Sức hút khó cưỡng của những tình yêu bị cấm đoán

Tình yêu bị cấm đoán luôn mang sức hút mãnh liệt từ sự dang dở, những ảo tưởng và cảm giác mạo hiểm, dù tiềm ẩn rủi ro gây tổn thương.

Theo Giáo sư Aaron Ben-Ze’ev, Đại học Haifa (Israel), tình yêu bị cấm đoán là những cảm xúc, ảo tưởng hoặc mối quan hệ lãng mạn vi phạm các chuẩn mực xã hội và cá nhân. Dưới đây là các yếu tố tạo nên sức hấp dẫn của mối quan hệ này.

Sự không trọn vẹn

Theo nghiên cứu của Giáo sư Ben-Ze’ev năm 2019, những trải nghiệm chưa hoàn thành thường sống động hơn trải nghiệm đã hoàn tất. Một mối quan hệ bị cấm đoán thu hút bởi những điều chưa xảy ra, thay vì thực tế đã có. Người trong cuộc ít phải đối mặt với những lo toan đời thường của một mối quan hệ lâu dài.

Sức mạnh của trí tưởng tượng

Ảo tưởng mở rộng thế giới tình cảm vượt ngoài những gì một người đang có. Bạn đời thực tế luôn có khuyết điểm, nghĩa vụ và mâu thuẫn, trong khi người tình trong tưởng tượng hiếm khi như vậy. Việc lý tưởng hóa các khả năng trong tâm trí dễ khiến thực tế trở nên tẻ nhạt.

Cảm giác về ý nghĩa sâu sắc

Một phụ nữ kể về người tình đã có vợ: “Không có anh ấy thì cuộc sống chẳng còn ý nghĩa gì nữa. Từ khi gặp anh ấy, tôi mới biết lý do mình đến thế giới này”.

Những khó khăn, hy sinh và đầu tư tình cảm khiến người trong cuộc tin rằng mối quan hệ của họ đặc biệt quý giá. Nỗ lực duy trì tình cảm biến thành bằng chứng cho tầm quan trọng của nó. Nghiên cứu của chuyên gia người Mỹ Birnbaum và cộng sự (2020) cho thấy con người đánh giá cao những đối tác tiềm năng khi tốn nhiều công sức chinh phục.

Sự mới lạ và cam kết hạn chế

Tình yêu bị cấm đoán mang lại cảm giác hồi hộp của một mối quan hệ mới mà không phải đối mặt với thách thức xây dựng cuộc sống chung. Sự mới lạ khơi dậy tò mò, trong khi cam kết hạn chế giúp giảm gánh nặng thực tế.

Để ứng phó với cám dỗ, giáo sư Aaron Ben-Ze’ev khuyên mỗi người cần thiết lập ranh giới; đồng thời củng cố sự thân mật, cam kết trong mối quan hệ hiện tại. Việc nuôi dưỡng mối quan hệ trọn vẹn mang lại hiệu quả cao hơn việc liên tục đặt ra các hạn chế.

Các quy tắc không thể xóa bỏ sự không hoàn hảo của con người. Có sự khác biệt giữa việc phá vỡ và nới lỏng các ranh giới. Một người có thể trải qua cám dỗ mà không hành động, tưởng tượng mà không phản bội, hoặc mắc lỗi mà không trở thành người thiếu chung thủy về bản chất.

Trái với quan niệm “người từng lừa dối sẽ luôn lừa dối”, con người có khả năng học hỏi và tự điều chỉnh. Điều quan trọng không chỉ là ranh giới đã bị vượt qua, mà là ý nghĩa của hành vi đó đối với mối quan hệ.

Tuy nhiên, giáo sư Ben-Ze’ev nói không phải mọi vi phạm đều nhỏ. Ngoại tình, lừa dối hay phản bội có thể gây tổn thương sâu sắc. Sự linh hoạt không nên trở thành cái cớ cho sự ích kỷ. Nghiên cứu của H. Coleen Sinclair và cộng sự (2015) cũng chỉ ra con người có xu hướng khao khát một thứ hơn khi quyền sở hữu bị hạn chế.

Thách thức trong tình yêu không nằm ở việc loại bỏ hoàn toàn cám dỗ, mà là bảo vệ những điều quan trọng nhất và thừa nhận con người không ai hoàn hảo.

Nhật Minh (Theo Psychology Today)