Nỗi lo tụt hậu của lập trình viên khi dùng AI

Danny Hamam, kỹ sư phần mềm tại New York, nói thường cảm thấy bồn chồn mỗi khi Anthropic, Google, OpenAI ra công cụ hỗ trợ lập trình mới.

“Suy nghĩ đầu tiên của tôi không phải là: ‘Ồ, thật thú vị, lại thêm một công cụ AI nữa’, mà là ‘Tôi đang tụt hậu, lại phải học cái này càng sớm càng tốt’. Vì thế, tôi bắt đầu rối loạn”, Hamam chia sẻ với Business Insider.

Tương tự Hamam, nhiều người cảm thấy lo lắng khi AI lập trình ngày càng hoàn thiện và các công ty hàng đầu liên tục cập nhật mô hình. Peter Assentorp, lập trình viên kiêm nhà thiết kế đến từ Đan Mạch, người đã xây dựng một phần mềm chuyên theo dõi sự phát triển của AI, cho biết chu kỳ phát hành mô hình lớn hàng tháng đã tăng gấp bốn lần kể từ năm 2023.

“Tốc độ nhanh đến mức tôi không còn theo kịp những gì mới nhất và tốt nhất nữa, dù đang lập trình với các mô hình này mỗi ngày”, Assentorp cho hay.

Thông qua công cụ AIReleaseTracker của mình, Assentorp cho biết số lượng sản phẩm trí tuệ nhân tạo lớn nhất về quy mô đã tăng từ mức 18 của năm 2023 lên 69 trong năm 2025. Tính từ đầu năm đến nay, các doanh nghiệp AI lớn đã phát hành thêm 30 mô hình hoặc phiên bản mới.

Theo Jack Boudreau, CEO và nhà đồng sáng lập công ty lập kế hoạch tài chính Habits, tốc độ ra mắt quá nhanh của AI khiến việc thành thạo bất kỳ một công cụ nào dần trở nên vô ích. “Việc trở thành ‘chuyên gia’ của công cụ đó là không thể và cũng không đáng, vì chỉ cần đợi thêm một tuần, nhà cung cấp sẽ đơn giản hóa nó”, Boudreau nhận xét.

Giới chuyên gia đánh giá, việc liên tục ra AI mới với độ hoàn thiện cao hơn giúp lập trình viên và nhà phát triển tăng năng suất, nhưng cũng khiến họ gặp áp lực phải nhanh chóng thành thạo công cụ AI mới.

“Tôi tin mọi thứ mới chỉ khởi đầu”, Sacha Greif, một nhà phát triển phần mềm Nhật Bản, nhận xét về tác động của AI đối với lập trình. “Ngành công nghiệp này đang thu hẹp”.

Việc ngày càng nhiều công cụ tác nhân (agent) ra đời tiếp tục làm dấy lên nỗi lo “bị cướp việc”. Greif, hiện điều hành nền tảng Devographics, tháng trước công bố khảo sát với khoảng 7.000 người tham gia, trong đó 40% nói AI đang đe dọa công việc của họ.

Lo ngại này một phần liên quan đến tốc độ thay đổi nhanh chóng trong công việc của những nhà phát triển đang áp dụng AI. Trước đây, khi trí tuệ nhân tạo đảm nhận nhiệm vụ lập trình, họ sẽ dành nhiều thời gian cho viết câu lệnh hướng dẫn và quản lý hệ thống. Còn giờ đây, tác nhân AI có thể tự thực hiện công đoạn này.

“Chúng ta đã tạo ra những cỗ máy biết tạo ra cỗ máy khác”, Annie Vella, nhà phát triển phần mềm ở New Zealand, nhận xét.

Theo Cary Cooper, giáo sư tâm lý học tại Đại học Manchester, các nhà phát triển lo AI ngày càng chi phối cách họ làm việc, làm suy yếu kỹ năng và biến họ thành “những cỗ máy phục vụ” cho công nghệ.

