Kinh nghiệm lập kế hoạch nghỉ hưu ở tuổi 40 của mẹ ba con

Chị Thu Thảo, ở Đồng Nai, nghỉ hưu năm 2025 khi tròn 41 tuổi, sớm hơn dự tính gần 10 năm nhờ có bước chuẩn bị tài chính, sức khỏe tinh thần từ trước.

Nhiều năm làm việc cường độ cao, gia đình chị Thảo đã có nhà, quỹ học tập cho ba con và tiền dưỡng già. Sau một năm về “hưu non”, chị Thảo cho biết kế hoạch nghỉ hưu ở tuổi 40 cần được làm rõ với 5 bước dưới đây:

Đặt mục tiêu sớm

Theo chị Thảo, bước này rất quan trọng để thiết lập kế hoạch nghỉ hưu tổng thể. Lý do, cuộc sống sẽ rất khác biệt sau khi nghỉ hưu, bao gồm chi phí sinh hoạt, thay đổi về thu nhập, tâm lý… Mỗi người cần thiết kế bản kế hoạch càng chi tiết càng tốt, thống nhất nguyên tắc sinh hoạt, sống khi nghỉ hưu.

Để có thể nghỉ hưu sớm, chị Thảo đã chia kế hoạch thành hai giai đoạn. Năm 28-32 tuổi, chị sinh ba con trai, xây nhà và mua ôtô. Sau khi hoàn thành những mục tiêu này, Thảo dự tính làm việc thêm 18 năm và nghỉ hưu ở tuổi 50 khi các con đã vào đại học hoặc bắt đầu đi làm. Hiện phải nghỉ hưu sớm hơn, kế hoạch của chị không có nhiều sự xáo trộn.

Trang Moneysmart cũng khuyên mỗi người nên tự trả lời các câu hỏi gồm: muốn nghỉ hưu khi nào, muốn sống như thế nào, giữ gìn sức khỏe ra sao, có người hỗ trợ không… Các câu hỏi cần trả lời càng chi tiết càng tốt, từ đó đặt ra các mục tiêu rõ ràng.

Đánh giá tình hình tài chính

Trước khi nghỉ hưu, mỗi người cần tính lại nguồn tiền và mức chi tiêu dự kiến, vì cuộc sống sau khi ngừng làm việc có thể khác trước. Nguồn tiền gồm lương hưu, tiết kiệm, các khoản đầu tư, tiền cho thuê tài sản hoặc thu nhập từ công việc bán thời gian. Cần kiểm tra quyền lợi bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và các khoản hỗ trợ có thể được hưởng. Với tiền thừa kế, chỉ nên tính vào kế hoạch khi đã thực sự nhận được. Nhà đất giá trị lớn cũng không phải là nguồn tiền nếu chưa bán hoặc chưa sinh lời.

Tiếp đến, mỗi người cần đánh giá chi phí sinh hoạt của bản thân và gia đình để lập kế hoạch tài chính. Các khoản bao gồm nhà ở, tiền điện, nước, internet, thực phẩm, quần áo và đồ gia dụng, sức khỏe và giải trí, bảo hiểm, xe máy…

Cá nhân chị Thảo tham khảo quy tắc 4% khi ước tính số tiền cần chuẩn bị khi nghỉ hưu: nếu chi khoảng 180 triệu đồng mỗi năm, quỹ dự kiến là 4,5 tỷ đồng. Chị cho biết đây chỉ là phép tính ban đầu, còn phải tính thêm chi phí học tập của ba con và những khoản có thể phát sinh. Khi nghỉ hưu, gia đình giảm chi tiêu hàng tháng từ khoảng 45-50 triệu xuống 25-30 triệu đồng và đi du lịch ít hơn.

Sau khi ước tính chi phí và các nguồn thu khi nghỉ hưu, mỗi người có thể thấy mình còn thiếu bao nhiêu tiền để duy trì cuộc sống mong muốn. Nếu khoản thiếu hụt lớn, có thể lùi thời điểm nghỉ để tích lũy thêm hoặc chuyển sang làm bán thời gian thay vì dừng hẳn. Trong thời gian còn đi làm, nên ưu tiên giảm nợ, dành thêm tiền tiết kiệm và rà soát các khoản đầu tư, nhất là chi phí và mức độ biến động của chúng.

Kế hoạch chi tiêu cũng cần được điều chỉnh theo nguồn thu thực tế. Những khoản gắn với công việc có thể giảm sau khi nghỉ, nhưng chi phí y tế và hỗ trợ người thân có thể tăng. Nếu khó xác định mức tích lũy cần thiết hoặc cách sử dụng quỹ sau khi nghỉ, gia đình nên tìm tư vấn tài chính phù hợp với hoàn cảnh của mình.

