Nguồn cơn tin đồn thúc đẩy dòng thác di cư tràn vào Tây Ban Nha

Hàng loạt video sai sự thật cùng sự thúc đẩy của các nhóm tội phạm đã khiến hàng chục nghìn người di cư trái phép ồ ạt bơi sang bên kia biên giới.

Dòng “thác lũ” hơn 70.000 người di cư tràn vào Ceuta, vùng lãnh thổ của Tây Ban Nha tại Bắc Phi hồi tuần trước bắt nguồn từ những dấu hiệu rất nhỏ.

Khởi đầu là một vài thông tin lan truyền trên mạng xã hội về phán quyết được Tòa án Tối cao Tây Ban Nha đưa ra hồi đầu tháng 7. Phán quyết nêu rõ người di cư bị bắt trên biển không bị “lập tức đẩy đuổi” khỏi Ceuta và Melilla, hai vùng lãnh thổ tự trị của Tây Ban Nha ở Bắc Phi.

Dù các chuyên gia pháp lý khẳng định phán quyết này không loại trừ việc trục xuất người di cư sau khi hoàn tất thủ tục, thông tin trên nhanh chóng bị bóp méo trên mạng xã hội thành “Tây Ban Nha đang mở cửa biên giới, vào được Ceuta là không bị trả về”.

Làn sóng tin giả tiếp tục bị đẩy lên đỉnh điểm từ ngày 7/7, khi một số người tung tin sai sự thật trên các nền tảng mạng xã hội của Meta rằng chương trình hợp pháp hóa cho hàng trăm nghìn người nhập cư của Tây Ban Nha sẽ kết thúc vào ngày 30/7. Một bài đăng trong số đó đạt hơn 28.000 lượt thích.

“Đừng bao giờ tin những người nói rằng nếu bạn vào được Ceuta, họ sẽ trục xuất bạn. Bạn sẽ không bị trục xuất đâu”, một thanh niên người Morocco nói trong video được quay trên đường phố ở Đức. Video này đã bị xóa, nhưng sau đó được nhiều tài khoản khác đăng lại.

Trên thực tế, chính phủ Tây Ban Nha chỉ chấp nhận tiếp nhận hồ sơ hợp pháp hóa cho những người di cư trái phép đã cư trú tại nước này ít nhất 5 tháng tính đến cuối năm 2025. Trong thời hạn nộp hồ sơ từ tháng 4 đến hết ngày 30/6, chính phủ Tây Ban Nha đã nhận được hơn một triệu hồ sơ, gấp hai lần so với dự kiến, khiến nhiều người lo rằng họ sẽ không bao giờ còn cơ hội nhập cư vào Tây Ban Nha.

Các mạng lưới buôn người cùng những nhóm chat ẩn danh trên WhatsApp đã lợi dụng tâm lý này để kích động, liên tục gửi tin nhắn thúc ép người dân “hành động ngay lập tức”.

Cùng lúc đó, truyền thông địa phương và giới sáng tạo nội dung trực tuyến vô tình đóng vai trò châm ngòi. Các hình ảnh do báo El Faro de Ceuta đăng nhằm mục đích cảnh báo áp lực di cư lại vô tình khắc họa cảnh nhiều thanh niên mỉm cười, giơ tay chào sau khi sang bờ bên kia.

Ngay sau đó, hàng loạt người có sức ảnh hưởng trên mạng xã hội đã tới khu vực biên giới để quay video cảnh người di cư bơi sang Ceuta, lãng mạn hóa hành vi vượt biên nguy hiểm và thu hút hàng triệu lượt xem. Đa số video như vậy đều đã bị xóa.

Có nhiều video gây hiểu nhầm nhưng lan truyền rất nhanh, như cảnh một thanh niên cầm gậy tự sướng đang bơi về phía nơi mà một số bài đăng cho là Ceuta. Thực tế, video đó được quay ở một thành phố trên bờ biển Đại Tây Dương của Morocco hồi đầu tháng 7. Nhưng nhiều người vẫn tin rằng thanh niên này có thể dễ dàng bơi tới Ceuta và video đã thu hút hàng triệu lượt xem.

 

 

Nguồn gốc tin đồn khiến hơn 70.000 người ở Morocco bơi sang Tây Ban Nha

Mounim Belhaj, một người làm nghề chăm sóc chó với 31.000 người theo dõi trên Instagram, cho biết anh quyết định đến Ceuta sau khi xem thông tin trên mạng về việc người di cư được bố trí chỗ ở tại trung tâm tiếp nhận ở Ceuta.

“Truyền thông Tây Ban Nha đã đưa tin tích cực về việc người di cư đến Tây Ban Nha, điều đó đã tiếp thêm dũng khí cho chúng tôi”, anh nói.

Đến sáng 30/7, cuộc di chuyển từ vài chục người ban đầu đã biến thành làn sóng hơn 70.000 người đồng loạt lao xuống biển bơi sang Ceuta. Đa số là người trẻ Morocco, cũng như một số nước ở khu vực cận Sahara, châu Phi.

Họ ồ ạt tràn lên bờ biển, trèo qua hàng rào biên giới và xông vào thành phố Ceuta trước sự bất lực của lực lượng biên phòng. Theo số liệu thống kê của chính quyền địa phương, hơn 80 người đã thiệt mạng do đuối nước trên biển hoặc bị giẫm đạp trên bờ.

Ảo tưởng của họ nhanh chóng bị dập tắt khi phải đối mặt với tình trạng thiếu lương thực trầm trọng và sự kiểm soát gắt gao của lực lượng an ninh ở Ceuta.

Thảm cảnh của những người vượt biển vào Tây Ban Nha

Đến tối hôm sau, phần lớn người di cư buộc phải tự quay trở lại Morocco do đói khát và kiệt sức. Hiện vẫn còn hàng nghìn người mắc kẹt tại Ceuta, đặc biệt là trẻ vị thành niên không có người giám hộ đi kèm và người di cư đến từ vùng cận Sahara, những người gặp nhiều vướng mắc pháp lý nên chưa thể làm thủ tục trục xuất ngay lập tức.

Tây Ban Nha đang nỗ lực tiến hành các biện pháp bảo vệ Ceuta khỏi những cuộc khủng hoảng tương tự. Họ đang mở rộng hàng rào biên giới ra biển, gắn hàng phao màu cam dài vào cầu tàu, nơi các tàu sẽ tuần tra để ngăn chặn người di cư trái phép bơi vào bờ.

Hồng Hạnh (Theo Reuters, BBC)