Nhập viện cấp cứu sau khi uống thuốc ‘ba đời’ thải độc gan

Hà NộiNhận kết quả siêu âm gan nhiễm mỡ độ 1, Hoàng, 42 tuổi, hoảng hốt tìm mua các loại thảo dược ‘truyền miệng’ trên mạng xã hội để tự thải độc tại nhà, kết quả phải nhập viện.

Sau ba tháng sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, anh phải nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện Đại học Y Hà Nội trong tình trạng kiệt sức, vàng da, đau hạ sườn phải. Kết quả xét nghiệm cho thấy chỉ số men gan tăng vọt gấp 5 lần ngưỡng bình thường, nguyên nhân có thể là ngộ độc thuốc nam trôi nổi.

Mới đây, Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Phương Đông cũng tiếp nhận một nam bệnh nhân 40 tuổi có thể trạng gầy gò rơi vào hoàn cảnh tương tự. Bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Phó giám đốc Trung tâm Tim mạch và Đột quỵ của bệnh viện, cho biết bệnh nhân tự mua thuốc đông y không nguồn gốc về uống vì ngại đến cơ sở y tế.

Sau một tháng tự điều trị, tình trạng tích tụ mỡ trong gan của người này tiến triển nặng hơn, kèm theo hiện tượng hủy hoại tế bào gan do độc chất.

Bác sĩ Mạnh nói nhiều người dân rơi vào bẫy “thuốc đông y gia truyền đặc trị gan nhiễm mỡ” do tâm lý hoảng sợ trước nguy cơ biến chứng thành xơ gan hoặc ung thư gan. Sự hoang mang này xuất phát từ việc “mỡ gan” thường bị đánh đồng với các nguy cơ tim mạch nghiêm trọng như xơ vữa động mạch, đột quỵ hay béo phì.

Thêm vào đó, các đường dây kinh doanh thuốc giả liên tục dàn dựng clip cắt ghép hình ảnh bác sĩ đầu ngành, chèn logo đài truyền hình quốc gia và sử dụng tài khoản ảo để tạo hiệu ứng đánh lừa người bệnh.

Một khảo sát của Viện Chính sách và Quản lý Y tế cho thấy 68% người dùng thuốc cổ truyền tại Việt Nam tin rằng “thảo dược tự nhiên hoàn toàn không gây tác dụng phụ”, dù khoa học đã chứng minh mọi chất đưa vào cơ thể đều phải qua gan chuyển hóa và có thể gây độc.

Thực tế y khoa ghi nhận gan người bình thường luôn chứa 3-5% mỡ theo trọng lượng. Các bác sĩ chỉ chẩn đoán gan nhiễm mỡ khi tỷ lệ mỡ tích tụ vượt quá 5%. Tại Việt Nam, khoảng 25-30% người trưởng thành có hình ảnh gan nhiễm mỡ trên siêu âm.

Theo PGS.TS Nguyễn Lân Hiếu, Giám đốc Bệnh viện Đại học Y Hà Nội, bệnh chia làm hai nhóm chính gồm nhiễm mỡ do rượu bia và không do rượu. Nhóm không do rượu thường liên quan đến lối sống ít vận động, chế độ ăn nhiều dầu mỡ hay đường ngọt, hội chứng chuyển hóa, hoặc giảm cân quá nhanh.

Hiện tượng lạm dụng chẩn đoán gan nhiễm mỡ trên lâm sàng cũng góp phần thúc đẩy tâm lý hoảng loạn của người dân. Phó giáo sư Hiếu chỉ ra nhiều cơ sở y tế cài đặt sẵn cụm từ “gan nhiễm mỡ” trong mẫu trả kết quả siêu âm. Bác sĩ thao tác máy đôi khi quên xóa dòng chữ này, dẫn đến việc chẩn đoán nhầm cho cả trẻ em.

Về mặt kỹ thuật, hiện tượng mỡ tích tụ làm mô gan sáng hơn bình thường (tăng âm) trên màn hình siêu âm. Việc đánh giá độ sáng này phụ thuộc hoàn toàn vào nhận định cảm quan của từng bác sĩ. Máy siêu âm chất lượng kém, thành bụng người bệnh quá dày, hoặc đợt sinh hoạt thất thường vừa trải qua đều có thể tạo ra kết quả “dương tính giả” – tức là máy báo có bệnh nhưng thực tế gan vẫn khỏe mạnh.

Y học hiện đại khẳng định không có bất kỳ loại thuốc hay thực phẩm chức năng nào có khả năng điều trị đặc hiệu hoặc làm tan mỡ gan cấp tốc. Việc tự ý uống các bài thuốc trôi nổi, trà thải độc không rõ thành phần chỉ làm gia tăng áp lực chuyển hóa, trực tiếp hoại tử tế bào gan và thúc đẩy nhanh quá trình xơ gan.

Để tránh mất tiền vô ích và bảo vệ sức khỏe, người dân cần chủ động hỏi bác sĩ siêu âm xác định rõ gan nhiễm mỡ thuộc độ mấy. Kết quả siêu âm không có độ chính xác nếu bác sĩ chẩn đoán không chỉ ra được độ nhiễm mỡ cụ thể.

Đối với trường hợp nhiễm mỡ độ 1, người bệnh chỉ cần điều chỉnh chế độ ăn, giảm rượu bia, duy trì chỉ số khối cơ thể (BMI) ở mức hợp lý để gan tự phục hồi.

Bệnh nhân chỉ cần can thiệp y tế sâu khi siêu âm phát hiện gan nhiễm mỡ độ 2 hoặc độ 3, kết hợp với xét nghiệm men gan tăng cao, có biểu hiện đau bụng, vàng da, chán ăn, hoặc đang điều trị các bệnh nền như đái tháo đường, tăng huyết áp.

Người uống rượu bia từ 3-4 lần một tuần cần duy trì lịch khám sức khỏe định kỳ 6 tháng một lần để theo dõi sát diễn tiến tổn thương mô gan.

Thùy An