Hệ lụy khi nhiệt độ Trái Đất vượt ngưỡng an toàn


Hệ lụy khi nhiệt độ Trái Đất vượt ngưỡng an toàn

Sản lượng lương thực toàn cầu có thể giảm 14% vào 2050, kinh tế của nhiều quốc gia chịu thiệt hại kép do năng suất lao động giảm, khi Trái Đất tăng nhiệt quá 1,5 độ C.

Hạn chế mức tăng nhiệt độ toàn cầu ở ngưỡng 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp là mục tiêu 195 nước thống nhất tại Thỏa thuận Paris năm 2015. Mốc này được đề xuất bởi nhóm các quốc đảo nhỏ. Tony de Brum, cố Bộ trưởng Ngoại giao của Quần đảo Marshall, từng giải thích ngưỡng tăng này là cột mốc đảm bảo họ “có thể sinh tồn” và quốc gia thoát cảnh chìm dưới biển.

Báo cáo mới đây của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) dự báo nhiệt độ Trái Đất sẽ vượt ngưỡng an toàn trong giai đoạn 2026-2030, do khí thải từ than, dầu và khí đốt.

Như lo ngại của ông Tony thập kỷ trước, nguy cơ của tình trạng này là nước biển dâng, đe dọa nhấn chìm hơn 20 quốc đảo nhỏ và các khu vực ven biển. Tuvalu được dự báo sẽ chìm trong 24 năm tới. Năm ngoái, họ là nước đầu tiên thực hiện chương trình “di cư khí hậu“, đưa hàng trăm người sang Australia mỗi năm để tiếp tục sinh tồn.

Theo UNEP, các hiện tượng khí hậu cực đoan sẽ gây rủi ro mang tính dây chuyền, đe dọa trực tiếp đời sống con người và tính ổn định của hành tinh.

Nông nghiệp là lĩnh vực sẽ chịu ảnh hưởng lớn khi Trái Đất nóng lên. Các hoạt động trồng trọt, chăn nuôi, khai thác thủy sản đều có nguy cơ sụt giảm năng suất, gây nạn đói và đe dọa sinh kế của hàng tỷ người.

Chẳng hạn với cây trồng, chỉ 0,5 độ C tăng thêm cũng kéo năng suất sụt giảm, đẩy giá lương thực tăng. Sản lượng lương thực toàn cầu có thể giảm 14% vào năm 2050, nếu không có các biện pháp thích ứng hiệu quả.

Khi nền nhiệt Trái Đất nóng lên, nền kinh tế của nhiều quốc gia có nguy cơ chịu thiệt hại kép do năng suất lao động giảm, theo báo cáo Hạn chế sự vượt ngưỡng (Limiting overshoot) do UNEP công bố ngày 2/9. Ví dụ tại Ghana, nắng nóng cùng bệnh tật liên quan được dự báo làm giảm năng suất lao động trong lĩnh vực nông nghiệp khoảng 8,5%, ngành sản xuất giảm 2,6% vào năm 2050.

Còn tại Argentina, thiệt hại tài sản dự kiến hàng năm do lũ lụt dự kiến lên tới 1,4 tỷ USD. Quốc gia này sẽ chịu tổn thất tăng 125% nếu tần suất lũ lụt tăng gấp đôi.

Với các nước Trung Đông, như Iraq, kết quả mô hình hóa cho thấy tình trạng khô hạn gia tăng. Nếu giảm 20% nguồn cung nước, nước này sẽ mất khoảng 3,9% GDP.


People salvage their belongings from a building damaged by flash flooding in Nuwakot district of Nepal, Tuesday, Sept. 1, 2026. (AP Photo/Rajesh Kumar Singh)

Người dân thu gom đồ đạc từ một tòa nhà bị hư hại do lũ quét tại huyện Nuwakot, Nepal, 1/9. Ảnh: AP

Nắng nóng cực đoan là mối đe dọa lớn với lên đời sống con người. Theo UNEP, các đợt nắng nóng cực hạn vốn chỉ xuất hiện trăm năm một lần, nay hiện diện theo thập kỷ, tiến tới trở thành hiện tượng bình thường mới khi nhiệt độ tăng 1,5-2 độ C.

