Nam Long: Đô thị giá trị thực cần tầm nhìn xa đến 50 năm

Bản vẽ quy hoạch đô thị của Nam Long được tính toán dựa trên nhu cầu thực, tạo ra những ngôi nhà có khả năng “lớn lên” cùng gia chủ, theo kiến trúc sư Nguyễn Ngọc Thanh.

Ông Nguyễn Ngọc Thanh, nguyên Giám đốc Khối Quản lý Thiết kế dự án Tập đoàn Nam Long, là người đã gắn bó với việc quy hoạch các dự án qua hơn ba thập niên. Ông là một trong những người đứng sau những công trình nhà ở đầu tiên của Nam Long cho đến những đại đô thị quy mô hàng trăm ha, tạo nơi an cư cho hơn 33.000 gia đình. Để đi sâu hơn về triết lý bên trong mỗi đô thị, ông có buổi chia sẻ về lối quy hoạch tạo nên bất động sản giá trị thực của Nam Long.

– Sau gần ba thập niên làm quy hoạch – thiết kế, ông nhìn nhận thế nào về “giá trị thực” của một dự án bất động sản?

– Với tôi, giá trị thực của một dự án được kiểm chứng bằng cuộc sống của cư dân, từ ngày họ chuyển đến ở cho đến nhiều chục năm sau nữa. Một dự án chỉ thực sự thành công khi cư dân cảm nhận được ý tưởng thiết kế qua đời sống hàng ngày, họ chọn ở lại và nhiều thế hệ tiếp tục gắn bó với không gian đó.

Muốn tạo ra giá trị thực, trước hết phải hiểu vòng đời của một gia đình. Một ngôi nhà cũng phải có khả năng “lớn lên” cùng chủ nhân. Chẳng hạn, tại Nam Long chúng tôi thường nói đến mô hình 1+1, 2+1 hay 3+1. Nhiều người nghĩ đó là cách tạo thêm một không gian đa năng và linh hoạt, nhưng đằng sau là triết lý thiết kế sâu hơn nhiều – một gia đình sẽ đồng hành với ngôi nhà bao lâu và cuộc sống của họ sẽ thay đổi như thế nào theo thời gian?

Khi một cặp vợ chồng trẻ mới về ở, không gian đó có thể là nơi tập yoga, đọc sách, nghe nhạc. Khi có con, nó là góc vui chơi, học tập. Đến khi cha mẹ lớn tuổi, lại là nơi nghỉ ngơi, ngồi thiền hoặc chăm sóc sức khỏe.

Ngôi nhà hay một khu đô thị không chỉ đáp ứng nhu cầu của hiện tại mà phải có khả năng thích ứng với nhiều giai đoạn của cuộc sống. Một thiết kế mang lại giá trị thực không phải là thêm nhiều công năng mà là giúp cư dân sống tiện nghi, linh hoạt và bền vững hơn với cùng một nguồn lực.

– Làm kiến trúc là phải trân trọng từng centimet vuông, điều này thể hiện thế nào trong quy hoạch dự án của Nam Long?

– Điều thú vị là nhiều khi giá trị của kiến trúc không nằm ở những gì được xây lên mà ở những khoảng không được giữ lại. Chính khoảng không này mới là nơi con người gặp gỡ, trò chuyện và tạo nên đời sống.

Vì vậy, mỗi khoảng không đều phải có lý do để tồn tại. Việc cân nhắc từng centimet vuông là để bảo đảm không gian thực sự phục vụ người sử dụng: đủ công năng, ánh sáng, thông gió và sử dụng nguồn lực hiệu quả.

Tinh giản càng không có nghĩa là làm sơ sài. Đó là sự cân nhắc để loại bỏ những thứ không cần thiết, tập trung cho những điều thực sự có giá trị. Khi bớt đi một chi tiết, không gian phải tốt hơn chứ không phải “nghèo” đi.

Có lúc mọi người thấy tôi khá khắt khe, nhưng phía sau đó là một nguyên lý rất rõ: mọi quyết định thiết kế đều phải giúp con người sống tiện nghi hơn, bền vững hơn và sử dụng không gian hiệu quả hơn. Vì vậy, chỉ khi loại bỏ những yếu tố không cần thiết, giá trị thực mới có cơ hội hiện ra rõ hơn.

– Đô thị hiện đại có những bài toán đặc thù, kiến trúc có thể bù đắp lại những điều này như thế nào?

– Tôi nghĩ đô thị hôm nay “lấy đi” của chúng ta hai thứ quan trọng nhất.

Thứ nhất là thời gian. Mỗi ngày mọi người dành rất nhiều thời gian cho việc di chuyển giữa nhà và nơi làm việc. Khi có con cái, áp lực đó còn lớn hơn, thời gian dành cho gia đình, nghỉ ngơi hay chăm sóc bản thân ngày càng ít đi.

Thứ hai là sự an tâm. Cha mẹ luôn băn khoăn liệu con mình có được sống trong môi trường đủ an toàn để vui chơi, học hành và lớn lên cách tự nhiên hay không. Người lớn tuổi có nơi để dạo bộ, nghỉ ngơi mà không phải lo lắng về giao thông hay những rủi ro trong cuộc sống đô thị.

