Rybakina – từ tài năng bị bỏ qua đến đỉnh cao thế giới

MỹKhi Nga ngó lơ Elena Rybakina, Kazakhstan xuất hiện đúng lúc để đón nhận rồi hưởng thành quả sau 9 năm với tay vợt nữ số một thế giới cùng ba Grand Slam.

Khi Rybakina nâng cup Mỹ Mở rộng trên sân Arthur Ashe tối 12/9, tỷ phú Kazakhstan Bulat Utemuratov có mặt trên khán đài. Một ngày trước, ngay khi tay vợt 27 tuổi thắng Coco Gauff để lần đầu vào chung kết tại New York, ông lên chuyên cơ Gulfstream ở Almaty và bay thẳng 14 tiếng tới Mỹ.

Sự hiện diện của Utemuratov mang ý nghĩa đặc biệt. Gần một thập niên trước, hệ thống quần vợt mà ông xây dựng ở Kazakhstan đã cho Rybakina cơ hội tiếp tục sự nghiệp vào lúc con đường chuyên nghiệp của cô tưởng như sắp khép lại.

Rybakina sinh tại Moscow và từng lên số ba trẻ thế giới. Nhưng cuối thời niên thiếu, cô không được Liên đoàn Quần vợt Nga xếp vào diện tài năng đáng ưu tiên đầu tư. Với một quốc gia có nhiều tay vợt trẻ triển vọng, nguồn lực được dành cho những người mà họ đánh giá cao hơn. Trong khi đó, cha mẹ Rybakina không đủ khả năng chi trả lâu dài cho việc tập luyện và di chuyển quốc tế của một tay vợt mới bước vào chuyên nghiệp.

Rybakina vì thế từng đứng trước khả năng từ bỏ con đường chuyên nghiệp để nhận học bổng đại học tại Mỹ. Nhưng đúng thời điểm ấy, Kazakhstan xuất hiện.

Từ năm 2007, Utemuratov, một tỷ phú công nghiệp đồng thời mê tennis, đầu tư mạnh để xây dựng hệ thống quần vợt Kazakhstan gần như từ con số không. Sân bãi có thể xây bằng tiền, nhưng quốc gia Trung Á này thiếu những tay vợt đủ trình độ để tạo thành tích quốc tế. Họ bắt đầu tìm kiếm các tài năng không nhận được đủ hỗ trợ tại những nền quần vợt lớn hơn.

Alexander Bublik và Rybakina là hai trong số đó. Liên đoàn Quần vợt Kazakhstan đề nghị thanh toán những khoản mà gia đình Rybakina và phía Nga không thể hoặc không muốn gánh: chi phí tập luyện và đi thi đấu. Đổi lại, cô chuyển sang đại diện Kazakhstan.

“Chúng tôi gặp nhau, nói chuyện và bàn về một sự hợp tác”, Utemuratov kể. “Chúng tôi cung cấp nguồn lực để cô ấy thành công. Cô ấy tự lựa chọn con đường, tìm những người phù hợp xung quanh mình rồi bắt tay vào làm việc”.

Quyết định ấy thay đổi sự nghiệp Rybakina. 4 năm sau, cô vô địch Wimbledon 2022. Trớ trêu là nếu vẫn thi đấu dưới quốc tịch Nga, cô thậm chí không được dự giải năm đó, khi All England Club cấm các tay vợt Nga và Belarus vì cuộc chiến tại Ukraine.

Nhưng hành trình từ Wimbledon đến vị trí số một không đi theo đường thẳng. Rybakina trải qua giai đoạn nhiều biến động liên quan đến HLV Stefano Vukov. Cô chia tay ông vào tháng 9/2024 rồi đưa ông trở lại đội ngũ. Đầu năm 2025, WTA đình chỉ Vukov trong quá trình điều tra vi phạm quy tắc ứng xử với chính Rybakina và sau đó cấm ông hành nghề một năm.

