Làng Lò trước cơ hội thành ‘làng du lịch tốt nhất thế giới’


Làng Lò trước cơ hội thành ‘làng du lịch tốt nhất thế giới’

Đăk LăkLàng chài Lò 3 được đề cử giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” của UN Tourism nhưng đối mặt những tranh luận về tốc độ phát triển, tính cộng đồng.

Tháng 6, Lò 3, Đắk Lắk, là một trong 5 đại diện Việt Nam được Cục Du lịch quốc gia lựa chọn tham gia đề cử giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” của Tổ chức Du lịch Thế giới (UN Tourism).

Giải thưởng của Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc nhằm tôn vinh các điểm đến nông thôn tiêu biểu trên thế giới có khả năng bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa, thiên nhiên, đồng thời thúc đẩy phát triển du lịch bền vững. Dự kiến, kết quả giải thưởng “Làng Du lịch tốt nhất” năm 2026 được Tổ chức Du lịch Liên Hợp Quốc công bố trong quý IV.


Làng Lò nhìn từ trên cao. Ảnh: Bùi Văn Hải

Làng Lò nhìn từ trên cao. Ảnh: Bùi Văn Hải

Theo Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đăk Lăk, Làng Lò có khoảng 1.500 hộ dân, gồm ba khu dân cư Lò 1, Lò 2 và Lò 3, nằm dọc bờ biển phía nam của tỉnh. Nơi đây lưu giữ hàng trăm ngôi nhà mái ngói đỏ, nghề đánh bắt và các lễ hội truyền thống. Lò 3, khu vực được lựa chọn xây dựng hồ sơ đề cử, lưu giữ nhiều ngôi nhà cổ và cũng tập trung nhiều cơ sở lưu trú và dịch vụ phục vụ du khách.

Hoạt động du lịch tại làng Lò hình thành từ trước năm 2021 khi du khách tìm đến trải nghiệm không gian làng chài và cảnh quan ven biển. Cuối năm 2023, địa phương thông qua đề án phát triển du lịch cộng đồng khu vực ven biển phường Hòa Hiệp, làm cơ sở quản lý điểm đến theo hướng bền vững.

Đến nay, làng Lò có 72 cơ sở lưu trú với 459 phòng đang vận hành. So với giai đoạn năm 2024 khi các mô hình đón khách còn ở quy mô nhỏ lẻ, số lượng homestay hiện tăng trưởng rõ rệt.

Dịch vụ lưu trú công khai giá tại chỗ và trên các nền tảng trực tuyến. Giá niêm yết phổ biến gồm 550.000 đồng cho phòng đơn mỗi đêm, 800.000 đồng cho phòng đôi và thuê nguyên căn từ 1,5 đến 3,5 triệu đồng mỗi đêm tùy quy mô, thời điểm. Các dịch vụ phụ trợ như quán cà phê, quán ăn ven biển, cho thuê xe, tour đi các điểm lân cận tại Phú Yên cũng phát triển đồng thời.

Anh Lưu Phước (29 tuổi), sinh sống tại làng Lò 3, cho biết người dân địa phương bắt đầu tham gia làm du lịch khi làng xuất hiện một số nhà đầu tư từ Hà Nội về mua đất, xây dựng điểm lưu trú 5-6 năm trước.

Làn sóng du lịch thu hút một bộ phận lao động trẻ trở về quê hương lập nghiệp. Nhiều người cải tạo nhà cổ của gia đình thành homestay, mở quán cà phê, cung cấp dịch vụ thuê xe, dẫn tour lặn biển, trekking và từng bước thành lập doanh nghiệp du lịch. Đối với các hộ ngư dân không trực tiếp kinh doanh lưu trú, họ mở thêm các quầy bán đồ ăn, thức uống phục vụ du khách vào thời gian rảnh sau các chuyến biển. Cộng đồng địa phương vẫn duy trì nếp sinh hoạt truyền thống. Lễ hội Cầu Ngư và Nghinh Ông diễn ra hằng năm là sự kiện cộng đồng lớn của làng, thu hút du khách tham gia.

