Phạm tội tham nhũng vì ‘dám đổi mới, đột phá’ có thể được miễn hình phạt


Trong dự thảo lần 3 Nghị quyết của Hội đồng Thẩm phán (thay thế Nghị quyết 03/2020) vừa công bố, TAND Tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự trong xét xử tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ. Theo đó, sẽ có những trường hợp được áp dụng chính sách khoan hồng đặc biệt về việc miễn hình phạt và điều kiện để một người không bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự.

Khoản 3 Điều 5 của dự thảo hướng dẫn xem xét áp dụng chính sách khoan hồng đặc biệt theo Điều 59 Bộ luật Hình sự (Miễn hình phạt) đối với người phạm tội có ít nhất hai tình tiết giảm nhẹ (quy định tại khoản 1 Điều 51); hoặc người phạm tội lần đầu là người giúp sức trong vụ án có đồng phạm nhưng giữ vai trò không đáng kể, nếu hành vi không vì động cơ vụ lợi hoặc động cơ cá nhân khác mà vì mục đích đổi mới, dám đột phá vì sự nghiệp phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ Tổ quốc.

Chính sách này cũng được xem xét với người phạm tội có quan hệ lệ thuộc (như cấp dưới đối với cấp trên, người làm công hưởng lương, người thực hiện nhiệm vụ theo chỉ đạo của cấp trên) không ý thức đầy đủ về hành vi phạm tội, không được hưởng lợi; đã chủ động khai báo trước khi bị phát giác, tích cực hợp tác với cơ quan có thẩm quyền, góp phần hiệu quả vào điều tra và xử lý tội phạm.

Người phạm tội chủ động khai báo trước khi bị phát giác, tích cực hợp tác với cơ quan có thẩm quyền, góp phần hạn chế thiệt hại; chủ động nộp lại toàn bộ tài sản chiếm đoạt, khắc phục toàn bộ hậu quả và bồi thường toàn bộ thiệt hại cũng thuộc trường hợp được xem xét.

Ngoài ra, người phạm tội sau khi bị phát hiện nhưng thành khẩn khai báo, ăn năn hối cải; chủ động nộp lại toàn bộ tài sản chiếm đoạt, đã khắc phục toàn bộ hậu quả và bồi thường toàn bộ thiệt hại do mình gây ra cũng có thể được áp dụng chính sách khoan hồng đặc biệt.


Ông Nguyễn Thành Danh, cựu giám đốc CDC Bình Dương trong lần ra tòa hồi đầu năm 2024. Ảnh: Xuân Hoa

Ông Nguyễn Thành Danh, cựu giám đốc CDC Bình Dương, trong lần ra tòa hồi đầu năm 2024. Ảnh: Xuân Hoa

Trước đó, tinh thần và nguyên tắc xử lý nêu trong dự thảo này từng được một số tòa án áp dụng trong quá trình xét xử các vụ án tham nhũng, chức vụ và nhận được sự đồng tình của người dân.

Hồi đầu năm 2024, tại phiên xét xử đại án liên quan Công ty Việt Á trong việc nâng khống giá kit test, ông Nguyễn Thành Danh (cựu giám đốc CDC Bình Dương (cũ) được TAND TP Hà Nội miễn trách nhiệm hình sự về tội Vi phạm quy định về đấu thầu gây hậu quả nghiêm trọng.

Tòa xác định ông Danh dù đủ điều kiện nghỉ chế độ nhưng vẫn ở lại chống dịch trong giai đoạn căng thẳng. Ông chủ động ứng tiền mua kit test để phục vụ công tác, chấp nhận rủi ro bị xử lý. Quá trình điều tra cho thấy ông không tư lợi, nhiều lần từ chối lợi ích từ Việt Á và nhắc cấp dưới tránh sai phạm. Với tinh thần trách nhiệm và cống hiến, ông được áp dụng chính sách khoan hồng đặc biệt, miễn trách nhiệm hình sự.

Trong cùng vụ án, Trần Thanh Phong, cựu Phó phòng Tài chính – Kế toán CDC Bình Dương, cũng được TAND Cấp cao tại Hà Nội tuyên miễn trách nhiệm hình sự sau đó. Ông Phong bị xác định làm sai do áp lực từ cấp trên, không hưởng lợi và đã tự nguyện khắc phục 20 triệu đồng.

