Mbappe thách thức quy luật cơ sinh học trong tuyệt phẩm sút xa

Khi đồng hồ trên sân MetLife, New Jersey hôm 16/6 điểm phút bù thứ năm và tỷ số đang là 1-2 nghiêng về Pháp, bóng tìm đến chân Mbappe ở vị trí gần 30 mét trước khung thành Edouard Mendy. Dù đang ở thế chân trụ bấp bênh và thoạt nhìn như sắp té ngã, số 10 của “Les Bleus” vẫn kịp ngước mắt lên rồi găm một cú nã đại bác. Bóng đi căng, khiến thủ môn 34 tuổi bay người trong vô vọng, ấn định chiến thắng 3-1.

Theo các chuyên gia, tuyệt phẩm này của siêu sao thuộc biên chế Real Madrid lột tả trọn vẹn thế nào là quá trình phát lực ở đẳng cấp thượng thừa. Đó là một bàn thắng như thể thách thức mọi quy luật cơ sinh học.

Ở thời điểm cơ bắp co bóp cực đại, khối cơ tứ đầu đùi ngay phía trên đầu gối phải của Mbappe hằn lên rõ mồn một. Dọc theo phía ngoài đùi, dải chậu chày (IT band) – tức dải sợi cơ hoạt động song song với cơ căng cân mạc đùi (TFL, nhóm cơ tham gia vào quá trình gập và ổn định khớp hông) – cũng nổi rõ dưới lớp da. Ngay cạnh đó, các khối cơ nhị đầu đùi và cơ rộng ngoài được định hình sắc nét.

Với Archit Navandar – trợ lý Giáo sư chuyên ngành Cơ sinh học tại Đại học Kỹ thuật Madrid, khoảnh khắc Mbappe vung chân sút là cơ hội hiếm hoi để nhìn thấu những gì diễn ra khi một trong những VĐV hàng đầu thế giới phát lực ở tốc độ tối đa.

Theo ông, mọi chuyển động của khớp đều có nguy cơ làm tiêu hao năng lượng, đồng nghĩa với việc lực tạo ra từ phần thân dưới có thể không truyền được trọn vẹn vào quả bóng. Những siêu sao thuộc nhóm tinh anh là những người giảm thiểu được tối đa sự hao tổn đó, đồng thời phối hợp nhịp nhàng giữa hông, thân người và chân sút để dòng năng lượng chạy dọc khắp cơ thể.

“Điều này không đơn thuần là vì Mbappe có cơ thể săn chắc, ít mỡ”, Navandar nói trên Athletic. “Nó nằm ở tư thế dứt điểm và lượng lực khủng khiếp mà cậu ấy đang tạo ra”.

* Tuyệt phẩm của Mbappe vào lưới Senegal.

Theo chuyên gia này, lực sút cho thấy Mbappe không chỉ tập luyện miệt mài trên sân, mà còn đạt khối lượng bài tập sức mạnh khổng lồ trong phòng gym. Ông phân tích thêm: “Cậu ấy vận dụng toàn bộ cơ thể của mình. Phần cơ lõi (core, nằm ở trung tâm cơ thể là bụng, hông, lưng dưới và mông) được kích hoạt, cậu ấy mượn đà từ phần thân trên và phát lực cực mạnh dù chỉ qua vài bước chạy”.

Một chi tiết khiến Navandar đặc biệt chú ý chính là vị trí cổ chân phải của Mbappe. “Toàn bộ phần cẳng chân được kích hoạt đồng bộ”, ông giải thích. “Phần gân đóng vai trò truyền lực, và mọi bộ phận đều phối hợp hoàn hảo với nhau”.

Phần lớn cầu thủ, nếu cố gắng dứt điểm ở một tư thế tương tự, sẽ rất khó giữ thăng bằng, chưa nói đến việc tích đủ lực cho một cú sút chuẩn chỉnh. Khi Mbappe vung chân sút bóng, cơ thể anh gần như hoàn toàn không tiếp xúc với mặt sân. Chân trụ gập lại theo cách gượng gạo, chân sút duỗi hết cỡ và toàn bộ thân người xoay vặn theo quán tính.

