Nga – Mỹ tranh giành thị trường năng lượng Ấn Độ

Ấn Độ đang ngày càng quan trọng với cả Mỹ và Nga, trong bối cảnh thị trường dầu khí toàn cầu xáo trộn lớn vì các cuộc xung đột.

Ấn Độ hiện là nước nhập khẩu dầu thô lớn thứ ba toàn cầu, nước mua khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn thứ tư và nước nhập khẩu khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) lớn thứ hai. Nga muốn Ấn Độ tiếp tục mua dầu thô, bất chấp nguy cơ bị Mỹ tăng thuế nhập khẩu. Trong khi đó, Washington cũng thúc giục New Delhi mua dầu Venezuela để thay thế dầu Nga.

Trên CNBC, giới chuyên gia nói rằng việc thay thế dầu Nga trong bối cảnh nguồn cung từ Trung Đông bị hạn chế sẽ “rất khó khăn” với New Delhi, dù nước này đang tăng mua dầu Venezuela. “Nếu tính chung cả Mỹ và Venezuela, châu Mỹ đang ngày càng quan trọng trong cơ cấu nguồn dầu thô của Ấn Độ”, Sumit Ritolia – trưởng nhóm phân tích tại hãng dữ liệu Kpler cho biết.

Các nhà máy lọc dầu Ấn Độ không thể thay thế dầu Nga hoặc Trung Đông bằng dầu thô Mỹ, vì dầu Mỹ thuộc loại “nhẹ”. Các nhà máy lọc dầu của Ấn Độ lại được thiết kế để xử lý dầu thô trung bình và nặng, Ritolia cho biết. Dầu thô Venezuela “nặng hơn” nên sẽ giải quyết được vấn đề này.

So với đầu tháng 3, lượng dầu thô Venezuela mà Ấn Độ nhập khẩu đã tăng từ 0 lên 383.000 thùng một ngày, Kpler cho biết. Cùng với dầu Mỹ, hai nguồn này hiện đóng góp 11% tổng lượng dầu thô nhập khẩu của Ấn Độ tháng 8.

Ngày 24/8, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho biết “Nga đang mở rộng xuất khẩu sang Ấn Độ và sẵn sàng tiếp tục làm như vậy”. Nga hiện là nhà cung cấp dầu thô lớn nhất của Ấn Độ, chiếm hơn 50% lượng dầu nhập khẩu của nước này trong tháng 6 và tháng 7, cũng như gần 43% trong tháng 8, theo Kpler.

Giai đoạn tháng 4-7, xuất khẩu của Nga sang Ấn Độ tăng gần 60% so với cùng kỳ năm ngoái, theo dữ liệu thương mại mới nhất của Ấn Độ. Tuy nhiên, Moskva không phải bên duy nhất đang tăng thị phần trên thị trường năng lượng Ấn Độ.

Mỹ cũng đã trở thành nhà cung cấp LPG và LNG lớn nhất của Ấn Độ. LPG được dùng chủ yếu để nấu ăn tại nước này, còn LNG có nhiều ứng dụng trong công nghiệp. Trong tháng 7, hơn 70% LPG nhập khẩu và gần 30% nguồn cung LNG của Ấn Độ đến từ Mỹ, theo dữ liệu của Kpler.

Nguồn cung năng lượng của Mỹ cho Ấn Độ là “không giới hạn”, Sergio Gor – Đại sứ Mỹ tại Ấn Độ phát biểu tại một sự kiện ở New Delhi hôm 22/8. Ông cho biết nguồn cung LPG và LNG của Washington cho Ấn Độ đã tăng hơn 60% so với năm ngoái.

“Trung Đông – đặc biệt là Qatar, UAE và Saudi Arabia – trước đây chiếm ưu thế trong nhập khẩu LPG của Ấn Độ nhờ lợi thế về logistics”, Pankaj Srivastava – Phó chủ tịch phụ trách thị trường hàng hóa – dầu mỏ tại Rystad Energy cho biết. Tuy nhiên, chiến sự Trung Đông đã phá vỡ lợi thế này.

Không chỉ LNG và LPG, Mỹ cũng muốn giành tỷ trọng lớn hơn trong cơ cấu dầu thô của Ấn Độ. Trong 12 tháng qua, Washington vừa đe dọa áp thuế, vừa đưa ra triển vọng về một thỏa thuận thương mại hấp dẫn để buộc Ấn Độ giảm nhập dầu Nga.

Tháng 8/2025, Washington áp thuế 25% với hàng nhập khẩu từ Ấn Độ. Nhưng đến tháng 2 năm nay, họ dỡ bỏ thuế này. Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết Mỹ đồng ý giảm thuế với Ấn Độ xuống 18% sau khi nước này “đồng ý ngừng mua dầu Nga và tăng mua đáng kể từ Mỹ, cũng như Venezuela”.

Tuy nhiên, Ấn Độ chưa xác nhận những thông tin này. Họ chỉ khẳng định bảo đảm an ninh năng lượng là yếu tố duy nhất quyết định hoạt động mua bán của mình.

Mức thuế cao có thể quay trở lại khi dự luật trừng phạt Nga được đưa ra Hạ viện Mỹ để phê chuẩn vào tháng 9. Dự luật này đề xuất áp thuế lên tới 100% với các quốc gia mua năng lượng Nga.

Trong cuộc gặp với Bộ trưởng Ngoại giao Ấn Độ S. Jaishankar đầu tuần này, Tổng thống Putin đề cập đến sự suy giảm thương mại giữa hai nước năm ngoái.

Tháng 8/2025, sau khi thuế nhập khẩu của Mỹ có hiệu lực, lượng dầu Nga mà Ấn Độ mua vào dần giảm xuống. Đến tháng 2 năm nay, con số này chạm mức thấp nhất trong hơn 3 năm là 1,06 triệu thùng một ngày.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng sức ép thuế từ Mỹ khó có thể khiến Ấn Độ giảm mua dầu Nga ngay, vì nguồn cung dầu thô toàn cầu hiện rất hạn chế. “Chúng tôi không cho rằng nhập khẩu dầu Nga hiện sẽ giảm. Về mặt kỹ thuật, việc thay thế dầu Nga là khả thi, nhưng về kinh tế và chính trị thì rất phức tạp”, Ritolia kết luận.

Hà Thu (theo CNBC, Reuters)