Hiện tượng “đảo nhiệt” sẽ khiến người dân đô thị cảm nhận sức nóng tăng thêm vài độ. Mức nhiệt tăng kéo theo mầm bệnh từ các loài trung gian (như muỗi), gia tăng ca mắc bệnh và tử vong.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), biến đổi khí hậu sẽ gây ra 250.000 ca tử vong mỗi năm, chỉ riêng do suy dinh dưỡng, sốt rét, tiêu chảy và say nắng. Chi phí thiệt hại sức khỏe ước tính 2-4 tỷ USD mỗi năm, tác động lớn vào khu vực nhiệt độ tăng cao như Trung Mỹ và Đông Nam Á.

Tình trạng ấm lên toàn cầu cũng làm gia tăng các thảm họa như bão, lũ lụt và sạt lở đất. Mức tăng 1,5 độ C còn kích hoạt các “điểm bùng phát” (tipping points) -ngưỡng mà biến đổi nhỏ có thể dẫn tới chuỗi hệ lụy lớn, diễn ra liên tục với nguy cơ không thể đảo ngược.

Một điểm bùng phát khí hậu là tảng băng Greenland. Tảng băng lớn thứ hai thế giới sẽ tan chảy không thể đảo ngược ở mức tăng nhiệt độ 1,5 độ C. Nếu tan hoàn toàn, nó có thể khiến mực nước biển dâng cao 7,2 m. Chỉ trong hai thập kỷ qua, Greenland đã mất 5.100 tỷ tấn băng.

Điểm bùng phát khác là Amazon – rừng mưa nhiệt đới lớn nhất hành tinh. Trong 10 năm qua, rừng này đã trải qua ba đợt hạn hán “cực kỳ nghiêm trọng”, vốn trước đây chỉ xảy ra trăm năm một lần. Khu rừng này đang nhanh chóng mất khả năng phục hồi sau nhiều thiệt hại do hạn hán, cháy cùng nạn phá rừng.


Mức tăng nhiệt độ trung bình hàng năm so với thời tiền công nghiệp. Nguồn: ECMWF

Mức tăng nhiệt độ trung bình hàng năm so với thời tiền công nghiệp. Nguồn: ECMWF

Trước thực trạng này, Liên Hợp Quốc kỳ vọng đạt được kịch bản lạc quan nhất. Theo đó, nhiệt độ toàn cầu sẽ vượt ngưỡng, nhưng chỉ đạt đỉnh ở mức 1,8 độ C, sau đó hạ dần xuống dưới 1,5 độ C vào cuối thế kỷ này.

Tuy nhiên, báo cáo cũng lưu ý rằng ngay cả khi nhân loại phát thải âm và hạ được nhiệt độ toàn cầu về dưới 1,5 độ C vào năm 2100, chưa chắc thế giới và khí hậu được đưa lại trạng thái bình thường như cũ.

Bảo Bảo (theo Earth, UNEP)

Ngày xuất bản:

6 THÁNG 09, 2026

Tin cập nhật 24H

Than nghèo kể khổ để cầm cố 22 xe máy đi thuê

Đà NẵngGiang Thị Quỳnh Anh thuê 22 xe máy tự lái, sau đó nói dối đây là tài sản của gia đình, viện hoàn cảnh khó khăn để mang đi cầm cố lấy tiền trả nợ.

21 THÁNG 11, 2026

Thu thuế 0,2% với đất bỏ hoang từ 1/7/2027

Đất bỏ hoang sẽ bị thu thuế 0,2% và không áp dụng hạn mức với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, gấp gần 7 lần đất ở trong hạn mức.

21 THÁNG 11, 2026

Cho phép lao động công ích thay tiền phạt từ 5 triệu đồng trở xuống

Cá nhân bị phạt hành chính từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị, có thể thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp tiền phạt.