Quá trình chuyển đổi từ làng chài thuần nông sang điểm đến du lịch đang làm thay đổi diện mạo hạ tầng tại làng Lò. Theo khảo sát, Tại Lò 1 và Lò 2, nhiều công trình nhà ngói đỏ cũ đã bị phá bỏ để xây mới. Lò 3 hiện là khu vực còn giữ được mật độ nhà ngói đỏ cao nhất.

Một số dãy nhà cũ bỏ hoang ven biển Lò 3 nằm trong khu vực quy hoạch hành lang bờ biển. Sau khi nhận tiền đền bù, nhiều hộ dân chuyển vào phía trong xây dựng nhà kiên cố, tập trung đông dọc đường Hùng Vương. Theo người dân địa phương, mỗi hộ gia đình thường sở hữu quỹ đất từ 5 đến 6 lô nên chọn giải pháp bán bớt các lô đất mặt biển để lấy vốn xây nhà mới và đầu tư sản xuất.

Việc các nhà đầu tư bên ngoài đổ về cũng làm dấy lên những băn khoăn về nguy cơ phá vỡ cảnh quan và mai một bản sắc làng chài. Một số ý kiến lo ngại người dân địa phương có thể bị gạt khỏi vai trò làm chủ điểm đến, dần thành “người làm thuê” tại quê nhà.

Nhiều nhà đầu tư bên ngoài khẳng định sự xuất hiện của họ không thay thế vai trò của cộng đồng bản địa, chỉ bổ sung nguồn lực bảo tồn kiến trúc, nâng cao chất lượng dịch vụ, thu hút tệp du khách mới.

Anh Tùng Lê, kiến trúc sư sáng lập chuỗi cơ sở lưu trú tại làng Lò từ năm 2019, cho biết nhóm đầu tư của mình chọn mô hình cải tạo dựa trên hiện trạng sẵn có thay vì dỡ bỏ nhà cũ để xây dựng công trình cao tầng. Trên diện tích đất 1.000 m2, đơn vị xây dựng khoảng 30-40% diện tích, phần còn lại dành cho cây xanh, sân vườn và không gian mở. Cộng đồng những người nơi khác đến làm du lịch cũng thống nhất xây dựng tối đa hai tầng, khoảng 75% mái lợp ngói để hài hòa với cảnh quan.

Đại diện Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Đăk Lăk cho biết định hướng của tỉnh là phát triển làng Lò theo mô hình du lịch cộng đồng, xác định người dân địa phương là chủ thể thụ hưởng lợi ích. Nguồn lực từ các doanh nghiệp và nhà đầu tư bên ngoài đóng vai trò bổ sung vốn, kinh nghiệm quản lý và năng lực quảng bá, không thay thế vai trò của cộng đồng.

Địa phương đánh giá sự xuất hiện của các cơ sở du lịch chuyên nghiệp giúp tăng lượng khách và nhận diện thương hiệu, tạo cú hích cho hệ sinh thái dịch vụ. Hiện, khoảng 200 trong số 1.500 hộ dân tại làng Lò tham gia kinh doanh lưu trú, kéo theo chuỗi dịch vụ phụ trợ do người địa phương làm chủ.

Chính quyền hoan nghênh nguồn lực bên ngoài nhưng khẳng định quản lý chặt chẽ để bảo tồn kiến trúc ngói đỏ truyền thống, đảm bảo người dân tăng thu nhập và vẫn giữ vai trò chủ thể văn hóa. Địa phương đang rà soát để lập Đồ án quy hoạch chi tiết 1/500 (bản thiết kế không gian cụ thể quy định rõ mật độ xây dựng, chiều cao và quy chuẩn kiến trúc), nhằm tổ chức không gian phát triển bài bản, tránh tình trạng xây dựng tự phát ảnh hưởng đến mỹ quan chung.

Để đáp ứng tiêu chí của UN Tourism về việc cộng đồng bản địa phải vừa bảo tồn di sản vừa trực tiếp thụ hưởng lợi ích kinh tế, mô hình tại Lô Lô Chải (Lũng Cú, Hà Giang) gợi mở hai bài học thực tế.

