Những Việt kiều chắt chiu cả năm để về Tết

Cuối tháng 1, chị Thanh Hương chuyển hơn 17 triệu đồng đặt chuyến du lịch cho gia đình ở Bà Rịa. Khoản tiền này tốn hơn nửa tháng lương của chị tại Đài Loan.

“Xót tiền nhưng vẫn phải chi. Làm lụng cả năm, tôi không dám tiêu mạnh tay chỉ để dành cho lúc này”, người phụ nữ 48 tuổi, chủ một quán nước nhỏ ở Đài Loan, nói.

Cú nhấp chuột đặt tour đó không phải là quyết định ngẫu hứng. Đó là kết quả của một năm dài chị Hương phải “xoay” đủ đường: từ cân đối tiền thuê nhà, tiền nguyên liệu quán đến học phí cho con. Với thu nhập trung bình 35.000-45.000 Đài tệ (28-38 triệu đồng/tháng), để có khoảng 50 triệu đồng mang về Việt Nam tiêu trong hai tuần, chị phải cắt giảm tối đa chi tiêu cá nhân, hoãn kế hoạch sửa quán. Chị thậm chí quyết định về một mình, để chồng ở lại Đài Loan nhằm tiết kiệm một vé máy bay.

“Về đến nhà là tiền bắt đầu ‘bốc hơi’. Bữa cơm họp mặt cũng tốn vài triệu đồng, chưa kể quà cáp, lì xì, đi lại, nhoáng cái là hết sạch. Lý do khiến chị Hương vẫn chắt chiu để về Tết hàng năm là vì gia đình. Mẹ chị năm nay 75 tuổi, sống một mình, chị em và các cháu ở xa. “Ở bên đó mình có gia đình riêng, có con, nhưng trong lòng lúc nào cũng thấy nợ mẹ”, chị Hương nói.

Tết ở Đài Loan vẫn có giao thừa, lì xì, bánh trái, nhưng với chị, không khí ấy luôn thiếu một điều gì đó. “Bên này Tết qua nhanh, vài ngày là xong”, chị nói. Chỉ khi về Việt Nam, nghe tiếng chợ Tết, mùi nhang, ngồi vào mâm cơm đông đủ nhiều thế hệ, Hương mới thấy những tháng ngày chắt chiu của mình là xứng đáng.

Chị Hương là một trong số hơn 29.600 lượt kiều bào nhập cảnh qua sân bay Tân Sơn Nhất trong dịp Tết Bính Ngọ 2026. Dòng người hồi hương không chỉ mang theo niềm vui sum họp mà còn kéo theo dòng kiều hối chảy mạnh về nước. Năm 2025, lượng kiều hối về TP HCM đạt kỷ lục hơn 10,34 tỷ USD, tăng 8,3% so với năm trước, mức cao nhất từ trước đến nay và chiếm khoảng 60% tổng kiều hối cả nước.

Tuy nhiên, đằng sau những con số đó là bài toán tài chính đau đầu của người xa xứ. Trên các diễn đàn người Việt tại Nhật, Mỹ, châu Âu, câu chuyện “cày ngày cày đêm” để đủ tiền về Tết luôn nóng hổi.

Chị Phương An, trưởng một nhóm hỗ trợ cộng đồng người Việt tại Bỉ, cho rằng chi tiêu ở Việt Nam dịp Tết đôi khi còn “nặng” hơn châu Âu. Ở Bỉ, hầu hết người lao động Việt mỗi tháng để dành được khoảng 2.000 euro. Mỗi lần về Việt Nam, đặc biệt là về quê, tiền chi tăng nhanh và khó tính trước như thăm hỏi họ hàng, bạn bè, làng xóm. Số tiền mang về Tết là kết quả của nhiều tháng lao động liên tục, ít nghỉ ngơi, gần như không chi tiêu cho bản thân.

“Dù vậy, Tết vẫn là thời điểm người Việt ở xa sẵn sàng rút khoản tích cóp ấy để trở về”, chị nói. “Bởi với họ, dù cuộc sống đã ổn định nơi xứ người, những buổi sum họp ở quê nhà, mâm cơm Tết và sự hiện diện bên gia đình vẫn là điều không nơi nào thay thế được”.

Từ Bỉ, anh Phương Điền, 43 tuổi, lần đầu tiên về Hà Nội ăn Tết sau gần hai năm định cư. Làm nghề dịch vụ nhà hàng, anh phải xin nghỉ phép không lương hai tuần. Để giảm áp lực, anh mua vé sớm hai tháng với giá 30 triệu đồng. Tổng ngân sách cho lần về ăn Tết này khoảng 2.000 euro (gần 60 triệu đồng) – tương đương 30% khoản tích lũy cả năm của anh.

“Tôi cắt hết các khoản quà cáp cồng kềnh, chỉ mang ít socola làm quà tượng trưng. Ở nước ngoài Tết rất nhạt, giá trị lớn nhất là được ngồi ăn cơm với bố mẹ, điều mà tiền bạc ở bên kia không mua được”, anh Điền nói.

Với những người định cư lâu năm như anh Minh Tuấn, 42 tuổi, ở Australia, chi phí về Tết càng đắt đỏ hơn khi đi cả gia đình. Vé máy bay mùa cao điểm tăng gấp rưỡi, cộng thêm chi phí đi lại, quà biếu họ hàng hai bên, chuyến đi có thể tiêu tốn khoảng 10.000 AUD (hơn 160 triệu đồng).

Để thực hiện chuyến đi này, vợ chồng anh phải lên kế hoạch tài chính từ giữa năm và chấp nhận “trắng tay” khoản tiết kiệm ngắn hạn sau khi quay lại Australia.

“Nhiều người bảo Việt kiều về nước là giàu, là hưởng thụ. Thực tế, chúng tôi đang đổi sức lao động của cả năm lấy vài ngày sum họp. Nhưng khi thức dậy ở Biên Hòa, ra chợ chọn cành mai vàng, tôi thấy mọi sự đánh đổi đều hợp lý”, anh Tuấn chia sẻ.

Ở Australia, cộng đồng người Việt vẫn tổ chức hội Xuân, có gian hàng, múa lân, lì xì cho trẻ nhỏ nhưng mọi thứ thường khép lại sau vài giờ. Với những người như anh Tuấn, tiếng cười và những ngày sum họp kéo dài ở quê nhà là “liều thuốc” tinh thần không thể thay thế.

Bà Nguyễn Thị Thanh Nga, một chuyên gia xã hội học tại TP HCM, nhận định xu hướng Việt kiều về ăn Tết ngày càng tăng bất chấp chi phí đắt đỏ cho thấy sự chuyển dịch trong quan niệm sống.

“Người Việt xa xứ ngày càng coi trọng trải nghiệm tình thân và kết nối cội nguồn hơn là tích lũy vật chất đơn thuần. Chuyến đi có thể mang sức ép về tài chính nhưng lại là năng lượng tái tạo cho cả năm làm việc tiếp theo”, bà nói.

* Tên nhân vật trong bài đã được thay đổi

Ngọc Ngân