Nhà sáng lập công ty tư vấn hiệu suất MyoLab và cựu Trưởng bộ phận Hiệu suất tại CLB Watford, Daniel Booth, nhận định: “Diện tích tiếp xúc giữa Mbappe và mặt sân tại khoảnh khắc cú sút diễn ra có lẽ chỉ bằng lòng bàn tay. Hầu hết cầu thủ trong tình huống này chỉ biết sút và trông chờ vận may. Cơ thể con người vốn có cơ chế tự bảo vệ theo bản năng. Bạn sẽ tự động thu ngắn đà vung chân sau – giai đoạn lấy đà để tích lũy động năng, không dám dấn hết thân người để tránh bị ngã. Đó là phản xạ tự nhiên”.

Booth đã có hơn 20 năm làm việc với các VĐV ưu tú từ bóng đá, chạy nước rút Olympic cho đến đua xe thể thao. Ông đánh giá Mbappe đã làm điều ngược lại với cơ chế nêu trên. “Chân sút của cậu ấy duỗi thẳng hoàn toàn, thân người xoay vặn, tay dang rộng”, Booth phân tích. “Cậu ấy đẩy trọn vẹn cơ thể vào chuyển động, bất chấp việc bên dưới không có điểm tựa vững chãi nào. Đó không chỉ là sự liều lĩnh, đó là đỉnh cao của khả năng kiểm soát vận động”.

Với Booth, cú sút này không hẳn là câu chuyện về sức mạnh cơ bắp, mà là khả năng cơ thể dám đặt niềm tin vào một tư thế vốn rất dễ mất thăng bằng. Ông cho biết chuyển động này là kết quả của nhiều năm trời tập đi tập lại, được cô đọng trong một khoảnh khắc duy nhất. Lực được sinh ra từ hông trước khi chạy qua đùi, đầu gối và cẳng chân, tạo nên thứ mà các nhà khoa học thể thao gọi là “chuỗi động học” (kinetic chain).

“Đây là điểm cuối của một chuỗi động học vốn đã bắt đầu từ trước khi bàn chân chạm vào bóng”, Booth nói tiếp. “Hệ thần kinh của Mbappe đã học được cách tin tưởng vào tư thế đó, vì nó đã trải qua hàng ngàn lần như vậy rồi. Những gì chúng ta thấy là nguy hiểm, bấp bênh thì đối với cậu ấy, đó chỉ là một khoảnh khắc hết sức bình thường trong trận đấu”.

Trưởng bộ phận Hiệu suất tại trung tâm huấn luyện Go Perform và cựu HLV thể lực tại Reading là Tristan Baker, lại cho rằng khoảnh khắc được chụp lại đó đang làm quá lên tình trạng mất thăng bằng của chuyển động.

Theo chuyên gia này, bức ảnh tĩnh chụp lại khoảnh khắc Mbappe sút bóng thực chất là một phần của một chuỗi hành động thanh thoát và mượt mà hơn nhiều. Đối với một cầu thủ cấp CLB trung bình, đó là kỹ thuật cực khó.

“Lượng lực dồn lên chân trụ là rất lớn, trong khi điểm tiếp xúc với mặt sân lại quá nhỏ, khả năng cao là chân trụ của bạn sẽ đổ gục ngay khi bạn vung chân định nã đại bác từ khoảng cách 30 mét”, Baker nêu quan điểm. “Việc Mbappe có thể kiểm soát được trạng thái đó và giữ vững chân trụ chính là một phần nguyên nhân cậu ấy lại xuất chúng đến vậy”.

Dù các chuyên gia có những góc nhìn khác nhau về những gì cú sút này phơi bày, họ đều đi đến một kết luận chung duy nhất. Phần lớn các cầu thủ sẽ chọn giải pháp đỡ thêm một nhịp, nhưng Mbappe thì ở một đẳng cấp hoàn toàn khác biệt, ngay cả khi đặt trong quy chuẩn của sân chơi World Cup.

Hoàng Thông tổng hợp