Về bảo tồn cảnh quan, làng áp dụng Hương ước như một bộ quy tắc chung để giữ gìn không gian cổ kính trước làn sóng đầu tư. Các quy định tập trung vào việc khống chế chiều cao nhà không quá 10 m, hướng dẫn sửa chữa phù hợp kiến trúc truyền thống và giữ gìn vệ sinh môi trường.

Sự phát triển du lịch giúp người dân bản địa chuyển đổi từ nông nghiệp thuần túy sang làm dịch vụ và cải thiện thu nhập rõ rệt. Dìu Thị Hương, 24 tuổi, sau khi tốt nghiệp Đại học Bách khoa đã trở về quê nhà làm du lịch, quản lý quán cà phê Cực Bắc. Gia đình Hương được một vị khách Nhật hỗ trợ mở quán, dạy cách pha chế, vận hành homestay và bảo tồn nhà trình tường cổ.

“Kinh tế gia đình thay đổi hoàn toàn, thu nhập cả nhà 6 người có thể đạt cả trăm triệu đồng mỗi tháng”, Hương chia sẻ.

Theo các chuyên gia du lịch, Làng Lò được đề cử giải thưởng “Làng du lịch tốt nhất thế giới” là cơ hội nhưng cũng đặt ra yêu cầu phải sớm có cơ chế quản lý để bảo tồn cảnh quan và bản sắc.

Ông Nguyễn Trần Hoàng Phương, Viện trưởng Viện Nghiên cứu Du lịch Xã hội, cho rằng địa phương cần ban hành quy hoạch và quy chế quản lý kiến trúc, kiểm soát chiều cao, mật độ xây dựng, đồng thời bảo vệ hệ sinh thái ven biển, xử lý rác thải, nước thải để giữ cảnh quan làng chài.


Lưu Phước (áo hồng, hàng trên) cùng các bạn trẻ trong cộng đồng làm du lịch ở làng Lò, tại một căn nhà cổ trong làng. Ảnh: NVCC

Lưu Phước (áo hồng, hàng trên) cùng các bạn trẻ trong cộng đồng làm du lịch ở làng Lò, tại một căn nhà cổ trong làng. Ảnh: NVCC

Các lễ hội như Cầu Ngư, Nghinh Ông, nghề đánh bắt hải sản cần được bảo tồn, ngoài ra phải xây dựng không gian giới thiệu lịch sử làng để người dân, du khách hiểu, trân trọng. Người dân phải giữ vai trò trung tâm trong mô hình du lịch cộng đồng, trực tiếp tham gia cung cấp dịch vụ và hưởng lợi từ du lịch.

Ông gợi ý địa phương nâng cao vai trò của hợp tác xã du lịch cộng đồng, qua đó điều phối hoạt động, phân chia lợi ích công bằng, đào tạo ngoại ngữ, kỹ năng phục vụ và chuyển đổi số cho người dân. Mỗi hộ nên phát triển một sản phẩm đặc trưng thay vì cạnh tranh giống nhau, kết hợp xây dựng các trải nghiệm như theo ngư dân ra khơi, chế biến hải sản, chèo SUP, kayak.

“Khi người dân được hưởng lợi trực tiếp từ du lịch, họ sẽ trở thành lực lượng tích cực nhất trong việc gìn giữ tài nguyên và bản sắc của địa phương”, ông Phương nói.

Bích Phương

Ngày xuất bản:

25 THÁNG 07, 2026

Tin cập nhật 24H

Tổng thống Azerbaijan đến Hà Nội, bắt đầu thăm Việt Nam

Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và phu nhân đến Hà Nội tối nay, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam.

20 THÁNG 11, 2026

Bộ Nội vụ muốn giữ cách hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết linh hoạt

Trước đề xuất luật hóa nguyên tắc hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết để áp dụng hàng năm, Bộ Nội vụ cho rằng cách này khó phù hợp với doanh nghiệp làm việc theo ca, kíp, sản xuất liên tục.