Money Helper nhấn mạnh cần thanh toán hết các khoản nợ hiện có, ví dụ nợ mua nhà, khoản vay và thẻ tín dụng. Việc này giúp tăng mức độ thoải mái trong cuộc sống sau khi nghỉ hưu, đồng thời giảm áp lực phải duy trì thu nhập.

Chuẩn bị về sức khỏe thể chất

Tiền tích lũy chưa đủ để quyết định thời điểm nghỉ hưu. Khảo sát Manulife Asia Care 2026 cho thấy 88% người tham gia tại Việt Nam coi chăm sóc dự phòng và tầm soát sức khỏe sớm là cần thiết, song chỉ 31% cho biết đã thực hiện. Với người dự định rời công việc ở tuổi trung niên, sức khỏe ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng sống độc lập, tiếp tục tạo thu nhập khi cần và khoản tiền phải dành cho điều trị.

Vì vậy, quyết định nghỉ hưu phải xét cả sức khỏe, bảo hiểm và khả năng trả chi phí điều trị, không chỉ dựa vào tiền tích lũy. BS.CKI Bạch Thị Chính, Giám đốc Y khoa, Hệ thống Tiêm chủng VNVC cho rằng mỗi người nên duy trì vận động, ăn uống hợp lý, ngủ đủ, không hút thuốc và hạn chế rượu bia. Kiểm tra huyết áp, đường huyết, mỡ máu, khám định kỳ và sàng lọc theo tuổi, giới, triệu chứng, bệnh nền, tiền sử gia đình giúp phát hiện sớm nguy cơ.

Việc phòng bệnh truyền nhiễm cũng cần có trong kế hoạch sức khỏe tuổi trung niên. Người từ 40 tuổi nên xem lại lịch tiêm chủng và hỏi bác sĩ về vaccine như cúm, phế cầu, sởi, sốt xuất huyết, zona thần kinh, RSV… để tiêm ngừa phòng bệnh sớm. Lý do, cúm, bệnh do phế cầu, sởi, thủy đậu, sốt xuất huyết và một số bệnh truyền nhiễm khác có thể kéo dài hồi phục, gây biến chứng nặng hoặc làm bệnh nền nặng hơn. Ban đầu, người bệnh có thể sốt, ho, đau họng, mệt mỏi nên dễ tự điều trị. Một số ca diễn tiến thành viêm phổi, suy hô hấp, khiến việc hồi phục lâu hơn hoặc bệnh nền khó kiểm soát.

Chuẩn bị về cảm xúc

Rời công việc toàn thời gian còn là thay đổi lớn về nhịp sống. Khảo sát năm 2025 của Hiệp hội Hoạch định Tài chính Mỹ cho thấy chỉ 11% chuyên gia được hỏi nhận định khách hàng của họ đã sẵn sàng về mặt cảm xúc để nghỉ hưu. Sau nhiều năm quen với lịch làm việc và đồng nghiệp, một số người có thể thấy hụt hẫng khi đột ngột có nhiều thời gian rảnh. Vì vậy, trước khi nghỉ hẳn, mỗi người nên hình dung mình sẽ sinh hoạt, duy trì các mối quan hệ và sử dụng thời gian hàng ngày như thế nào.

Chị Thảo cho biết dù chủ động nghỉ việc, vẫn có lúc cảm thấy hụt hẫng khi không còn lịch làm việc và những cuộc họp nối tiếp nhau mỗi ngày. Để giải quyết, chị tạo nhịp sinh hoạt mới bằng việc chăm sóc nhà cửa, tự nấu những món mình thích và dành thời gian cho chồng con, nghĩ trước mình sẽ làm gì với quỹ thời gian từng dành cho công việc.

Sau một năm thực hiện nghỉ hưu sớm, chị Thảo cho rằng nên nhìn nhận việc chuẩn bị cho tuổi hưu là một phần tất yếu của cuộc sống.

“Đến lúc sức khỏe không còn theo kịp công việc, tôi biết gia đình mình có thể sống bằng những gì đã chuẩn bị”, chị Thảo nói.

Nghỉ hưu sớm và chuẩn bị cho tuổi hưu đang được nhiều người quan tâm. Theo khảo sát với gần 20.000 độc giả VnExpress cho thấy 55% người tham gia muốn nghỉ hưu từ tuổi 50, 29% muốn nghỉ trong khoảng 40-50 tuổi và 5% muốn nghỉ trước tuổi 40.

Diệu Thuần