Nội dung Điều 51 – Tình tiết giảm nhẹ Điều 59 – Miễn hình phạt
Bản chất Liệt kê các yếu tố giúp giảm mức hình phạt Quy định khi nào người phạm tội được miễn hình phạt
Mức độ tác động Chỉ giảm nhẹ hình phạt (giảm án, giảm mức phạt tù…) Không phải chấp hành hình phạt dù có tội
Điều kiện áp dụng Chỉ cần có ít nhất 1 tình tiết trong danh sách Điều 51 Phải có ít nhất 2 tình tiết giảm nhẹ hấp dẫn và đặc biệt đáng khoan hồng
Các yếu tố đi kèm Không bắt buộc phải tự thú, khắc phục hậu quả… (tùy vụ án) Phải chứng minh:
– Không còn nguy hiểm cho xã hội
– Việc miễn phạt không ảnh hưởng phòng chống tội phạm
Ví dụ tình tiết – Thành khẩn khai báo
– Tự nguyện bồi thường
– Phạm tội lần đầu
– Phụ nữ mang thai
– Tự thú
– Có ≥ 2 tình tiết giảm nhẹ quan trọng
– Tự nguyện khắc phục toàn bộ hậu quả
– Vai trò không đáng kể
– Không vụ lợi
– Hợp tác đặc biệt hiệu quả
Kết quả cuối cùng Hình phạt được giảm (ví dụ: 36 tháng xuống 24 tháng) Miễn hình phạt (không phạt tù/tiền/cảnh cáo)
Tình trạng pháp lý Vẫn bị kết án, phải chịu án Vẫn có tội nhưng không phải thi hành hình phạt
Tính chất áp dụng Rất phổ biến Chỉ áp dụng trong trường hợp đặc biệt – rất hạn chế

3 điều kiện để người có chức vụ được miễn trách nhiệm hình sự

Dự thảo cũng bổ sung hướng dẫn mới tại khoản 4 Điều 5 về điều kiện để một người không bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Theo đó, cơ quan tố tụng xem xét không truy cứu trách nhiệm hình sự đối với người thực hiện hành vi phạm tội khi có đủ 3 điều kiện:

– Hành vi được thực hiện vì mục đích phát triển kinh tế – xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh và không phát sinh khiếu nại, tố cáo hoặc các khiếu nại, tố cáo liên quan đã được giải quyết dứt điểm.

– Không tham nhũng, không gây thất thoát, lãng phí tài sản nhà nước hoặc đã khắc phục toàn bộ hậu quả nếu có gây thất thoát, lãng phí.

– Dự án, công trình có sai phạm đã hoàn thành và mang lại hiệu quả kinh tế – xã hội cho địa phương, đất nước.

Cũng tại Điều 5 của dự thảo (khoản 5, 6), Hội đồng Thẩm phán TAND Tối cao hướng dẫn việc xử lý tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ theo hướng cơ quan tố tụng có thể xem xét cho người phạm tội được hưởng án treo theo Điều 65 Bộ luật Hình sự, nếu đã khắc phục toàn bộ hoặc 3/4 thiệt hại.

Đồng thời, cơ quan tố tụng cũng được xem xét quyết định hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt nếu có đủ căn cứ theo Điều 54 Bộ luật Hình sự.

Điều 54 cho phép tòa áp dụng mức hình phạt thấp hơn khung khi người phạm tội có nhiều tình tiết giảm nhẹ đặc biệt, không cần thiết phải áp dụng mức hình phạt trong khung luật định.

Còn Điều 65 quy định điều kiện để tòa cho người bị phạt tù nhưng không bắt buộc chấp hành hình phạt tù, được giao về địa phương giám sát, giáo dục trong thời gian thử thách.

Hải Duyên

Ngày xuất bản:

5 THÁNG 11, 2025

Tin cập nhật 24H

Tổng thống Azerbaijan đến Hà Nội, bắt đầu thăm Việt Nam

Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và phu nhân đến Hà Nội tối nay, bắt đầu chuyến thăm chính thức Việt Nam.

20 THÁNG 11, 2026

Bộ Nội vụ muốn giữ cách hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết linh hoạt

Trước đề xuất luật hóa nguyên tắc hoán đổi ngày nghỉ lễ, Tết để áp dụng hàng năm, Bộ Nội vụ cho rằng cách này khó phù hợp với doanh nghiệp làm việc theo ca, kíp, sản xuất liên tục.

