Ông bác sĩ già hơn 20 năm làm tay chân giả miễn phí

Hà Nội21 năm qua bác sĩ Lê Thành Đô biến căn hộ tập thể thành xưởng, cho ra đời hơn 1.600 chân, tay giả tặng các thương bệnh binh, người khuyết tật tái hòa nhập cộng đồng.

Sáng 24/8, tại nhà riêng trong ngõ Gốc Đề (phường Tương Mai, Hà Nội), bác sĩ Lê Thành Đô, 81 tuổi, cẩn thận rà soát hồ sơ của một bệnh nhân mất chân do tai nạn lao động ở Hà Giang. Người này hẹn xuống thăm khám hai ngày sau. Toàn bộ thông tin cá nhân, tình trạng thương tật đã được ông hướng dẫn gửi trước để kịp trình nhà tài trợ xét duyệt.

Theo ông Đô, nhằm tiết kiệm chi phí đi lại cho người bệnh đa phần ở xa và có hoàn cảnh khó khăn, quy trình được rút gọn tối đa. Mỗi người chỉ cần đến xưởng hai lần: một lần để thăm khám, đo đạc kích cỡ và lần cuối đến lắp ráp, hoàn thiện.

Hơn hai thập kỷ từ ngày rời hội đồng y khoa, vị bác sĩ, thương binh hạng 2/4 vẫn miệt mài duy trì xưởng chỉnh hình miễn phí. Từng trải qua bom đạn, ông thấu hiểu sự mất mát.

“Bước ra từ chiến tranh, tôi khát khao dùng sức lực nhỏ bé giúp đồng đội cùng những người yếu thế tự bước đi trên đôi chân của chính mình”, ông Đô nói.

Năm 1963, chàng thanh niên Hà Nội Lê Thành Đô gác lại việc học khi sắp tốt nghiệp cấp 3 để tòng quân. Ông được biên chế vào Đại đội 19, Trung đoàn 57, Sư đoàn 304, đóng quân tại đảo Hòn Mê (Thanh Hóa). Năm 1965, khi Mỹ mở rộng chiến tranh phá hoại miền Bắc, ông nhận lệnh điều động về khu vực cầu Hàm Rồng làm nhiệm vụ rà phá bom mìn.

Đặc thù lính công binh đòi hỏi sự quả cảm, nhạy bén và độ chính xác tuyệt đối. Mỗi lần máy bay địch oanh tạc, các chiến sĩ phải quan sát, đếm chính xác số lượng bom trút xuống, phân biệt quả nổ với quả chưa nổ để xử lý. Việc bỏ lọt mục tiêu sẽ dẫn đến thương vong lớn cho đồng đội.

Năm 1966, trong trận không kích bất ngờ tại Hàm Rồng, mảnh bom găm thẳng vào người lính trẻ. Trải qua quá trình điều trị tại ba bệnh viện từ Ninh Bình ra Hà Nội, ông giữ được mạng sống nhưng mất 61% sức khỏe và phải giải ngũ.

Những ngày nằm viện, chứng kiến thương binh nhập viện liên tục trong khi lực lượng y tế quá mỏng, người lính trẻ nung nấu ý định rẽ hướng. “Nỗi đau của anh em thôi thúc tôi trở thành bác sĩ để quay lại cứu chữa đồng đội”, ông kể.

Năm 1970, ông đỗ Đại học Y Hà Nội. Hoàn thành 6 năm rèn luyện, ông nhận nhiệm vụ Trưởng phòng Y tế tại Trung tâm Điều dưỡng Thương binh Thuận Thành (Bắc Ninh). Nơi đây chuyên chăm sóc thương binh liệt tủy sống, mất trên 81% sức lao động. Hàng ngày, bác sĩ Đô trực tiếp vệ sinh vết loét tì đè. Dù bệnh nhân cáu gắt do đau đớn, ông vẫn nhẫn nại chăm sóc.

Sau 9 năm công tác tại Thuận Thành, ông chuyển về Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội, trực tiếp tham gia dự án sản xuất chân giả. Giai đoạn này, ông làm giảng viên dự án đào tạo kỹ thuật viên chỉnh hình do Đức tài trợ tại Đại học Lao động – Xã hội. Ông cũng trải qua 6 tháng tu nghiệp chuyên sâu về kỹ thuật này tại Hà Lan.