Nếu kiến trúc chỉ giải quyết bài toán xây dựng thì chưa đủ. Kiến trúc không chỉ tổ chức không gian mà còn tổ chức cách con người gặp nhau, tạo ra những tương tác tự nhiên giữa con người với con người. Đó là những lần gặp gỡ hàng xóm trong công viên, trên đường dạo bộ hay trước sảnh thang máy; là những hành lang không chỉ rộng mà còn đón được ánh sáng tự nhiên, thông gió tốt và tạo cảm giác dễ chịu. Những khoảnh khắc bình dị tạo nên một cộng đồng thực sự, nơi mọi người có thể kết nối, chia sẻ và đồng cảm với nhau.

Từ một căn hộ, một nhóm nhà đến cả khu đô thị đều cần được thiết kế để những kết nối ấy diễn ra tự nhiên. Khi con người tiết kiệm thời gian và cảm thấy an tâm hơn mỗi ngày, đó mới là giá trị thực mà kiến trúc mang lại.

– Ông nhiều lần nhắc về triết lý “Human-centric Design” (lấy con người làm trung tâm), lý do là gì?

– Khách hàng thay đổi theo từng giai đoạn của thị trường nhưng những nhu cầu căn bản của con người thì gần như không đổi: được sống an toàn, khỏe mạnh, kết nối với gia đình, cộng đồng và thiên nhiên.

Do đó, chúng tôi luôn bắt đầu một dự án với “human” trước rồi mới đến “customer”. Nếu chỉ chạy theo nhu cầu thị trường có tính thời điểm rất dễ tạo ra những sản phẩm chỉ bán tốt trong ngắn hạn nhưng không tạo ra sự gắn kết với cư dân. Một thiết kế dựa trên giá trị thực sẽ giúp tài sản của cư dân bền vững hơn theo thời gian.

– Một triết lý khác cũng được Nam Long chú trọng là phát triển “thuận tự nhiên”, điều này thể hiện thế nào?

– Khi bắt đầu một dự án, điều đầu tiên chúng tôi làm là tìm hiểu mảnh đất đó vốn có những gì. Trong triết lý Á Đông có khái niệm Thiên – Địa – Nhân. Thiên là nắng, gió, mưa và khí hậu. Địa là địa hình, sông rạch, cây xanh, thổ nhưỡng và hệ sinh thái tự nhiên. Còn Nhân là con người – trung tâm của mọi quyết định quy hoạch. Theo tôi, con người không đứng tách khỏi thiên nhiên mà phải biết sống hài hòa với thiên nhiên.

Đó cũng là triết lý Nam Long theo đuổi suốt quá trình phát triển đô thị. Tư duy này được thể hiện qua bốn nguyên tắc.

Thuận tự nhiên trước hết là thuận theo vùng đất. Chúng tôi nghiên cứu địa hình, dòng chảy, thổ nhưỡng và những giá trị tự nhiên sẵn có để thiết kế thích nghi với mảnh đất, thay vì buộc mảnh đất phải thay đổi theo thiết kế.

Thuận theo quy luật của con người. Mỗi gia đình đều mong muốn một nơi an cư, sống trong sự an tâm. Quy hoạch vì thế không chỉ giải quyết bài toán kỹ thuật mà phải đáp ứng những nhu cầu rất đời thường.

Học từ tự nhiên là cố gắng giữ lại sông rạch, phát triển mặt nước, cây xanh và cảnh quan như một phần của đô thị, không xem đó chỉ là những tiện ích bổ sung.

Cuối cùng là chuẩn bị cho tương lai. Biến đổi khí hậu ngày càng khó dự báo, vì vậy người làm quy hoạch phải nghĩ xa hơn, tính toán cho 30 hay 50 năm sau. Từ cao độ san nền, hệ thống thoát nước đến khả năng chống ngập đều được tính toán, dù điều đó có thể làm chi phí đầu tư ban đầu cao hơn.

Với tôi, thuận tự nhiên không phải là phó mặc cho tự nhiên, mà là hiểu quy luật của thiên nhiên để cùng phát triển. Chỉ khi đó, một khu đô thị mới có thể bền vững và đồng hành cùng nhiều thế hệ.

– Điều gì khiến ông cảm thấy tự hào nhất khi nhìn lại những khu đô thị của Nam Long?

– Đó là sự trưởng thành của cộng đồng cư dân. Hơn 30 năm trước, chúng tôi phát triển những khu dân cư đầu tiên chỉ vài ha rồi bắt đầu có những dự án nhiều trăm ha, trở thành nơi sinh sống của các thế hệ. Những giá trị cốt lõi vẫn không thay đổi. Những cặp vợ chồng trẻ ngày ấy giờ đã là ông bà. Những đứa trẻ vui chơi trong công viên nay đã trưởng thành. Những hàng cây ban đầu thấp vài mét nay đã vươn cao 20-30 m.

Khi nhìn thấy người già ngồi trò chuyện dưới bóng cây hay trẻ nhỏ chạy chơi trong công viên, tôi hiểu rằng giá trị của một khu đô thị là cảm giác an tâm, là ánh mắt hạnh phúc của cư dân.

Phía sau những không gian này là rất nhiều năm quan sát, trải nghiệm và đầu tư của những người làm quy hoạch. Không có thành tựu nào lớn hơn khi nhìn thấy cuộc sống diễn ra như điều mình từng hình dung trên bản vẽ và nhiều thế hệ vẫn muốn tiếp tục gắn bó với nơi này. Theo tôi, đó mới là ý nghĩa đầy đủ nhất của “giá trị thực”.

Hoài Phương