Khổ sở vì cha mẹ đặt tên quá độc lạ

Trào lưu đặt tên độc lạ của cha mẹ vô tình biến cuộc sống của nhiều đứa trẻ thành bi kịch, buộc chính phủ một số nước phải siết quy định.

Yuni Matsumoto ở Tokyo thường xuyên trở thành tâm điểm trong lớp mỗi khi giáo viên điểm danh. Tên anh được viết bằng chữ Hán nhưng có cách đọc khác thường đến mức người Nhật cũng không biết phát âm thế nào.

Lên cấp hai, Yuni bị bạn bè chế giễu vì cái tên này. Áp lực kéo dài khiến anh phải bỏ học. Năm 2023, ở tuổi 24, anh xin tòa án đổi tên thành Yuuki, một tên phổ biến và dễ đọc hơn tại Nhật Bản.

“Tôi cảm thấy cuối cùng mình đã được giải thoát”, anh nói.

Yuni thuộc nhóm “kira kira” (nghĩa là lấp lánh) – trào lưu đặt tên xuất hiện tại Nhật Bản từ thập niên 1990. Cha mẹ thường chọn chữ Hán mang ý nghĩa đẹp nhưng phát âm theo tên nhân vật hoạt hình, thương hiệu hoặc từ nước ngoài để con trở nên đặc biệt. Nhưng chính những cái tên này khiến trẻ bị chú ý và chế giễu.

Một trường hợp tương tự là Akaike Ojisama. Ba chữ Hán tạo nên tên anh có nghĩa là “ngài hoàng tử”. Mẹ anh chọn tên đó vì coi con trai là hoàng tử duy nhất của mình.

Có lần, Akaike không thể làm thẻ thành viên vì nhân viên không tin đó là tên thật. Năm 2019, trước khi tốt nghiệp trung học, chàng trai 18 tuổi xin đổi tên thành Hajime. Thông báo được tòa án chấp thuận của anh thu hút hơn 100.000 lượt chia sẻ trên mạng xã hội. Akaike nhắn nhủ với các bậc cha mẹ rằng nên thận trọng khi đặt tên cho con vì người phải sống với cái tên suốt đời là con cái, không phải cha mẹ.

Tại Anh, Jasmine Dagless từng mang tên khai sinh là Ikea. Mẹ cô chọn tên này sau khi xem quảng cáo truyền hình của hãng nội thất. Đến tuổi đi học, cô bị bạn bè gọi là “đồ nội thất tự lắp đặt”.

“Tôi bị bắt nạt rất nhiều ở trường tiểu học”, cô kể. Năm 12 tuổi, cô đổi tên thành Jasmine.

Những trường hợp trên cho thấy một cái tên khác thường có thể gây phiền toái từ lớp học đến nơi làm việc. Người mang tên phải liên tục giải thích, sửa cách phát âm hoặc đối mặt với định kiến trước khi có cơ hội thể hiện bản thân.

Một nghiên cứu trên Journal of Managerial Psychology từng yêu cầu người tham gia đánh giá khả năng tuyển dụng qua các loại tên khác nhau. Kết quả cho thấy tên phổ biến được yêu thích và đánh giá cao hơn, trong khi tên quá khác thường xếp cuối bảng.

Dù vậy, nhiều phụ huynh trên thế giới vẫn tìm kiếm những cái tên lạ. Theo tờ Mainichi, trẻ sơ sinh tại Đức từng được đặt tên Ikea, Fanta và Chanel. Một em bé ở Anh được đặt tên Everest vào năm 2024. Tại Mỹ, Kasai (từ tiếng Nhật mang nghĩa “lửa”) trở thành tên bé trai tăng hạng nhanh nhất năm 2025. Theo Cơ quan An sinh Xã hội Mỹ, tên này nhảy 1.108 bậc, từ vị trí 1.747 lên 639.

Nhằm hạn chế rắc rối tại trường học và cơ quan hành chính, một số nước bắt đầu áp dụng quy định chặt chẽ hơn về việc đặt tên. Năm 2015, tòa án Pháp không chấp nhận tên Nutella (tên một nhãn hiệu chocolate) vì lo bé gái bị chế giễu, sau đó buộc gia đình đổi thành Ella. New Zealand từ chối những tên mang tính xúc phạm, quá dài hoặc giống tước hiệu như King (vua), Prince (hoàng tử), Princess (công chúa) và Major (hoàng thượng).

Nhật Bản cũng siết quy định sau nhiều năm tranh cãi. Trước đây, cha mẹ có thể chọn chữ Hán mang ý nghĩa đẹp nhưng đăng ký cách đọc không liên quan, chẳng hạn dùng các chữ chỉ ánh sáng và vũ trụ rồi đọc thành Pikachu. Kitty, Nike, Diamond hay Pudding cũng từng được dùng làm tên trẻ.

Từ ngày 26/5/2025, cách đọc tên phải được ghi trong sổ hộ tịch và có liên hệ hợp lý với chữ Hán. Nếu không, cha mẹ phải giải thích hoặc chọn tên khác. Quy định nhằm tránh nhầm lẫn tại trường học, bệnh viện và cơ quan hành chính.

Ngọc Ngân (Theo Mainichi, New York Times, AP)