Nhận thấy nhiều thương bệnh binh, người khuyết tật nghèo thiếu kinh phí lắp chi giả, năm 2004, cận kề tuổi hưu, bác sĩ Đô quyết định mở cơ sở chỉnh hình miễn phí. Gạt đi lời can ngăn, được vợ con đồng thuận, ông dốc toàn bộ tiền tiết kiệm và vay mượn hàng trăm triệu đồng cải tạo căn hộ tập thể thành xưởng.

Năm 2005, xưởng hoạt động với 5 thành viên, bao gồm các học trò cũ được ông vận động chung tay hỗ trợ. Hàng tháng, ông trích lương hưu trả nhân công và nâng cấp máy móc. Kinh phí vật tư do ông kết nối, kêu gọi từ các tổ chức phi chính phủ của Mỹ, Đức, Hà Lan, Australia, Hàn Quốc. Mỗi ca bệnh đều được lập dự toán chi tiết, gửi hồ sơ cho nhà tài trợ xét duyệt.

Từ lượng bệnh nhân miền Bắc ban đầu, xưởng nhanh chóng tiếp nhận cựu chiến binh, nạn nhân tai nạn giao thông, trẻ dị tật bẩm sinh trên toàn quốc. Chi phí chế tác dao động từ vài triệu đến hàng chục triệu đồng mỗi sản phẩm, hoàn toàn do các mạnh thường quân đài thọ.

Khó khăn lớn nhất của xưởng là giờ giấc sinh hoạt chênh lệch. Dù quy định làm việc từ 8h, nhiều bệnh nhân ở xa thường đi xe khách tuyến đêm, đến Hà Nội lúc rạng sáng. Bác sĩ Đô luôn dậy sớm đón tiếp, tiến hành thăm khám và đo đạc cho người bệnh.

Hoàn tất bước đầu, ông trực tiếp nhập hồ sơ, xác minh gia cảnh để gửi nhà tài trợ. Gia đình nhiều lần khuyên nghỉ ngơi, vị bác sĩ vẫn tiếp tục công việc, coi đây là cách rèn luyện sức khỏe và duy trì sự minh mẫn.

Trải qua 21 năm, xưởng chế tạo hơn 1.600 chân, tay giả, giúp hàng nghìn người tự đứng lên, làm việc và cống hiến. Nhờ sức lan tỏa, các nhà tài trợ cũ chủ động kết nối thêm nguồn lực mới. Hiện một quỹ từ thiện trong nước cam kết đài thọ khoảng 300 trường hợp mỗi năm. Xưởng cũng bảo dưỡng, sửa chữa miễn phí thiết bị cũ hỏng. Với bệnh nhân nghèo, bác sĩ Đô xin thêm kinh phí hỗ trợ đi lại, ăn ở 500.000 đồng mỗi người nhằm giảm bớt gánh nặng tài chính.

“Chừng nào sức khỏe cho phép, tôi sẽ tiếp tục công việc để thêm nhiều người khó khăn có cơ hội vận động trở lại”, bác sĩ Đô nói.

Mất chân phải tại chiến trường Tây Nam tháng 7/1979, ông Trần Văn Chanh (68 tuổi, phường Chí Linh, Hải Phòng) ban đầu sử dụng chân gỗ. Công việc làm nông khiến thiết bị nhanh hao mòn. Hơn 10 năm trước, người thương binh hạng 2/4 tìm đến xưởng bác sĩ Đô lắp chân giả. Năm 2024, khi chân cũ hỏng, ông tiếp tục được hỗ trợ làm đơn xin thay thiết bị mới.

Từ trải nghiệm bản thân, ông Chanh vận dụng kinh nghiệm công tác tại Hội Chữ thập đỏ phường để hỗ trợ người khuyết tật địa phương. Nhằm giảm tải cho xưởng, ông trực tiếp hướng dẫn người dân làm đơn, sao chụp giấy tờ và tổng hợp hồ sơ gửi đi, kết nối thành công hàng trăm trường hợp khó khăn.

“Chiếc chân giả giúp người khuyết tật tái hòa nhập và lao động nuôi sống gia đình”, ông Chanh nói.

Quỳnh Nguyễn