20 THÁNG 11, 2026

Thủ tướng: Giảm áp lực để việc học mang lại cả niềm vui và tri thức

Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh cần chung tay khắc phục bệnh thành tích, giảm áp lực để việc học thực sự mang lại niềm vui, tri thức và giá trị tốt đẹp.

20 THÁNG 11, 2026

Đà Nẵng hủy quy hoạch khu biệt thự 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà

Đà Nẵng hủy hai quyết định quy hoạch khu biệt thự rộng hơn 25,6 ha trên bán đảo Sơn Trà, từng được ông Văn Hữu Chiến ký phê duyệt vào năm 2011 và 2014.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam có thể gặp Indonesia ở vòng loại hai World Cup 2030

Việt Nam nằm ở nhóm hai, còn Indonesia ở nhóm ba trước lễ bốc thăm chia bảng vòng loại hai World Cup 2030 – khu vực châu Á.

20 THÁNG 11, 2026

Việt Nam trong nhóm thấp nhất U17 World Cup 2026

Với chiều cao trung bình 1,7505 m, Việt Nam đứng thứ 45 trong 48 đội tuyển dự U17 World Cup 2026, và thấp nhất bảng G.

20 THÁNG 11, 2026

Cầu thủ bị cấm 8 năm vì ném đá vào trọng tài

LĐBĐ Ecuador cấm John Michel Perlaza Salas tham gia mọi hoạt động liên quan đến bóng đá trong 8 năm, vì ném đá gây thương tích cho trọng tài biên Lenin Giovanni Ojeda Núñez.

20 THÁNG 11, 2026

Thầy dạy cờ vua trên YouTube nổi tiếng hơn cả Carlsen

Từng bị bạn bè bắt nạt vì đam mê cờ vua, Levy Rozman đang có hơn 8,6 triệu người đăng ký YouTube, nổi tiếng hơn nhiều kỳ thủ hàng đầu thế giới và được chơi cờ với những ngôi sao bóng đá như Harry Kane.

20 THÁNG 11, 2026

Công an Hà Nội thua ngược CLB mạnh nhất Malaysia

Hà NộiCông an Hà Nội sớm mở tỷ số, nhưng thua ngược Johor Darul Tazim 1-3 ở lượt hai bảng B Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027.

20 THÁNG 11, 2026

Mỹ truy tố người phá hủy vận tải cơ 60 triệu USD

O’Corrain bị cáo buộc thực hiện cuộc tấn công được lên kế hoạch kỹ lưỡng nhằm vào chiếc C-130H Mỹ tại Ireland, khiến vận tải cơ này bị phá hủy.

20 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

‘Trùm’ đường dây mua bán 47.000 hóa đơn bị đề nghị 19-21 năm tù

TP HCMTrịnh Trác Nhiên, người điều hành đường dây lập 51 công ty ma để bán hơn 47.000 hóa đơn GTGT khống, bị VKS đề nghị 19-21 năm tù về ba tội danh.

20 THÁNG 11, 2026

Thủ đoạn dùng 28 công ty ‘ma’ bán hóa đơn hơn 3.700 tỷ đồng

Vũ Hải Đông Dương mua 28 công ty “ma”, tổ chức bán hơn 23.000 hóa đơn khống trị giá 3.730 tỷ đồng, thu lợi bất chính hơn 16,7 tỷ đồng.

20 THÁNG 11, 2026

Xe tải rẽ ẩu làm 2 chị em tử vong, tài xế bị bắt

TP HCMĐinh Xuân Sơn, 27 tuổi, bị cáo buộc lái xe ben rẽ phải không đảm bảo an toàn, va chạm xe đạp điện khiến hai chị em ruột 15 và 17 tuổi tử vong.

20 THÁNG 11, 2026

Ông Lê Thanh Thản nói lời sau cùng tại tòa trong ba giây

Hà NộiSau gần 6 tiếng nghe tranh luận giữa luật sư và VKS, khi được nói lời sau cùng tại phiên tòa, ông Lê Thanh Thản cho hay “không ý kiến gì”, ngắn gọn cảm ơn HĐXX.

20 THÁNG 11, 2026

Gia đình bị tạm giữ xe, phạt 77 triệu đồng vì giao ôtô cho con chưa có bằng

Hải PhòngThanh niên 18 tuổi điều khiển ôtô khi chưa có giấy phép lái xe khiến cha mẹ bị phạt tổng cộng 77 triệu đồng, tạm giữ phương tiện.

20 THÁNG 11, 2026