Mũi tiêm hứa hẹn thay đổi cuộc chiến chống đại dịch HIV


Lenacapavir (LEN), do công ty dược phẩm Gilead Sciences của Mỹ phát triển, là một loại thuốc kháng virus (ARV) dạng tiêm, tác dụng kéo dài, thuộc nhóm “chất ức chế capsid”. “LEN không phải là vaccine”, tiến sĩ Patrick Amoth, Tổng giám đốc y tế Kenya, giải thích với AFP. “Nó là một loại thuốc ARV giúp ngăn ngừa lây nhiễm HIV”.

Không giống như vaccine, vốn “huấn luyện” hệ miễn dịch nhận biết và chống lại mầm bệnh trước khi phơi nhiễm, lenacapavir hoạt động theo một cơ chế khác. Nó được dùng cho những người chưa nhiễm virus để phòng ngừa (gọi là dự phòng trước phơi nhiễm, hay PrEP). Thuốc ngăn chặn virus nhân lên bằng cách can thiệp vào capsid – lớp vỏ protein bao bọc vật chất di truyền của HIV. Bằng cách phá vỡ lớp vỏ này, lenacapavir ngăn chặn virus lắp ráp và tự sao chép, từ đó bảo vệ cơ thể khỏi bị lây nhiễm.

Sự xuất hiện của lenacapavir đến vào một thời điểm then chốt. Sau nhiều thập kỷ nỗ lực, cuộc chiến chống HIV toàn cầu đang có dấu hiệu chững lại. Theo UNAIDS, năm 2023, thế giới ghi nhận 1,3 triệu ca nhiễm mới và khoảng 39 triệu người đang sống chung với HIV. Các phương pháp PrEP hiện tại, như thuốc uống Truvada hàng ngày hoặc thuốc tiêm Cabotegravir mỗi 1-2 tháng, thường đối mặt với rào cản về sự tuân thủ điều trị của người dùng.

Đây chính là lúc lenacapavir tạo ra sự khác biệt, các chuyên gia nhận định. Với phác đồ tiêm 6 tháng một lần, nó gần như loại bỏ gánh nặng tuân thủ hàng ngày. Các thử nghiệm lâm sàng đã chứng minh hiệu quả của thuốc lên tới hơn 99% trong việc ngăn ngừa lây nhiễm HIV qua đường tình dục. “Một mũi tiêm hai lần một năm có thể là sự giải tỏa lớn cho những người đối mặt với sự kỳ thị hoặc gặp khó khăn trong việc uống thuốc mỗi ngày”, bà Astrid Berner-Rodoreda, nhà nghiên cứu tại Viện Y tế Toàn cầu Heidelberg, nhận định.

Sau khi gây tiếng vang tại một hội nghị vào tháng 7/2024, lenacapavir nhanh chóng nhận được sự phê duyệt từ các cơ quan quản lý. Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Mỹ (FDA) cấp phép cho thuốc vào đầu tháng 7. Ngay sau đó, tại Hội nghị Khoa học về HIV của Hiệp hội AIDS Quốc tế (IAS) ở Kigali, Rwanda, WHO đã chính thức ban hành hướng dẫn, khuyến nghị lenacapavir như một lựa chọn PrEP bổ sung.

“Trong khi vaccine HIV vẫn còn xa vời, lenacapavir là điều tốt nhất tiếp theo”, Tổng Giám đốc WHO Tedros Adhanom Ghebreyesus, nói.

Tuy nhiên, rào cản lớn nhất của một liệu pháp đột phá thường là giá cả. Tại Mỹ và châu Âu, Gilead niêm yết mức giá điều trị lên tới 40.000 USD mỗi người mỗi năm. Con số này là không tưởng đối với phần lớn thế giới, đặc biệt là các khu vực bị ảnh hưởng nặng nề nhất như châu Phi cận Sahara.


Thuốc tiêm lenacapavir. Ảnh: AP

Thuốc tiêm lenacapavir. Ảnh: AP

Để giải quyết nghịch lý, một kế hoạch tiếp cận toàn cầu được kích hoạt. Theo Unitaid, cơ quan y tế toàn cầu do WHO bảo trợ, phiên bản generic (thuốc gốc) của lenacapavir sẽ có mặt trên thị trường từ năm 2027 với giá chỉ 40 USD mỗi năm – tương đương chi phí PrEP đường uống hiện tại. Lộ trình này sẽ bắt đầu vào năm 2026, khi Kế hoạch Khẩn cấp Cứu trợ AIDS của Tổng thống Mỹ (PEPFAR) và Quỹ Toàn cầu tài trợ cho việc triển khai ban đầu tại 8-12 quốc gia châu Phi như Kenya, Nigeria, Zambia, Uganda và Nam Phi… Gilead cam kết cung cấp thuốc với giá “phi lợi nhuận” trong giai đoạn này.

Từ năm 2027, Gilead sẽ miễn phí bản quyền cho 6 nhà sản xuất thuốc generic, cho phép họ sản xuất và cung cấp lenacapavir cho 120 quốc gia có thu nhập thấp, trung bình. Dù vậy, các nhà hoạt động chỉ ra một “lỗ hổng đạo đức” trong thỏa thuận: một số quốc gia thu nhập trung bình như Argentina, Brazil và Mexico, những nơi tham gia thử nghiệm lâm sàng, lại không nằm trong danh sách được hưởng giá rẻ. Unitaid cho biết đang nỗ lực tìm giải pháp cho các quốc gia này, đảm bảo rằng cuộc cách mạng mang tên lenacapavir có thể tiếp cận mọi người, ở mọi nơi.

