Startup Mỹ được định giá gần 100 tỷ USD nhờ chip AI ‘bằng cái đĩa’

Cerebras Systems, startup chuyên về chip AI, ngày 14/5 tiến hành đợt IPO thành công lớn với giá chào bán 185 USD mỗi cổ phiếu. Trong phiên giao dịch đầu tiên, giá trị cổ phiếu của hãng tăng 68%, đưa mức vốn hóa công ty lên gần 100 tỷ USD.

Theo CNBC, kết quả không chỉ khiến Cerebras nằm trong nhóm công ty công nghệ có màn IPO lớn nhất lịch sử, mà còn cho thấy nhu cầu ngày càng tăng với chip AI giữa lúc các tập đoàn tìm kiếm giải pháp thay thế những mẫu GPU đắt tiền và luôn trong trạng thái khan hiếm của Nvidia.

Cerebras không chạy theo xu hướng chip cỡ nhỏ như Nvidia, mà tập trung phát triển sản phẩm có kích thước bằng đĩa ăn. “Chúng tôi chế tạo những mẫu chip lớn nhất trong ngành bán dẫn. Chúng có khả năng xử lý nhiều dữ liệu trong thời gian ngắn hơn, đưa ra kết quả nhanh hơn nhiều”, nhà đồng sáng lập kiêm CEO Cerebras Andrew Feldman cho hay.

Nvidia hiện giữ vị thế thống trị ngành chip AI nhờ GPU có khả năng xử lý đa nhiệm, đủ sức vận hành nhiều tính toán song song cần thiết cho đào tạo mô hình ngôn ngữ lớn. Tuy nhiên, ngành công nghệ đang chuyển hướng sang kỷ nguyên tác nhân AI, trong đó việc suy luận đóng vai trò then chốt. Huấn luyện giúp mô hình AI học hỏi các mẫu trong lượng lớn dữ liệu, trong khi suy luận sẽ dùng AI để đưa ra quyết định dựa trên những thông tin mới.

Quá trình suy luận có thể chạy trên những chip hiệu năng thấp nhưng được lập trình cho tác vụ cụ thể, như WSE-3 của Cerebras. Chúng nằm trong nhóm “mạch tích hợp dành cho tác vụ nhất định” (ASIC), vốn là lĩnh vực ngày càng nhiều cạnh tranh khi hàng loạt tập đoàn như Google, Amazon, Meta và Microsoft đang phát triển dòng ASIC riêng.

Cerebras tuyên bố WSE-3 có kích thước gấp 57 lần so với GPU lớn nhất thế giới hiện nay, đồng thời sở hữu số lượng bóng bán dẫn (transistor) cao hơn 50 lần.

Những chip AI hiện đại nhất thế giới đang được sản xuất trên quy trình 2 nm của TSMC, trong khi chip Cerebras cũng do TSMC chế tạo nhưng sử dụng quy trình 5 nm cũ hơn.

Cerebras được thành lập tại Thung lũng Silicon năm 2016, lần đầu nộp hồ sơ IPO năm 2024 nhưng rút lại quyết định do bị soi xét xoay quanh sự phụ thuộc vào khách hàng duy nhất là G42, công ty AI có trụ sở tại UAE và được Microsoft hậu thuẫn.

Cerebras từng tìm cách bán chip cho các doanh nghiệp trong nhiều năm, nhưng giờ đang tập trung vào vận hành chip tại các trung tâm dữ liệu của chính họ và đóng vai trò là dịch vụ điện toán đám mây, cạnh tranh trực tiếp với Google, Microsoft, Oracle và CoreWeave.

Cerebras và OpenAI hồi tháng 1 ký thỏa thuận đám mây trị giá 20 tỷ USD và có hiệu lực đến năm 2028. Amazon Web Services hồi tháng 3 cũng thông báo đang sử dụng chip Cerebras trong các trung tâm dữ liệu của mình.

“Với các sản phẩm dành cho suy luận, nhu cầu lớn đến mức thách thức hàng đầu của chúng tôi là bảo đảm nguồn cung. Chúng tôi đang bổ sung năng lực sản xuất và trung tâm dữ liệu nhiều nhất có thể, nhưng đã bán hết nguồn cung cho năm 2027”, Giám đốc tài chính Bob Komin cho hay.

Các tập đoàn công nghệ hàng đầu đang tạo ASIC riêng, trong khi Cerebras lại cạnh tranh với những doanh nghiệp chuyên chế tạo chip cho khách hàng. Đối thủ chính của họ là Groq, công ty từng ký hợp đồng 20 tỷ USD với Nvidia hồi tháng 12/2025 để sản xuất bộ xử lý ngôn ngữ (GLPU) theo yêu cầu.

SambaNova và D-Matrix cũng là hai đối thủ đáng gờm của Cerebras trong cuộc đua chip AI. SambaNova đang cung cấp chip SN50 cho nhiều tập đoàn, trong đó có Hugging Face và Meta. Intel cũng tham gia vòng gọi vốn 350 triệu USD cho công ty này hồi tháng 2, trong khi CEI Intel Lip-Bu Tan là Chủ tịch SambaNova kể từ năm 2017.

Đợt IPO của Cerabras cũng mở đường cho nhiều startup sản xuất chip ASIC, như Rebellions, mở bán công khai. Công ty này hồi tháng 3 nhận được 400 triệu USD từ nhiều nhà đầu tư, trong đó có Samsung, sau khi được định giá 2,34 tỷ USD và chuẩn bị IPO.

Điệp Anh