Lễ Ramưwan của người Chăm trùng Tết âm lịch sau 33 năm


Tiến sĩ Phú Văn Hẳn, nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ, cho biết lịch Sakawi của người Chăm Bàni và âm lịch Việt Nam chỉ gặp nhau cùng thời điểm cách đây 33 năm, vào năm 1993.

“Sự trùng hợp này bắt nguồn từ quy luật vận hành của Hồi lịch – hệ lịch du nhập vào cộng đồng Chăm cùng với đạo Islam từ khoảng thế kỷ 10”, ông Hẳn nói.

Đối với người Chăm Bàni (cách tự gọi của cộng đồng theo Islam đã địa phương hóa ở Ninh Thuận – Bình Thuận cũ), quá trình tiếp nhận Hồi giáo diễn ra từ thế kỷ 10 đến thế kỷ 15. Trong khi đó, cộng đồng Chăm Islam tiếp nhận đạo Hồi muộn hơn, từ thế kỷ 15 đến 18, khi tổ tiên họ di cư qua các vùng đất nay thuộc Malaysia, Indonesia và Thái Lan.


Người chăm tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Người chăm tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Theo quy định của Hồi lịch, mỗi năm có 12 tháng, mỗi tháng trung bình 29,5 ngày, tổng cộng khoảng 354 ngày – ngắn hơn năm dương lịch. Nếu không điều chỉnh, sau mỗi năm lịch sẽ lệch khoảng 0,367 ngày so với chu kỳ mặt trăng; sau 33 năm, độ lệch có thể lên tới hơn 12 ngày.

Theo Tiến sĩ Hẳn độ sai khác rất lớn giữa Hồi lịch với mặt trăng là một thực tế đã được phản ánh vào một câu phương ngôn lưu truyền trong giới lịch pháp người Chăm: “Pami Chăm apui khuah; pami Bani sup lin tapin” (ý nói vào đêm rằm lịch Sakavi Chăm thì trời sáng tỏ vì tương đối khớp với ngày rằm của mặt trăng, còn đêm rằm của Bani của Hồi lịch trời tối mịt mù vì chưa thấy trăng tròn).

Để điều chỉnh, trong chu kỳ 33 năm, các nhà lịch pháp Hồi giáo bổ sung 12 ngày nhuận nhằm đưa tổng số ngày trung bình mỗi năm tiệm cận với chu kỳ 12 vòng quay của mặt trăng. Tuy vậy, Hồi lịch không điều chỉnh để năm dài bằng năm dương lịch, nên các tháng Hồi giáo luôn dịch chuyển so với mùa trong năm. Mốc khởi đầu của Hồi lịch được tính từ năm 622, thời điểm Nhà tiên tri Muhammad cùng tín đồ rời Mecca đến Medina.

Khác với âm dương lịch vốn sử dụng cả tháng nhuận và ngày nhuận để cân bằng chu kỳ mặt trăng và mặt trời. Hồi lịch về cơ bản là âm lịch thuần túy, chỉ điều chỉnh theo mặt trăng.

Với người Chăm Bàni, Ramưwan không chỉ là tháng chay niệm mà còn là dịp tưởng nhớ tổ tiên, mang không khí như Tết. Lễ hội gồm ba phần chính: tảo mộ, cúng gia tiên và chay niệm.


Lễ cúng trước mộ của một gia tộc ở nghĩa trang người Chăm hồi tháng 2/2025. Ảnh: Phước An

Lễ cúng trước mộ của một gia tộc ở nghĩa trang người Chăm hồi tháng 2/2025. Ảnh: Phước An

Sau lễ tảo mộ, các gia đình trở về nhà làm lễ cúng tổ tiên, cùng cầu nguyện, khấn xin ông bà phù hộ cho con cháu mạnh khỏe, làm ăn thuận lợi. Hoàn tất nghi lễ, họ mời bà con, bạn bè đến chung vui, ăn uống, trò chuyện trong không khí rộn ràng, vì thế còn được gọi là Tết Ramưwan.

Ba ngày đầu mang sắc thái sum họp, sau đó các làng Chăm Bàni bước vào tháng lễ trang nghiêm. Người dân giữ tâm thanh tịnh, hạn chế sát sinh, không tổ chức ca hát nhảy múa. Nam, nữ mặc trang phục trắng truyền thống, hằng ngày đến thánh đường dự lễ.


Lễ vật của người chăm dùng để tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Lễ vật của người chăm dùng để tảo mộ tổ tiên trong lễ Ramưwan. Ảnh: Long Hồ

Trong suốt tháng Ramưwan, các chức sắc tập trung tại thánh đường, không trở về sinh hoạt cùng gia đình như thường lệ. Ban ngày họ nhịn ăn, chỉ dùng bữa vào ban đêm và thực hiện năm lần cầu nguyện mỗi ngày, đọc kinh Koran và cầu thánh Allah. Lễ kéo dài trọn một tháng trước khi khép lại.

Bên cạnh phần lễ, phần hội cũng diễn ra sôi nổi với các hoạt động giải trí, văn hóa, thể thao giữa thanh niên các làng. Các vị chức sắc tôn giáo như Cả Sư, Char, Mum, Tiếp tập hợp tín đồ để tuyên truyền tinh thần hòa hợp, vận động đoàn kết.