Rybakina nhiều lần khẳng định Vukov chưa bao giờ ngược đãi cô. Lệnh cấm được dỡ tháng 8/2025 sau quá trình phân xử riêng giữa HLV này và WTA. Phong độ của Rybakina cũng đi xuống. Một năm trước chức vô địch Mỹ Mở rộng, cô không vượt qua vòng bốn ở bất kỳ Grand Slam nào và thậm chí phải chạy đua qua hàng loạt giải cuối mùa mới đủ điểm dự WTA Finals 2025.

Nhưng tại Riyadh, mọi thứ đảo chiều. Rybakina vô địch WTA Finals 2025 sau khi đánh bại Aryna Sabalenka ở chung kết, nhận hơn 5 triệu USD – khi đó là khoản tiền thưởng lớn nhất lịch sử quần vợt nữ. Đầu năm 2026, cô tiếp tục hạ Sabalenka để vô địch Australia Mở rộng. Tính đến hết giải tại Melbourne, Rybakina thắng 20 trong 22 trận gần nhất và toàn thắng 10 trận trước các đối thủ top 10.

Mỹ Mở rộng lại đến trong hoàn cảnh hoàn toàn khác. Khoảng ba tuần trước giải, Rybakina thua đậm Iga Swiatek ở chung kết Canada Mở rộng rồi rút khỏi tứ kết Cincinnati Mở rộng vì đau gân Achilles. Chấn thương khiến cô có thời điểm gần như không thể đi lại bình thường và phải hơn một tuần không chạm vợt. Khả năng dự Mỹ Mở rộng vì thế từng bị nghi ngờ.

Nhưng ở New York, Rybakina vượt qua nhánh đấu khó, trong đó ngược dòng trước Zheng Qinwen ở tứ kết và Coco Gauff tại bán kết. Ở trận cuối cùng, Rybakina một lần nữa gặp Sabalenka và thắng 6-4, 5-7, 6-2.

“Tôi không biết phải diễn tả thế nào”, cô nói trong lễ trao giải. “Tôi không kỳ vọng điều gì như thế này khi đến đây”.

Chức vô địch mang về cho Rybakina 5,5 triệu USD và Grand Slam thứ ba trong sự nghiệp, sau Wimbledon 2022 và Australia Mở rộng 2026. Quan trọng hơn, cô vượt chính Sabalenka để lần đầu trở thành số một thế giới. Chỉ trong khoảng 10 tháng, từ một tay vợt phải chạy đua đến những giải cuối mùa để kiếm suất dự WTA Finals, Rybakina vươn lên giữ hai trong bốn Grand Slam.

Ở Kazakhstan, trận chung kết bắt đầu lúc 2h sáng. Hình ảnh Rybakina xuất hiện trên biển quảng cáo ở sân bay, đường phố Almaty và cả bảng điện tử tại sân bóng đá. Khi được hỏi liệu người hâm mộ có thức để xem hay không, tỷ phú 68 tuổi Utemuratov đáp: “Họ sẽ không đi ngủ”.

Rybakina hiện sống tại Dubai, trong khi phần lớn gia đình vẫn ở Nga. Cô vẫn thường xuyên trở lại Kazakhstan và vận hành hai chương trình từ thiện tại đây, một hỗ trợ các tài năng tennis trẻ, chương trình còn lại giúp những người có hoàn cảnh khó khăn.

Sau khi nhận cup tại sân Arthur Ashe, Rybakina dành những lời cuối cùng cho đất nước đã trao cho cô cơ hội khi sự nghiệp còn chưa thành hình. “Cảm ơn rất nhiều vì tất cả sự ủng hộ và niềm tin”, cô nói. “Tôi dự định trở lại và muốn chia sẻ khoảnh khắc này với mọi người”.

Kazakhstan từng cần Rybakina để tạo ra một biểu tượng cho nền tennis non trẻ, còn Rybakina từng cần Kazakhstan để có tiền tiếp tục sự nghiệp. Tám năm sau, tay vợt mà Nga từ chối đầu tư trở thành số một thế giới dưới lá cờ Kazakhstan.

Vy Anh