Bình Minh (Theo WHO, AFP, DW, Africa Cinical Research Network, Euro News)

Ngày xuất bản:

21 THÁNG 10, 2025

Tin cập nhật 24H

Than nghèo kể khổ để cầm cố 22 xe máy đi thuê

Đà NẵngGiang Thị Quỳnh Anh thuê 22 xe máy tự lái, sau đó nói dối đây là tài sản của gia đình, viện hoàn cảnh khó khăn để mang đi cầm cố lấy tiền trả nợ.

21 THÁNG 11, 2026

Thu thuế 0,2% với đất bỏ hoang từ 1/7/2027

Đất bỏ hoang sẽ bị thu thuế 0,2% và không áp dụng hạn mức với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, gấp gần 7 lần đất ở trong hạn mức.

21 THÁNG 11, 2026

Cho phép lao động công ích thay tiền phạt từ 5 triệu đồng trở xuống

Cá nhân bị phạt hành chính từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị, có thể thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp tiền phạt.

21 THÁNG 11, 2026

Người dân giao nộp gấu ngựa nuôi 26 năm

Nghệ AnÔng Hoàng Văn Phụng ở xã Vạn An bàn giao con gấu ngựa nặng hơn 100 kg cho Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, sau 26 năm nuôi tại nhà.

21 THÁNG 11, 2026

Hơn 45.000 tỷ đồng phòng chống ma túy và tội phạm đến 2030

Việt Nam sẽ huy động 45.300 tỷ đồng để phòng chống ma túy và tội phạm trong 5 năm, hướng tới mục tiêu ít nhất 50% xã và 20% tỉnh thành không có ma túy vào năm 2030.

21 THÁNG 11, 2026

Từ thầy trò thành đồng đội ở giải chạy danh giá Nhật Bản

Nhật BảnTạm nghỉ dạy, trở lại đại học để theo đuổi giấc mơ chạy Hakone Ekiden, Takao Imai không ngờ có ngày được trao dải băng tiếp sức cho chính học trò cũ.

21 THÁNG 11, 2026

Đề xuất luật việt vị mới của Wenger trước nguy cơ bị bác bỏ

Ngay cả cựu HLV Arsene Wenger cũng không cảm thấy bị thuyết phục sau đợt thử nghiệm luật việt vị mới ở giải đấu của Canada, trong khi các nhà làm luật của bóng đá giờ đây được kỳ vọng sẽ bác bỏ nó.

21 THÁNG 11, 2026

Messi săn chức vô địch MLS Cup thứ hai liên tiếp

Sau khi giành Chiếc Giày Vàng mùa thứ hai liên tiếp, Lionel Messi cùng Inter Miami hướng đến mục tiêu trở thành đội đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch MLS Cup kể từ LA Galaxy năm 2012.

21 THÁNG 11, 2026

Bàn thắng đầu tiên của Việt Nam trong lịch sử World Cup 11 người

QatarPha đánh gót đẹp mắt của Lê Sỹ Bách vào lưới Bỉ ở giải U17 World Cup tối nay giúp Việt Nam có bàn đầu tiên ở sân chơi 11 người cấp độ thế giới.

21 THÁNG 11, 2026

Chuyên cơ ông Trump lập kỷ lục khi trở về từ Trung Quốc

Chuyên cơ đưa ông Trump từ Trung Quốc về Mỹ sau APEC đã thực hiện hành trình liên tục dài nhất trong lịch sử đội bay Không lực Một.

21 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Ngày Nhà giáo đặc biệt của 100 thầy cô ở viện ung thư

Hà NộiThay vì lên lớp nhận những lời chúc 20/10 từ học trò, 100 thầy cô đang điều trị ung thư tại Bệnh viện K đón ngày Nhà giáo bên giường bệnh.

21 THÁNG 11, 2026

Ăn lẩu, uống rượu bia trời lạnh có thể gây đột quỵ?

Trời lạnh, tôi thường xuyên ăn lẩu kèm uống rượu bia, vậy việc này có thể gây nguy cơ đột quỵ không? (Tài, 44 tuổi, Hà Nội)

21 THÁNG 11, 2026

Hà Nội ghi nhận mức chênh lệch giới tính khi sinh cao nhất

Hà Nội đứng đầu cả nước về mức chênh lệch giới tính khi sinh với 120,8 bé trai trên 100 bé gái, vượt xa mức bình quân 110,1 của toàn quốc năm 2025.

21 THÁNG 11, 2026

Nhịn cơm tối để giảm béo – sai lầm khiến cơ thể kiệt quệ

Cắt bỏ tinh bột buổi tối khiến cơ thể thiếu năng lượng, mệt mỏi, giảm khả năng tập trung và mất cân đối dinh dưỡng, bác sĩ khuyến cáo nên kiểm soát khẩu phần, lựa chọn tinh bột phù hợp thay vì kiêng tuyệt đối.

21 THÁNG 11, 2026

Giáo sư ung bướu Anh chỉ ra lý do ung thư ngày càng trẻ hóa

GS Charles Swanton, Giám đốc lâm sàng Viện Francis Crick nhận định phản ứng viêm mạn tính từ môi trường sống kết hợp thói quen ăn uống đang kích hoạt các đột biến gen có sẵn, khiến tỷ lệ ung thư ở người trẻ tăng.

21 THÁNG 11, 2026