Phụ nữ Nam Phi học võ, bắn súng để sinh tồn

Vài người đeo thiết bị bảo vệ tai màu hồng để chống lại tiếng súng chát chúa vang lên liên hồi theo nhịp hô của huấn luyện viên.

Ở trường bắn nằm ngoại ô thủ đô Pretoria đã đón nhận một làn sóng học viên nữ đông kỷ lục. Các lớp học được thiết kế với các tình huống sinh tử thực tế, như cách nổ súng tự vệ khi bị vật ngửa hoặc đè sấp xuống đất.

Theo UN Women (Cơ quan Phụ nữ Liên Hợp Quốc), Nam Phi có tỷ lệ sát hại phụ nữ cao gấp 5-6 lần trung bình toàn cầu. Hơn 35% phụ nữ nước này từng là nạn nhân của bạo lực thể xác hoặc tình dục.

Mpiwa Mangwiro-Tsanga, đại diện tổ chức bảo vệ quyền phụ nữ Sonke Gender Justice, cho biết trung bình mỗi ngày có khoảng 15 phụ nữ bị giết hại. “Chúng tôi đang phải đối mặt với tỷ lệ bạo lực ngang ngửa các vùng chiến sự”, bà nhấn mạnh.

Kể từ tháng 11/2025, khi Tổng thống Nam Phi ban bố tình trạng bạo lực giới là “thảm họa quốc gia”, các hiệp hội súng đạn và phòng tập võ thuật ghi nhận số lượng học viên nữ tăng đột biến. Sự tăng trưởng này mở rộng ở mọi lứa tuổi, trẻ nhất từ 13 tuổi (đi cùng gia đình) đến những người phụ nữ hưu trí 65 tuổi. Các khóa học chuyên biệt dành riêng cho nữ giới (Ladies-only classes) thường xuyên trong tình trạng kín chỗ.

Tổ chức Ân xá Quốc tế thống kê chỉ khoảng 8% số vụ hiếp dâm được trình báo vào năm 2021 dẫn đến kết án. Mất niềm tin vào hệ thống an ninh, nhiều người chọn cách tự vệ.

Bà Sunette du Toit, 51 tuổi, quyết định học bắn súng sau khi sống sót qua một vụ đột nhập. 5 người đàn ông đã trói bà và lục soát toàn bộ ngôi nhà. “Lúc đó tôi quá yếu ớt. Tôi học bắn súng để lấy lại sự tự tin, để có thể bước ra đường hay ở trong chính ngôi nhà của mình mà không còn cảm thấy sợ hãi”, bà nói.

Luật pháp Nam Phi quy định gắt gao về sở hữu súng. Người mua phải trên 21 tuổi, qua sát hạch và kiểm tra lý lịch. Chi phí cho việc này cũng không hề rẻ. Một học phần cơ bản tại các trường bắn có giá khởi điểm khoảng 800 – 880 Rand (50-60 USD). Để có đủ chứng chỉ luật, giấy chứng nhận năng lực và hoàn tất hồ sơ xin giấy phép sở hữu súng lục, một người phải chi từ 2.000 đến 3.500 Rand (125-215 USD). Mức này chưa bao gồm tiền mua súng thật và đạn dược để luyện tập thường xuyên nên sở hữu súng được coi là đặc quyền của những người khá giả.

Phần lớn chọn giải pháp khác. Tại Johannesburg, Tatiana Leyka, 33 tuổi, tìm đến lớp nhu thuật (jiu-jitsu) để học cách thoát khỏi đòn siết cổ và tránh bị dồn vào góc tường. Chi phí của cô khoảng 500 rand (30 USD) mỗi tháng.

Nhiều người thậm chí phải nói dối chồng hoặc bạn trai để đi học võ. Theo quản lý phòng tập Michael Palin, nhiều học viên nói dối rằng họ đi siêu thị để tranh thủ tạt vào lớp học phòng vệ.

Marguerite Hershensohn, 49 tuổi, đi học bắn súng cùng con gái 21 tuổi. “Chúng tôi tôn trọng cảnh sát, nhưng họ không thể lúc nào cũng có mặt. Chúng tôi không muốn hóa thân thành chiến binh, chúng tôi chỉ là những phụ nữ bình thường muốn sống sót”, bà chia sẻ.

Tuy nhiên, bà Mangwiro-Tsanga đánh giá xu hướng này cho thấy một sự dịch chuyển trách nhiệm đáng lo ngại. Thay vì trừng phạt kẻ thủ ác, xã hội lại đang đổ thêm gánh nặng sinh tồn lên vai những phụ nữ và trẻ em gái vốn đã chịu nhiều tổn thương.

Bảo Nhiên (Theo AP)