Loạn giá thịt trâu gác bếp

Cùng được giới thiệu là đặc sản Tây Bắc nhưng giá lại chênh lệch nhau khá nhiều, từ hơn 300.000 đồng đến 1,5 triệu đồng một kg.

Khảo sát các gian hàng cho thấy mức giá chênh lệch khá lớn. Trên Shopee, một gian hàng bán thịt trâu gác bếp Tây Bắc kèm sốt chấm với giá 344.000 đồng một kg. Ở phân khúc cao hơn, một gian hàng khác bán hơn 700.000 đồng một kg, thậm chí có nơi lên tới 1,5 triệu đồng với hàng được tự giới thiệu là “thủ công”. Sản phẩm ghi xuất xứ Việt Nam, bảo quản đông lạnh, nhưng thông tin công khai về nguồn nguyên liệu khá hạn chế.

Thị trường này cũng đã có quy mô đáng kể trên các sàn thương mại điện tử. Theo dữ liệu Metric, từ tháng 1/2025 đến hết tháng 7/2026, thịt trâu gác bếp đạt doanh số 117,4 tỷ đồng trên Shopee, TikTok Shop, Lazada và Tiki, với khoảng 476.100 lượt bán từ 594 shop. Trong đó, Lâm A Tuyến đạt khoảng 18 tỷ đồng, Tân Loan Foods 15,2 tỷ đồng và Hải Sapa TV khoảng 11,7 tỷ đồng.

Để làm một kg thịt trâu gác bếp, một cơ sở sản xuất tại Phú Thọ cho biết, cần khoảng 3 kg thịt trâu tươi, sau đó sấy khoảng 24 giờ mới cho thành phẩm. Nguồn nguyên liệu, tỷ lệ hao hụt, cách tẩm ướp, thời gian chế biến và quy mô sản xuất đều có thể ảnh hưởng đến giá thành.

Theo cơ sở này, nguồn trâu tại Tây Bắc không phải lúc nào cũng dồi dào nên nguyên liệu còn được thu mua từ các địa phương khác trong nước. Giá thịt trâu tươi cũng thay đổi theo loại và sản lượng thu mua. Do đó, mức giá thành phẩm giữa các cơ sở có thể khác nhau mà không thể chỉ dựa vào một mức để xác định sản phẩm nào có chất lượng tốt hơn.

Tại TP HCM, thịt trâu đông lạnh Ấn Độ được bán khoảng 92.000-160.000 đồng một kg, chỉ bằng khoảng một nửa mức 200.000-300.000 đồng một kg của thịt trâu trong nước. Loại nguyên liệu này được các quán ăn, cơ sở chế biến sử dụng.

Theo APEDA (Cơ quan Phát triển Xuất khẩu Nông sản và Thực phẩm Chế biến Ấn Độ), Việt Nam là thị trường nhập khẩu thịt trâu lớn nhất của Ấn Độ trong năm tài khóa 2025-2026, với kim ngạch khoảng 934 triệu USD. Sáu tháng đầu năm nay, Việt Nam nhập khoảng 107.600 tấn thịt trâu, trị giá hơn 457,7 triệu USD, theo số liệu Cục Hải quan.

Trong khi đó, số liệu từ Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho thấy đàn trâu trong nước giảm từ khoảng 2,33 triệu con năm 2020 xuống 1,95 triệu con năm 2025 và đến cuối tháng 7/2026 tiếp tục giảm 6,6% so với cùng kỳ.

Theo lãnh đạo một doanh nghiệp sản xuất thực phẩm ở TP HCM, thịt trâu nhập khẩu là một nguồn nguyên liệu đáng kể trên thị trường. Việc sử dụng nguyên liệu nhập khẩu không đồng nghĩa sản phẩm kém chất lượng nếu được sử dụng và công bố đúng quy định. Điều người mua cần biết là sản phẩm được làm từ nguồn nguyên liệu nào và thông tin đó có được thể hiện đúng khi bán ra thị trường hay không.

Vụ việc liên quan Hải Sapa TV (Vũ Hoàng Hải) là một trường hợp cho thấy, vì sao thông tin về nguồn nguyên liệu cần được làm rõ. Theo điều tra ban đầu của Công an tỉnh Lào Cai, Vũ Hoàng Hải bị cáo buộc chỉ đạo vợ ký hợp đồng tiêu thụ sản phẩm “thịt trâu sấy khô tê cay” do Công ty cổ phần Sản xuất và Thương mại tổng hợp Hoàng Nam sản xuất từ thịt trâu đông lạnh nhập khẩu Ấn Độ, nhưng quảng cáo là đặc sản Tây Bắc.

Từ năm 2022 đến 2025, Bùi Thị Kim Tuyên, vợ Hải, được cơ quan điều tra bước đầu xác định đã mua sản phẩm này của Công ty Hoàng Nam với tổng số tiền khoảng 30 tỷ đồng để bán ra thị trường. Công an tỉnh Lào Cai đã khởi tố, bắt tạm giam Vũ Hoàng Hải để điều tra về tội Lừa dối khách hàng; bà Tuyên và Phạm Văn Hà, Giám đốc Công ty Hoàng Nam, cũng bị bắt với cáo buộc liên quan đến công tác kế toán. Vụ án đang được tiếp tục điều tra.

Với người mua, sự khác biệt về giá vì thế không dễ giải thích chỉ bằng cảm quan. Theo TS Huỳnh Anh Dũng, Chủ tịch Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng TP HCM, màu sắc và hình thức thịt trâu gác bếp khá giống nhau, trong khi quảng cáo nhiều nhưng nguồn gốc, quy trình chế biến không phải lúc nào cũng dễ kiểm chứng.

“Người tiêu dùng không thể tự mình kiểm soát toàn bộ thị trường. Cần có sự liên kết giữa cơ quan quản lý, nhà cung cấp, nhà phân phối và người tiêu dùng để kiểm soát hàng hóa từ nguồn cung đến nơi bán, đồng thời xác định rõ ai chịu trách nhiệm khi sản phẩm có vấn đề”, ông Dũng nói.

Khi mua thịt trâu gác bếp, người tiêu dùng có thể kiểm tra nhãn hàng hóa, đơn vị chịu trách nhiệm, nguồn gốc và thông tin về công bố sản phẩm. Với những sản phẩm được giới thiệu là đặc sản Tây Bắc, người mua cũng có thể tìm hiểu thêm về nguồn nguyên liệu thay vì chỉ dựa vào hình ảnh, tên gọi hoặc giá bán.

Thi Hà