Nghịch lý ‘vay tiền để bán nhà’

Vay tiền mua nhà trả góp là chuyện thường tình, nhưng vay tiền để bán được nhà lại là bi kịch đang âm thầm lan rộng ở Trung Quốc.

Theo ông He Shichang, Giám đốc điều hành Trung tâm nghiên cứu bất động sản Hsin Chuan, đà lao dốc của thị trường địa ốc đã đẩy hàng triệu gia đình vào tình trạng “âm vốn” (nhà chết đuối) – tức giá trị căn nhà giảm xuống thấp hơn cả số dư nợ gốc. Tài sản đã bốc hơi, nhưng gánh nặng nợ nần thì còn nguyên.

Ông He lấy ví dụ về một khách hàng mua nhà giá 10 triệu tệ, trả trước 3 triệu và vay ngân hàng 7 triệu. Hiện tại, giá thị trường của căn nhà chỉ còn 6 triệu. Nếu bán, chủ nhà không thu về đồng nào mà vẫn nợ ngân hàng một triệu tệ. Theo luật, để giải chấp và sang tên, chủ nhà bắt buộc phải tự bỏ tiền túi trả nốt phần chênh lệch. Khi cạn kiệt tiền mặt, họ đành nhắm mắt vay “nóng” tín dụng đen. Khái niệm “vay tiền để bán được nhà” ra đời từ đây.

Dữ liệu từ Cục Thống kê Quốc gia Trung Quốc cuối năm 2025 cho thấy giá nhà tại 70 thành phố lớn liên tục giảm sâu. Bất động sản từ kênh tích sản an toàn giờ thành “hòn than nóng” ai cũng muốn chuyền sang tay người khác.

Nhiều người thắc mắc: Tại sao không ngừng trả góp và để ngân hàng tự phát mãi tài sản? Câu trả lời nằm ở hệ thống tín dụng xã hội nghiêm ngặt. Chuyên gia He Shichang giải thích, một khi vỡ nợ và bị đưa vào danh sách đen, người dân sẽ bị cấm đi máy bay, tàu cao tốc, bị phong tỏa tài khoản và cấm tiêu dùng. Thậm chí, “vết nhơ” tín dụng của cha mẹ có thể tước đoạt cơ hội thi tuyển công chức của con cái sau này.

Để thoát khỏi vũng lầy, các chủ nhà thường có ba lựa chọn. Thứ nhất, sang tên khoản vay cho người mua mới, song cách này rất khó vì ngân hàng siết chặt tín dụng và tỷ lệ duyệt thấp. Thứ hai, dùng tiền cọc của người mua để tất toán, nhưng sẽ phải đối mặt rủi ro pháp lý cao, dễ xảy ra tranh chấp hoặc lừa đảo. Thứ ba, tự xoay tiền mặt tất toán rồi mới bán. Đây là cách đơn giản nhất nhưng gây áp lực nhất. Chính nhu cầu này đã đẻ ra các tổ chức tín dụng đen chuyên cho vay nóng để “chuộc nhà đem bán”.

Tuy nhiên, ngoài gánh nặng nợ nần, sự đóng băng thanh khoản mới là đòn giáng mạnh nhất. Bà Zhuang Simin, Phó giám đốc R&D của CTBC Real Estate chỉ ra: “Khi thị trường sợ hãi, sức mua biến mất. Nhiều người dù chấp nhận giảm giá sâu, bán lỗ vốn cũng không thể tìm được khách mua. Họ bị nhốt chặt trong khối tài sản đang mất giá từng ngày”.

Tình trạng này tồi tệ nhất ở các thành phố tuyến dưới, nơi chủ nhà chịu “cú sốc kép”: Vừa đối mặt với nguy cơ giảm thu nhập, mất việc làm, vừa gánh hậu quả từ đà lao dốc của giá nhà.

Bảo Nhiên (Theo Aboluowang)