20 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng: Giảm áp lực để việc học mang lại cả niềm vui và tri thức

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh cần chung tay khắc phục bệnh thành tích, giảm áp lực để việc học thực sự mang lại niềm vui, tri thức và giá trị tốt đẹp.

20 THÁNG 11, 2026

Đà Nẵng hủy quy hoạch khu biệt thự 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà

Đà Nẵng hủy hai quyết định quy hoạch khu biệt thự rộng hơn 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà, từng được ông Văn Hữu Chiến ký phê duyệt vào năm 2011 và 2014.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam có thể gặp Indonesia ở vòng loại hai World Cup 2030

Việt Nam nằm ở nhóm hai, còn Indonesia ở nhóm ba trước lễ bốc thăm chia bảng vòng loại hai World Cup 2030 – khu vực châu Á.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam trong nhóm thấp nhất U17 World Cup 2026

Với chiều cao trung bình 1,7505 m, Việt Nam đứng thứ 45 trong 48 đội tuyển dự U17 World Cup 2026, và thấp nhất bảng G.

20 THÁNG 11, 2026

Cầu thủ bị cấm 8 năm vì ném đá vào trọng tài

LĐBĐ Ecuador cấm John Michel Perlaza Salas tham gia mọi hoạt động liên quan đến bóng đá trong 8 năm, vì ném đá gây thương tích cho trọng tài biên Lenin Giovanni Ojeda Núñez.

20 THÁNG 11, 2026

Thầy dạy cờ vua trên YouTube nổi tiếng hơn cả Carlsen

Từng bị bạn bè bắt nạt vì đam mê cờ vua, Levy Rozman đang có hơn 8,6 triệu người đăng ký YouTube, nổi tiếng hơn nhiều kỳ thủ hàng đầu thế giới và được chơi cờ với những ngôi sao bóng đá như Harry Kane.

20 THÁNG 11, 2026

Công an Hà Nội thua ngược CLB mạnh nhất Malaysia

Hà NộiCông an Hà Nội sớm mở tỷ số, nhưng thua ngược Johor Darul Tazim 1-3 ở lượt hai bảng B Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027.

20 THÁNG 11, 2026

Mỹ truy tố người phá hủy vận tải cơ 60 triệu USD

O’Corrain bị cáo buộc thực hiện cuộc tấn công được lên kế hoạch kỹ lưỡng nhằm vào chiếc C-130H Mỹ tại Ireland, khiến vận tải cơ này bị phá hủy.

20 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Nhóm người sống biệt lập ở Amazon ra khỏi rừng xin thức ăn

Khoảng 20 người Awá sống biệt lập trong rừng Amazon ở Brazil tới gần một trạm kiểm soát của chính quyền, xin khoai rồi mang về rừng.

20 THÁNG 11, 2026

Mắc kẹt vì lệnh dừng bay toàn nước Mỹ, người phụ nữ mua ôtô lái về nhà

Bỏ 48.000 USD mua một chiếc SUV mới, Harding giải quyết được vấn đề đi lại giữa lệnh cấm bay, đồng thời có xe mới để du lịch khắp nước Mỹ.

20 THÁNG 11, 2026

Ngôi đền hơn 400 năm trước cửa động Phong Nha

Quảng TrịNằm trước cửa động Phong Nha, ngôi đền cổ thờ thần động được xây dựng từ thế kỷ XVI, lưu giữ nhiều sắc phong của các vua triều Nguyễn.

20 THÁNG 11, 2026

Đồi cỏ Đà Lạt lấp lánh như phủ tuyết hồng

Sau mùa mưa, cỏ non trên các triền đồi Đà Lạt trổ bông li ti màu hồng tím, kết thành những thảm phớt hồng trải dài giữa rừng thông.

20 THÁNG 11, 2026

Đường bích họa ở trung tâm Đà Lạt gây tranh luận

Đoạn đường bích họa rộng 550 m2 ở trung tâm Đà Lạt gây chú ý với diện mạo mới rực rỡ, song vấp phải ý kiến trái chiều về màu sắc và sự hài hòa với cảnh quan đô thị.

20 THÁNG 11, 2026