21 THÁNG 11, 2026

Người dân giao nộp gấu ngựa nuôi 26 năm

Nghệ AnÔng Hoàng Văn Phụng ở xã Vạn An bàn giao con gấu ngựa nặng hơn 100 kg cho Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, sau 26 năm nuôi tại nhà.

21 THÁNG 11, 2026

Hơn 45.000 tỷ đồng phòng chống ma túy và tội phạm đến 2030

Việt Nam sẽ huy động 45.300 tỷ đồng để phòng chống ma túy và tội phạm trong 5 năm, hướng tới mục tiêu ít nhất 50% xã và 20% tỉnh thành không có ma túy vào năm 2030.

21 THÁNG 11, 2026

Từ thầy trò thành đồng đội ở giải chạy danh giá Nhật Bản

Nhật BảnTạm nghỉ dạy, trở lại đại học để theo đuổi giấc mơ chạy Hakone Ekiden, Takao Imai không ngờ có ngày được trao dải băng tiếp sức cho chính học trò cũ.

21 THÁNG 11, 2026

Đề xuất luật việt vị mới của Wenger trước nguy cơ bị bác bỏ

Ngay cả cựu HLV Arsene Wenger cũng không cảm thấy bị thuyết phục sau đợt thử nghiệm luật việt vị mới ở giải đấu của Canada, trong khi các nhà làm luật của bóng đá giờ đây được kỳ vọng sẽ bác bỏ nó.

21 THÁNG 11, 2026

Messi săn chức vô địch MLS Cup thứ hai liên tiếp

Sau khi giành Chiếc Giày Vàng mùa thứ hai liên tiếp, Lionel Messi cùng Inter Miami hướng đến mục tiêu trở thành đội đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch MLS Cup kể từ LA Galaxy năm 2012.

21 THÁNG 11, 2026

Bàn thắng đầu tiên của Việt Nam trong lịch sử World Cup 11 người

QatarPha đánh gót đẹp mắt của Lê Sỹ Bách vào lưới Bỉ ở giải U17 World Cup tối nay giúp Việt Nam có bàn đầu tiên ở sân chơi 11 người cấp độ thế giới.

21 THÁNG 11, 2026

Chuyên cơ ông Trump lập kỷ lục khi trở về từ Trung Quốc

Chuyên cơ đưa ông Trump từ Trung Quốc về Mỹ sau APEC đã thực hiện hành trình liên tục dài nhất trong lịch sử đội bay Không lực Một.

21 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

COP31 có thể bỏ mục tiêu cam kết hạn chế than, dầu, khí đốt

Dự thảo thỏa thuận của gần 200 nước đã bỏ điều khoản liên quan nhiên liệu hóa thạch, giữa bất đồng từ các bên đàm phán.

21 THÁNG 11, 2026

Mỗi lượng vàng miếng giảm tới 4 triệu đồng

SJC sáng nay hạ mạnh giá vàng miếng 4 triệu đồng chiều mua vào từ người dân trong khi bán ra giảm 2 triệu, xuống 134 triệu mỗi lượng.

21 THÁNG 11, 2026

Tăng kết nối đường sắt, cửa khẩu, cảng biển với các tỉnh Tây Nam Trung Quốc

Việt Nam và khu vực Tây Nam Trung Quốc có thể kết nối đường sắt, cửa khẩu với cảng biển Việt Nam để mở rộng giao thương, theo Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

21 THÁNG 11, 2026

Chứng khoán giảm 4 phiên liên tiếp

Đóng cửa phiên hôm nay ở 1.689 điểm, chứng khoán đã có 4 phiên điều chỉnh liên tiếp, đưa chỉ số VN-Index về vùng thấp nhất từ cuối tháng 7.

21 THÁNG 11, 2026

Ông Trần Bá Dương thôi chức chủ tịch công ty nông nghiệp

Ông Trần Bá Dương, người đứng đầu Tập đoàn Trường Hải (Thaco), vừa thôi kiêm nhiệm chức Chủ tịch HĐQT Công ty Nông nghiệp Trường Hải (Thaco Agri).

21 THÁNG 11, 2026