Phình động mạch, ‘bom nổ chậm’ trong bụng người đàn ông

Ngày 11/2, BS.CK2 Dương Duy Trang, Phó giám đốc y khoa kiêm Trưởng khoa Nội Tim mạch – Tim mạch can thiệp, Bệnh viện Gia An 115, cho biết đây là lần đầu tiên trong hàng chục năm hành nghề, ông phải sử dụng đến 5 stent trong cùng một ca can thiệp.

Bệnh nhân nhập viện trong tình trạng đau bụng âm ỉ. Kết quả chẩn đoán hình ảnh ghi nhận khối phình động mạch chủ bụng nằm ở đoạn dưới động mạch thận, hình thoi, đường kính 6,3 cm. Bình thường, động mạch chủ có đường kính khoảng 18 mm. Khi giãn trên 3 cm được gọi là phình và nếu vượt quá 5 cm, nguy cơ vỡ túi phình tăng khoảng 10%.

“Trường hợp này rất phức tạp vì khối phình lớn, đã lan xuống tận hai nhánh động mạch chậu chung, mỗi bên giãn 3 cm, thành mạch có huyết khối bám dính”, bác sĩ Trang phân tích.

Bệnh nhân đau, là dấu hiệu cho thấy khối phình dọa vỡ cấp tính. Nếu vỡ túi phình ngoài bệnh viện, 80-90% bệnh nhân tử vong trước khi được cấp cứu. Trường hợp vỡ vào khoang tự do trong ổ bụng, tỷ lệ tử vong gần như 100%.

Các bác sĩ quyết định can thiệp nội mạch (đặt stent graft) thay vì mổ mở. Đây là kỹ thuật đưa ống ghép nhân tạo có khung kim loại vào lòng mạch qua đường động mạch đùi, tạo luồng dẫn máu mới nhằm cách ly túi phình khỏi áp lực dòng chảy, ngăn ngừa vỡ mạch. Phương pháp này giúp giảm mất máu, giảm đau đớn và thời gian hồi phục cho người cao tuổi có nhiều bệnh nền.

Tuy nhiên, do tổn thương lan rộng và cấu trúc giải phẫu phức tạp, êkíp không thể dùng một stent đơn lẻ. Các bác sĩ phải thực hiện kỹ thuật “lắp ghép” trong lòng mạch với tổng cộng 5 stent graft, gồm một stent thân chính và 4 stent nhánh nối xuống động mạch chậu hai bên.

Thách thức lớn nhất là phải thả stent chính xác tuyệt đối từng milimet. Vị trí đặt nằm sát các nhánh mạch quan trọng nuôi thận và ruột, chỉ cần lệch nhẹ có thể gây tắc mạch hoặc rò rỉ máu quanh stent. Bên cạnh đó, thao tác phải cực kỳ khéo léo để tránh làm bong huyết khối gây tắc mạch chân.

Ca can thiệp diễn ra thành công, bảo tồn được dòng máu nuôi thận và hai chi dưới. Sau 20 ngày tái khám, hình ảnh chụp MSCT cho thấy hệ thống 5 stent hoạt động ổn định, không rò rỉ, bệnh nhân hồi phục sức khỏe tốt.

Phình động mạch chủ bụng được ví như “sát thủ thầm lặng” vì thường diễn tiến không triệu chứng cho đến khi khối phình quá lớn hoặc vỡ. Nhóm nguy cơ cao bao gồm nam giới trên 65 tuổi, người hút thuốc lá, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu.

Bác sĩ khuyến cáo người dân trong nhóm nguy cơ nên tầm soát mạch máu định kỳ. Khi có dấu hiệu đau bụng, đau lưng hoặc cảm giác có khối đập theo nhịp tim trong bụng, cần đến bệnh viện kiểm tra ngay để tránh biến chứng đe dọa tính mạng.

Lê Phương