Tỉnh Khánh Hoà (Ninh Thuận cũ) có đông người Chăm sinh sống nhất trong cả nước với hơn 74.000 người. Người Chăm sống tập trung tại 22 làng (palei) trên địa hơn 10 xã, phường trong tỉnh. Họ theo hai tôn giáo chính là: Bà La Môn và Hồi giáo Bàni. Một số ít theo Hồi giáo Islam. Trong đó, người Chăm theo đạo Bàni có hơn 27.000 người.

Tuấn Anh

Ngày xuất bản:

18 THÁNG 02, 2026

Tin cập nhật 24H

Than nghèo kể khổ để cầm cố 22 xe máy đi thuê

Đà NẵngGiang Thị Quỳnh Anh thuê 22 xe máy tự lái, sau đó nói dối đây là tài sản của gia đình, viện hoàn cảnh khó khăn để mang đi cầm cố lấy tiền trả nợ.

21 THÁNG 11, 2026

Thu thuế 0,2% với đất bỏ hoang từ 1/7/2027

Đất bỏ hoang sẽ bị thu thuế 0,2% và không áp dụng hạn mức với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, gấp gần 7 lần đất ở trong hạn mức.

21 THÁNG 11, 2026

Cho phép lao động công ích thay tiền phạt từ 5 triệu đồng trở xuống

Cá nhân bị phạt hành chính từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị, có thể thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp tiền phạt.

21 THÁNG 11, 2026

Người dân giao nộp gấu ngựa nuôi 26 năm

Nghệ AnÔng Hoàng Văn Phụng ở xã Vạn An bàn giao con gấu ngựa nặng hơn 100 kg cho Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, sau 26 năm nuôi tại nhà.

21 THÁNG 11, 2026

Hơn 45.000 tỷ đồng phòng chống ma túy và tội phạm đến 2030

Việt Nam sẽ huy động 45.300 tỷ đồng để phòng chống ma túy và tội phạm trong 5 năm, hướng tới mục tiêu ít nhất 50% xã và 20% tỉnh thành không có ma túy vào năm 2030.

21 THÁNG 11, 2026

Từ thầy trò thành đồng đội ở giải chạy danh giá Nhật Bản

Nhật BảnTạm nghỉ dạy, trở lại đại học để theo đuổi giấc mơ chạy Hakone Ekiden, Takao Imai không ngờ có ngày được trao dải băng tiếp sức cho chính học trò cũ.

21 THÁNG 11, 2026

Đề xuất luật việt vị mới của Wenger trước nguy cơ bị bác bỏ

Ngay cả cựu HLV Arsene Wenger cũng không cảm thấy bị thuyết phục sau đợt thử nghiệm luật việt vị mới ở giải đấu của Canada, trong khi các nhà làm luật của bóng đá giờ đây được kỳ vọng sẽ bác bỏ nó.

21 THÁNG 11, 2026

Messi săn chức vô địch MLS Cup thứ hai liên tiếp

Sau khi giành Chiếc Giày Vàng mùa thứ hai liên tiếp, Lionel Messi cùng Inter Miami hướng đến mục tiêu trở thành đội đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch MLS Cup kể từ LA Galaxy năm 2012.

21 THÁNG 11, 2026

Bàn thắng đầu tiên của Việt Nam trong lịch sử World Cup 11 người

QatarPha đánh gót đẹp mắt của Lê Sỹ Bách vào lưới Bỉ ở giải U17 World Cup tối nay giúp Việt Nam có bàn đầu tiên ở sân chơi 11 người cấp độ thế giới.

21 THÁNG 11, 2026

Chuyên cơ ông Trump lập kỷ lục khi trở về từ Trung Quốc

Chuyên cơ đưa ông Trump từ Trung Quốc về Mỹ sau APEC đã thực hiện hành trình liên tục dài nhất trong lịch sử đội bay Không lực Một.

21 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Bên trong sơn trang đón lãnh đạo Mỹ, Nga, Trung Quốc

Nằm bên hồ Tây Lệ ở Thâm Quyến, Kỳ Lân Sơn Trang có các biệt thự giữa vườn cây, phòng họp lớn và khu lưu trú, từng đón nhiều lãnh đạo cấp cao trước cuộc gặp Mỹ – Nga – Trung ngày 19/11.

21 THÁNG 11, 2026

Vợ chồng Nhật tái hiện quán vỉa hè Hà Nội ‘để cảm ơn người Việt’

Từng sống ở Hà Nội 5 năm, ông Ishiguro trở về Nhật mở quán vỉa hè kiểu Việt, mong tạo điểm hẹn cho người Việt xa quê, gửi gắm lòng biết ơn những người từng giúp đỡ ông.

21 THÁNG 11, 2026

Bánh sừng bò Pháp kẹp giò chả Việt gây sốt

Bánh croissant (sừng bò) Pháp kết hợp giò chả Việt Nam gây chú ý trên mạng xã hội, khiến tiệm bánh tại TP HCM liên tục cháy hàng.

21 THÁNG 11, 2026

Du khách đổ đến Thâm Quyến ‘xem Trung Quốc năm 2050’

Khách quốc tế đổ đến Thâm Quyến để xem “Trung Quốc năm 20250” với taxi không người lái, robot và drone giao hàng.

21 THÁNG 11, 2026

Vì sao du thuyền dù nhiều tai tiếng vẫn đắt tour?

Bất chấp những sự cố như bỏ rơi khách, dịch bệnh bùng phát hay người rơi khỏi tàu, tỷ lệ đặt tour du thuyền vẫn tăng trưởng mạnh.

21 THÁNG 11, 2026