Nguyên nhân có thể dẫn đến thảm kịch 5 khách Italy chết ở Maldives

Thảm kịch lặn biển xảy ra tại hệ thống hang động ngầm ở đảo san hô Vaavu, Maldives hôm 14/5 khiến 5 khách Italy thiệt mạng. Họ là các nhà khoa học và sinh viên của Đại học Genoa (Italy). Nhóm do Giáo sư Monica Montefalcone, 51 tuổi, dẫn đầu, tiến hành lặn để nghiên cứu về một loài san hô chưa được công bố. Trong nhóm tử nạn có Giorgia Sommaca, 22 tuổi, con gái bà Montefalcone.

Đến sáng 19/5, đội cứu hộ đã tìm thấy ba thi thể. Hai người còn lại dự kiến được đưa lên trong ngày 20/5.

Các thông tin từ truyền thông Italy cho biết nhóm lặn sở hữu giấy phép lặn xuống độ sâu 50 m để nghiên cứu khoa học, không vi phạm tiêu chuẩn độ sâu 30 m áp dụng với lặn giải trí. Tuy nhiên, giấy phép chỉ đăng ký tên bà Montefalcone và hai người khác. Hai người còn lại, bao gồm con gái bà, không có trong danh sách.

Hiện chưa có kết luận điều gì đã xảy ra bên trong hệ thống hang động vì không còn ai sống sót. Dựa trên việc tìm thấy thi thể và cấu trúc địa hình, giới chuyên gia đưa ra các kịch bản chính dẫn tới thảm kịch.

Nhóm đã đi vào một hệ thống hang động ngầm phức tạp tại đảo san hô Vaavu ở độ sâu khoảng 50 m. Độ sâu thực tế của hang khoảng 60 m. Hang gồm ba khoang lớn nối với nhau bằng các lối đi hẹp, mỏm đá nhô ra, đường vách mở và một số đường hầm xuyên qua cấu trúc rạn san hô, đi kèm nguy cơ có dòng chảy mạnh. Tầm nhìn tại đây thấp, đặc biệt là trong điều kiện thời tiết xấu, đáy có nhiều bùn mịn và không gian chật hẹp.

Nhóm lặn đã gửi tín hiệu cầu cứu vào khoảng 13h45 và được báo cáo mất tích sau khi không lên mặt nước theo đúng thời gian.

Chuyên gia lặn biển Maurizio Uras nhận định hiện tượng “ngộ độc oxy” bên trong hang có thể là một yếu tố dẫn đến tai nạn. Người lặn thường hít thở không khí nén chứa 21% oxy và 79% nitơ. Tuy nhiên, một số sử dụng hỗn hợp khí chuyên dụng gọi là nitrox (không khí giàu oxy), chứa nhiều oxy và ít nitơ hơn không khí nén thông thường.

Nếu hít phải oxy ở nồng độ quá cao ở độ sâu nhất định, loại khí này có thể trở thành chất độc đối với cơ thể. Khi đó, người lặn sẽ bị các triệu chứng như chóng mặt, đau đớn, suy giảm nhận thức và mất phương hướng, không thể trồi lên mặt nước.

Chuyên gia hô hấp Claudio Micheletto – Giám đốc khoa hô hấp tại Bệnh viện Đại học Verona – nhận định nhiều khả năng “đã có sự cố xảy ra với các bình khí” trong quá trình lặn. Ông Micheletto cho biết ngộ độc oxy là một trong những biến chứng nguy hiểm nhất khi lặn sâu.

“Tử vong do ngộ độc oxy hay tăng oxy máu là một trong những dạng tử vong thảm khốc nhất có thể xảy ra trong một chuyến lặn – một kết cục tồi tệ”, ông nói.

Theo ông Uras, điều kiện thời tiết cũng là yếu tố quan trọng. Ấn Độ Dương không giống như Địa Trung Hải khá lặng sóng, có những dòng chảy mạnh, có thể kéo thợ lặn đi.

Vào ngày xảy ra tai nạn, cảnh báo vàng đã được ban hành đối với tàu chở khách và ngư dân. Các khuyến cáo gồm thời tiết nguy hiểm, dòng chảy mạnh, có thể làm thợ lặn mất phương hướng, khuấy động bùn mịn làm giảm tầm nhìn, gây khó khăn cho việc định vị hoặc thoát ra ngoài.

Alfonso Bolognini, Chủ tịch Hiệp hội Y học Dưới nước và Cao áp Italy, nhận định nhóm lặn có thể bị hút vào bên trong bởi một dòng chảy rất mạnh, hình thành từ cấu trúc đặc biệt của cửa hang. Đường dẫn hẹp của hang có thể đã tạo ra “hiệu ứng Venturi” – hiện tượng dòng nước biển tăng tốc để duy trì lưu lượng liên tục, gây sụt giảm áp suất và tạo lực hút cực mạnh vào lòng hang.

Ông Bolognini đưa ra giả thuyết này sau khi tiếp nhận thông tin về các điều kiện dưới nước từ các chuyên gia lặn của Tổ chức DAN Europe. Theo ông, ban đầu, nhóm đã đưa một thiết bị lặn điều khiển từ xa (ROV) đến cửa hang. Nhưng do dòng chảy quá mạnh, họ đã phải tự lặn xuống.

“Hai kịch bản có thể đã xảy ra sau giả thuyết lực hút này”, ông Bolognini nói. “Hoặc tất cả mọi người cùng bị hút vào trong, hoặc một người bị hút vào, những người còn lại cố gắng giải cứu”. Ngoài ra, sự hoảng loạn cũng là nguyên nhân thúc đẩy thảm kịch xảy ra.

Giả thuyết này giải thích cho nguyên nhân tại sao nhóm thợ lặn có năng lực chuyên môn cao như vậy lại mất tích.

Theo giới chức địa phương, mỗi lượt lặn để tiếp cận và đưa thi thể lên mất khoảng ba tiếng. Chiến dịch sẽ bị hủy bỏ ngay nếu gặp nguy hiểm.

Trước đó, nỗ lực tìm kiếm nạn nhân bị cản trở do thời tiết xấu vào cuối tuần. Một thợ lặn cứu hộ thuộc quân đội Maldives, ông Mohamed Mahudhee, đã tử vong do hội chứng giảm áp khi đang tìm kiếm nạn nhân hôm 16/5, nâng tổng số người chết lên 6.

Maldives là đảo quốc có địa hình thấp, với các bãi cát trắng trải dài, rạn san hô có mật độ sinh vật biển cao. Hoạt động lặn bình khí tại đây rất phổ biến, thường được thực hiện theo hình thức lặn trôi (drift diving) nhờ dòng hải lưu gió mùa Ấn Độ Dương. Dòng chảy này di chuyển dọc theo các đảo, mang theo nguồn dinh dưỡng bồi đắp cho hệ sinh thái.

Với địa hình trải rộng và mật độ dân cư thưa thớt, đảo san hô Vaavu trở thành điểm lặn biển nổi tiếng của Maldives, bên cạnh đảo Meemu. Các bãi biển và điểm lặn ở đây vắng người nên được nhiều thợ lặn lựa chọn.

Hoài Anh (Theo Independent, Sun)