Iran – Mỹ đạt được ‘bộ nguyên tắc’ đàm phán

Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi ngày 17/2 thông báo trên truyền hình nhà nước rằng cuộc đàm phán với phái đoàn Mỹ tại Thụy Sĩ “mang tính xây dựng hơn” so với vòng đối thoại hồi đầu tháng. Mỗi bên sẽ tiếp tục xây dựng dự thảo thỏa thuận để trao đổi cho vòng đàm phán tiếp theo.

“Cuối cùng, chúng tôi đã có thể đạt được sự đồng thuận rộng rãi về một bộ nguyên tắc định hướng, dựa trên đó chúng tôi sẽ tiếp tục làm việc và bắt đầu xây dựng dự thảo cho thỏa thuận”, ông nói.

Ông Araghchi nhấn mạnh bước tiến triển vừa đạt được không đồng nghĩa với việc Mỹ và Iran sẽ sớm ký kết thỏa thuận, mà con đường dẫn đến mục tiêu này chỉ mới bắt đầu.

Ngoại trưởng Iran đồng thời lưu ý tiến triển đàm phán trong thời gian tới “đương nhiên sẽ chậm lại” khi các bên tập trung vào soạn thảo nội dung. Thời điểm tổ chức vòng đàm phán thứ ba có thể được ấn định sau khi các bên hoàn tất trao đổi dự thảo.

Phát biểu tại một hội nghị về giải trừ quân bị cùng ngày ở Geneva, ông Araghchi kêu gọi Mỹ “ngay lập tức chấm dứt đe dọa sử dụng vũ lực” nhằm vào Iran. Ông chỉ trích việc Washington đơn phương rút khỏi thỏa thuận hạt nhân năm 2018, còn gọi là Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA), là sự vi phạm rõ ràng những cam kết quốc tế, gây tổn hại nghiêm trọng đến lòng tin và sự ổn định của các thỏa thuận đa phương.

Ngoại trưởng Araghchi nói Hiệp ước Không phổ biến Vũ khí Hạt nhân (NPT) công nhận quyền của các quốc gia thành viên trong nghiên cứu, sản xuất và sử dụng năng lượng hạt nhân vì mục đích hòa bình, bao gồm làm giàu uranium. “Quyền này là sự mặc định, không thể đàm phán và có tính ràng buộc pháp lý”, ông nói.

Tehran nhiều lần khẳng định không tìm cách chế tạo hay sở hữu vũ khí hạt nhân, nhấn mạnh loại vũ khí này “không có chỗ đứng” trong học thuyết an ninh quốc gia.

Giữa giai đoạn tổ chức đàm phán tại Geneva, chính phủ Iran thông báo sẽ tạm thời đóng một phần eo biển Hormuz trong vài giờ để phục vụ cuộc tập trận hải quân của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo (IRGC), với lý do bảo đảm an toàn hàng hải. Hãng thông tấn chính thức IRNA cho biết cuộc tập trận mô phỏng các mối đe dọa hàng hải thực tế.

Eo biển Hormuz nằm giữa Vịnh Ba Tư và Vịnh Oman, là tuyến vận chuyển dầu thô duy nhất từ khu vực Vịnh Ba Tư ra thế giới. Khoảng 20 triệu thùng dầu, tương đương 1/5 sản lượng toàn cầu mỗi ngày, đi qua tuyến đường này. Iran kiểm soát bờ phía bắc của eo biển và trước đây từng cảnh báo có thể đóng cửa tuyến hàng hải chiến lược này khi căng thẳng với phương Tây gia tăng.

Thanh Danh (Theo AFP, Reuters, Al Jazeera)