngữ văn, bởi muốn giải Toán có lời văn, hiểu một hiện tượng khoa học, đọc bản đồ, biểu đồ hay hướng dẫn trên Internet, học sinh đều cần biết đọc, chọn thông tin quan trọng, so sánh và đưa ra nhận xét.

Để cải thiện, giáo viên có thể cho học sinh làm quen với nhiều loại thông tin như bài viết, bảng biểu, hình ảnh và dữ liệu; kiểm tra thường xuyên để hỗ trợ kịp thời.

Thầy cô có thể vận dụng cách tiếp cận của PISA, yêu cầu học sinh giải thích, lập luận, xử lý thông tin, giải quyết vấn đề và phản biện; song lưu ý không chuyển PISA thành một kỳ thi hay tổ chức luyện thi.

Mặt khác, Bộ nhìn nhận kết quả PISA 2025 cho thấy giáo dục Việt Nam có nguồn lực tốt: học trò coi trọng việc học, kiên trì, chủ động tìm kiếm hỗ trợ và chuyên cần; giáo viên sát sao; học sinh tiếp cận công nghệ mới nhanh chóng.

PISA (Programme for International Student Assessment) là chương trình đánh giá học sinh quốc tế, theo chu kỳ ba năm một lần. Việt Nam bắt đầu tham gia từ năm 2012.

Kỳ đánh giá vừa qua có khoảng 765.000 học sinh ở 91 quốc gia và nền kinh tế tham gia – đông nhất từ trước đến nay.

Thanh Hằng