Trong khi đó, Cal Newport, giáo sư chuyên ngành khoa học máy tính tại Đại học Georgetown, cho rằng ra lệnh cho AI là công việc nhàm chán. “Suy nghĩ để viết những dòng code chuyên sâu mang lại sự thỏa mãn sâu sắc về lâu dài”, Newport nói. “Còn chờ đợi AI mang đến những dòng code thật buồn tẻ”.

Theo GS Herminia Ibarra tại Trường Kinh doanh London, một phần áp lực đến từ việc các tổ chức và nhà quản lý đang kỳ vọng quá cao về tốc độ kỹ sư có thể áp dụng AI, về những gì công nghệ này có thể và không thể làm được, sau đó lại đánh giá nhân viên dựa trên những kỳ vọng đó.

“Các kỹ sư đang mắc kẹt. Họ được yêu cầu phải tạo ra sự đổi mới trong bối cảnh hoạt động kinh doanh vẫn diễn ra như thường lệ”, bà Ibarra nói.

Ben Eubanks, chuyên gia nghiên cứu nhân sự công nghệ và xu hướng lực lượng lao động, cho biết đã tiếp xúc với hàng trăm kỹ sư phần mềm. “Một số lo lắng tới mức cân nhắc chuyển hướng nghề nghiệp sang các vị trí bán hàng hoặc hỗ trợ”, Eubanks chia sẻ.

Fiona Fung, trưởng nhóm kỹ thuật tại Anthropic, cũng nhận thấy khi tăng cường sử dụng tác nhân AI, lập trình viên thường trở nên đơn độc hơn do thiếu tương tác. “Điều đáng chú ý trong nhóm Claude Code là sau một thời gian, công việc bắt đầu trở nên đơn độc vì tất cả đều tương tác quá nhiều với tác nhân”, Fiona Fung nói trong chương trình Lenny’s Podcast tuần này.

Tuy vậy, không phải ai cũng kiệt sức. Theo nhà phát triển độc lập Rafa Rafael sống tại Philippines, công việc khắc phục sự cố hoặc tìm kiếm giải pháp trở nên nhàn hơn nhờ AI. Anh dành nhiều thời gian hơn để hiểu các yêu cầu và suy nghĩ thấu đáo về những tính năng đã và sẽ triển khai.

“Tôi thấy bản thân tham gia nhiều hơn vào toàn bộ chu trình phát triển sản phẩm, thay vì chỉ riêng phần viết code”, Rafael nói. “Thế giới luôn có những điều mới mẻ, vì thế nên thích nghi và áp dụng cho công việc đang làm”.

Tương tự, nhà phát triển Angga Pratama, sống tại Indonesia, chủ yếu giám sát quy trình làm việc và quản lý nhiều công cụ AI cùng lúc thay vì viết code. “Sự thay đổi giúp tôi tăng cường độ tư duy trong công việc”, Pratama chia sẻ. “Mọi thứ diễn ra càng nhanh, áp lực càng lớn, đòi hỏi tăng tính tập trung và mức độ tư duy”.

Kathy Gersch, CEO công ty quản lý tư duy Kotter, cho rằng để “giảm bớt sự ồn ào”, các doanh nghiệp nên khuyến khích người lao động chia sẻ những gì họ học được với nhau. “Điều đó sẽ giúp người lao động cảm thấy họ đang thuận theo dòng chảy chứ không phải bị dòng chảy cuốn trôi”, bà nhấn mạnh.

Bảo Lâm tổng hợp

• Sếp Anthropic: ‘Tác nhân AI khiến lập trình viên đơn độc hơn’
  

  
  
  

• Thị trường IT Việt ‘thiếu người giỏi, dư người code cơ bản’
  

  
  
  

• Lập trình viên Việt xoay xở thế nào khi AI làm giảm thu nhập
  

  
  
  

• Lập trình viên Việt giữa ‘dòng xoáy’ tác nhân AI
  

  
  
  

• An ninh mạng đang trở thành ‘cuộc chiến của AI’