Khi smartphone ngăn đôi thế giới vợ chồng

“Vợ chồng tôi giống như hai đường thẳng song song, vẫn chung một chiếc giường nhưng khác thế giới”, người phụ nữ 35 tuổi ở Hà Nội nói.

Theo chị, tình trạng mất kết nối của vợ chồng xuất phát từ nhiều lần vợ thao thao kể chuyện nhưng không thấy chồng phản hồi. Quay lại, chị thấy anh Tuấn Ngọc đang đeo tai nghe, dán mắt vào các clip ngắn trên điện thoại. Bị chồng phớt lờ nhiều lần, chị dần chán nản.

Mỗi tối, hai mẹ con lên giường đọc sách, rủ rỉ chuyện trò rồi ôm nhau ngủ. Anh chồng nằm cạnh, thoải mái xem điện thoại mà không bị làm phiền. “Con gái tôi tối nào cũng bảo bố yêu điện thoại hơn nó”, chị kể.

Chị Thương từng nói chuyện thẳng thắn với chồng. Có lần, chị đập vỡ smartphone của anh khi nằm cạnh mà vợ gọi ba lần không nghe. Nhưng chồng chỉ thay đổi được vài ngày.

Cuộc hôn nhân của chị Thương đang bên miệng vực. Tình trạng này khá giống với trải nghiệm của nhiều độc giả VnExpress. Trong hơn 1.200 người tham gia thăm dò, 37% thừa nhận smartphone đang đẩy gia đình họ tới rạn nứt; 27% nói nhiều lúc cô đơn, bực tức vì bạn đời mê điện thoại hơn mình và 10% cho biết thường xuyên xích mích vì lý do này.

Một nghiên cứu trên tạp chí Computers in Human Behavior năm 2021 cho thấy, việc cặp đôi ở bên nhau nhưng chỉ cần một trong hai người chăm chú vào điện thoại (hành vi “phubbing”) gây ảnh hưởng tiêu cực lên mối quan hệ, làm giảm mức độ hài lòng của cả hai.

GS.TS Hoàng Bá Thịnh, giảng viên cao cấp Khoa Xã hội học (Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn Hà Nội), cho rằng đây là thực trạng khó tránh khỏi. “Nếu một người cố gắng kết nối mà đối phương liên tục dán mắt vào điện thoại, họ sẽ dễ thấy bị tổn thương và xúc phạm”, ông nói.

Trong luận án tiến sĩ “Tác động của công nghệ hiện đại đến lối sống gia đình Việt Nam” (2017), tác giả Đặng Công Luận cũng cho rằng nhiều vụ ly hôn ở Việt Nam có yếu tố mạng xã hội. Các cặp vợ chồng dễ nảy sinh ghen tuông, so sánh, rồi dần xa cách khi một bên “nghiện” thế giới ảo.

Cũng bực bội vì “kẻ thứ ba” là smartphone, anh Trần Đức, 30 tuổi, ở Nam Định, lại chọn cách phản ứng khác. Vợ anh, Minh Anh, làm kinh doanh nên ban ngày luôn kè kè điện thoại. Đến đêm, cô lại dán mắt vào màn hình, hết xem phim rồi đến lướt mạng, săn quần áo livestream. Khi buông được điện thoại đã nửa đêm, chồng muốn gần gũi, cô lại kêu mệt. “Muốn thân mật với vợ mà cứ như đi ăn xin. Tôi bực, cũng ôm điện thoại, mặc kệ vợ”, Đức kể.

Không lâu sau, anh lập tài khoản ảo, kết bạn với một phụ nữ đơn thân. Ban đầu, Đức chỉ muốn giết thời gian, nhưng càng nói chuyện càng bị cuốn. Họ gặp gỡ ngoài đời, vụng trộm nửa năm thì bị vợ phát hiện.

Dưới góc nhìn tâm lý học, tiến sĩ Nguyễn Thị Minh (Trường Chính trị khu vực II) cho rằng nhiều người đang dùng công nghệ như một cách “giảm đau cảm xúc”. Khi mệt mỏi, buồn chán hay lạc lõng, họ tìm đến video ngắn, mạng xã hội để tạm quên hiện thực.

“Sự né tránh đó lâu dần bào mòn kỹ năng kết nối thật, khiến con người quên rằng chỉ có giao tiếp trực tiếp mới giúp hàn gắn và duy trì tình cảm”, bà nói.

Theo bà Minh, con người đang “nghiện điện thoại” chứ không phải nghiện việc kết nối với con người. Cảm giác nhận được thông báo hay lượt thích kích hoạt dopamine, mang lại khoái cảm tức thì, trong khi trò chuyện thật lại đòi hỏi kiên nhẫn và lắng nghe. “Thế nên con người thường chọn con đường dễ hơn, chính là màn hình”, bà nhận định.

Dấu hiệu smartphone đã ảnh hưởng tiêu cực đến tình yêu là khi một người thấy bất an nếu không kiểm tra máy, giấu giếm hoạt động trực tuyến, hoặc khiến cuộc trò chuyện trở nên hời hợt vì liên tục bị ngắt quãng.

Để công nghệ không trở thành rào cản, TS. Minh khuyên các cặp đôi nên đặt ranh giới: không dùng điện thoại trong giờ ăn, trước khi ngủ hay khi trò chuyện. Quan trọng hơn là dành thời gian “thật sự hiện diện” cho nhau.

“Công nghệ có thể hỗ trợ tình yêu, nhưng chỉ khi con người làm chủ nó, chứ không để nó điều khiển cảm xúc của mình”, bà Minh nói.

Ở Nghệ An, vợ chồng ông Ngọc Vũ, 76 tuổi, từng lục đục vì chiếc smartphone. Từ ngày con gái sắm cho điện thoại mới, ông gần như không rời mắt khỏi màn hình. “Bữa cơm nào tôi cũng phải gọi 5-7 lần ông ấy mới chịu ngồi vào mâm”, vợ ông kể. Bà trách thì chồng nói lãng tai, nhưng chuông tin nhắn mạng xã hội chưa bao giờ bỏ lỡ.

Ông mải “lang thang” thế giới mạng, bỏ vợ lủi thủi trong góc nhà. Các con khuyên mãi không được, cuối cùng sắm cho mẹ một chiếc smartphone để “bà không bị công nghệ bỏ lại”.

Ba tháng trước, điện thoại của ông Vũ bị hỏng, ông mượn máy vợ dùng chung. Từ ngày “lướt cùng nhau”, hai ông bà lại có nhiều chuyện để nói. “Mấy đứa con định mua điện thoại mới cho bố, nhưng nghĩ lại, bảo để hai ông bà dùng chung một cái lại hay”, bà cười.

* Tên nhân vật trong bài đã đổi.

Phạm Nga