Nhiều loại trái cây ‘rẻ như rau’

Ghé mua 2 kg mận hậu trên xe đẩy ở chợ Xóm Mới, phường An Hội Đông (TP HCM), chị Hòa bất ngờ khi giá chỉ còn 25.000 đồng với loại 28-30 trái một kg. Theo chị, những năm trước cùng loại mận này hiếm khi dưới 30.000-35.000 đồng một kg và đây là mức thấp nhất chị từng mua.

Không chỉ mận hậu, nhiều loại trái cây mùa hè tại TP HCM cũng giảm sâu. Khảo sát tại các chợ truyền thống và cửa hàng cho thấy xoài cát, thanh long, ổi phổ biến ở mức 8.000-20.000 đồng một kg tùy loại, mít và dưa hấu có loại chỉ còn dưới 15.000 đồng một kg, thấp hơn khoảng 20-30% so với cùng kỳ năm ngoái.

Sầu riêng Ri6 – loại vốn được xem là đắt đỏ, nay cũng chỉ còn 50.000-60.000 đồng một kg tại chợ truyền thống và cửa hàng, giảm khoảng 30-50% so với cùng kỳ.

Mức giá này khiến nhiều loại trái cây hiện ngang, thậm chí thấp hơn một số loại rau ăn lá. Tại nhiều chợ dân sinh, rau cải hay tần ô phổ biến 12.000-20.000 đồng một bó, còn xà lách khoảng 35.000-40.000 đồng một kg.

Không chỉ trái cây phía Nam, nhiều loại đặc sản miền Bắc đưa vào TP HCM cũng giảm giá mạnh dù chi phí vận chuyển cao hơn mọi năm. Mận hậu hiện giảm khoảng 10-15% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, vải thiều miền Bắc năm nay mất mùa nhưng giá bán lẻ tại TP HCM vẫn chỉ quanh 45.000-60.000 đồng một kg tùy loại, thấp hơn khoảng 50-60% so với đầu vụ.

Giá bán lẻ đi xuống bắt nguồn từ đà giảm tại vùng trồng, khi nhiều loại trái cây vẫn tiêu thụ chậm và giá thu mua thấp hơn đáng kể so với cùng kỳ.

Tại nhà vườn, sầu riêng Monthong được các kho thu mua khoảng 72.000-76.000 đồng một kg tùy loại, trong khi Ri6 loại A dao động 35.000-47.000 đồng một kg, thấp hơn 20.000-30.000 đồng một kg so với cùng kỳ các năm trước. Giá mít Thái chỉ 2.000-5.000 đồng một kg, thấp hơn nhiều so với mức từng đạt 15.000-25.000 đồng một kg. Thanh long cũng giảm 60%, còn dao động 3.000-12.000 đồng một kg tùy loại.

Ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, cho biết đầu năm nay thời tiết tại các vùng trồng trọng điểm như miền Tây, Đông Nam Bộ và Tây Nguyên khá thuận lợi. Việc kiểm soát tốt xâm nhập mặn giúp năng suất nhiều loại cây ăn trái đạt mức cao. Các loại trái cây như cam sành, dưa hấu, thanh long, xoài… đồng loạt vào vụ thu hoạch rộ trong cùng thời điểm, khiến nguồn cung tăng mạnh và kéo giá đi xuống.

Báo cáo thị trường tháng 4 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng ghi nhận giá xoài, sầu riêng tại nhiều vùng trồng Nam Bộ và Tây Nguyên giảm mạnh khi bước vào cao điểm thu hoạch.

Nguồn cung tăng không phải nguyên nhân duy nhất. Trong bối cảnh sức mua trong nước chưa phục hồi mạnh, đầu ra xuất khẩu cũng khó khăn hơn khi nhiều thị trường ngày càng siết tiêu chuẩn chất lượng và truy xuất nguồn gốc.

Ông Nguyên cho biết Trung Quốc đang chuẩn bị áp dụng đầy đủ các yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc và mã vùng trồng theo Lệnh 280 từ ngày 1/6/2026. Điều này khiến nhiều đầu mối xuất khẩu chỉ thu mua cầm chừng để tránh rủi ro hàng bị trả về. Lượng hàng không xuất đi kịp vì thế quay lại tiêu thụ nội địa, gây hiện tượng “dội chợ” tại các đô thị lớn.

Ở nhóm sầu riêng, mùa vụ tại Thái Lan kéo dài từ tháng 4 đến tháng 6 khiến nguồn cung khu vực tăng mạnh, kéo giá sầu riêng Việt Nam đi xuống. Với thanh long, ông Huỳnh Cảnh, Chủ tịch Hiệp hội Thanh long Bình Thuận cho biết xuất khẩu vẫn phụ thuộc lớn vào thị trường Trung Quốc, trong khi nước này đã mở rộng diện tích trồng những năm gần đây và bước vào vụ từ tháng 5 đến tháng 11, làm nhu cầu nhập khẩu giảm đáng kể.

Với xoài và mít, doanh nghiệp xuất khẩu tại Đồng Tháp cho biết giá năm nay giảm còn do nguồn cung từ Campuchia gia tăng khi một phần hàng không xuất được sang Thái Lan, khiến cạnh tranh trong khu vực gay gắt hơn.

Ngoài ra, các cuộc xung đột tại Trung Đông cũng tác động đến tuyến vận tải quốc tế, đẩy giá cước tàu biển và nhiên liệu tăng cao. Chi phí logistics leo thang khiến nhiều doanh nghiệp e ngại ký đơn hàng xuất khẩu sang các thị trường xa như Mỹ và châu Âu, làm lượng hàng tiêu thụ nội địa tiếp tục gia tăng.

Theo các hiệp hội ngành hàng, để giảm tình trạng giá trái cây biến động mạnh theo mùa vụ, ngành nông nghiệp cần đẩy nhanh quy hoạch vùng trồng, chuẩn hóa chất lượng và truy xuất nguồn gốc nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường nhập khẩu.

Cùng với đó, việc đẩy mạnh chế biến sâu như sấy, nước ép, đóng hộp và đa dạng hóa thị trường xuất khẩu được xem là giải pháp quan trọng để giảm áp lực tiêu thụ quả tươi.

Thi Hà