Tàu du lịch áp sát cá voi trên biển để chụp ảnh

Giữa tháng 5, tại khu vực cù lao Mái Nhà, xã Ô Loan (Phú Yên cũ), hai con cá voi Bryde (Balaenoptera edeni) dài khoảng 10 m xuất hiện và kiếm ăn cách bờ hơn 300 m.

Alex, 30 tuổi, du khách Anh, cho biết sáng 17/5 tham gia tour ngắm cá voi tại cù lao Mái Nhà và tận mắt thấy hai cá voi bơi gần thuyền, ngoi lên mặt nước kiếm ăn. Trong lúc khoảng 5 tàu du lịch đang theo dõi đàn cá voi ở cự ly an toàn, Alex cho biết có hai thuyền bất ngờ tăng tốc, áp sát khu vực cá voi kiếm ăn.

“Dù không gây thương tích trực tiếp, hành động đó vẫn có thể khiến cá voi hoảng sợ và bỏ đi”, Alex nói.

Nhiếp ảnh gia Nguyễn Minh Tuấn, chuyên chụp thiên nhiên và động vật hoang dã, bức xúc về việc phát triển các tour xem cá voi tự phát. Anh cho biết những ngày qua, nhiều tàu cá và ca nô chở khách hoặc nhiếp ảnh gia tiếp cận quá gần để chụp cận cảnh. “Tàu thuyền áp sát có thể khiến cá voi bị stress, mất phương hướng hoặc va chạm gây tổn thương”, anh Tuấn nói.

Nhiều ngư dân địa phương cho rằng cá voi từ lâu được tôn kính gọi là cá Ông – vị thần bảo hộ trên biển, gắn với quan niệm cứu giúp người gặp nạn giữa sóng nước. Việc tàu du lịch áp sát cá voi gây phản cảm, thiếu tôn trọng tín ngưỡng của cư dân miền biển.

Đại diện đồn Biên phòng An Hải cho biết chưa ghi nhận trường hợp tàu thuyền gây hại trực tiếp đến cá voi, song đơn vị đã tăng cường tuần tra, kiểm soát sau khi xuất hiện phản ánh về tình trạng tàu áp sát đàn cá.

Đơn vị đang phối hợp cùng chính quyền địa phương và các bên liên quan để tìm giải pháp bảo vệ cá voi, giữ hình ảnh đẹp cho du lịch địa phương.

Ông Đào Quang Minh, Chi cục trưởng Chi cục Thủy sản và Biển đảo tỉnh Đăk Lăk, cho biết cơ quan chức năng đang theo dõi đàn cá voi, khuyến cáo tàu thuyền giữ khoảng cách trên 200 m, không tăng tốc hoặc chạy áp sát vì tiếng ồn và sóng lớn có thể khiến cá voi hoảng loạn.

Người dân được yêu cầu giữ khoảng cách an toàn, không tiếp cận hoặc khai thác thủy sản quanh khu vực cá xuất hiện. Nếu các chủ tàu cố tình vi phạm, gây nguy hiểm cho động vật biển, đơn vị sẽ phối hợp với lực lượng liên ngành để xử lý hành chính theo quy định bảo tồn nguồn lợi thủy sản.

Thạc sĩ Mai Thuận Lợi, Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển Du lịch bền vững, Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn TP HCM, cho biết nhiều quốc gia phát triển du lịch ngắm cá voi đều áp dụng quy định nghiêm ngặt về khoảng cách an toàn, tốc độ di chuyển và số lượng tàu được phép tiếp cận cùng lúc nhằm hạn chế tác động đến động vật biển.

Ông Lợi cho rằng Việt Nam cần sớm xây dựng quy chuẩn riêng cho hoạt động ngắm cá voi, nâng cao ý thức của đơn vị vận hành tour để vừa bảo vệ hệ sinh thái biển, vừa phát triển du lịch bền vững.

Trước đó, tình trạng tương tự từng xảy ra ở biển Nhơn Lý, Quy Nhơn cũ vào tháng 7/2025. Khi mẹ con cá voi xuất hiện, nhiều du khách và nhiếp ảnh gia đã thuê thuyền và ca nô lao vào khu vực cá voi săn mồi. Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tỉnh Gia Lai khi đó đã phải ra văn bản yêu cầu các tour du lịch, tàu cá phải giữ khoảng cách tối thiểu, tắt động cơ và không hoạt động quá ba tàu cùng lúc khi vào khu vực có cá voi.

Cá voi Bryde sống gần bờ, xuất hiện nhiều ở vùng biển Việt Nam, Trung Quốc, Thái Lan, đặc biệt quanh khu vực vịnh Thái Lan. Tại Việt Nam, chúng được ghi nhận ở các tỉnh Nam Trung Bộ và Nam Bộ. Riêng tại Phú Yên, tần suất cá voi Bryde xuất hiện ngày càng dày trong khoảng 5 năm trở lại đây.

Loài cá này thuộc họ cá voi lưng gù (Balaenopteridae), có đặc điểm dễ nhận diện là ba đường gờ chạy trên đỉnh đầu phía trước lỗ thở, cùng 40-70 nếp gấp ở vùng cổ họng giúp mở rộng miệng khi kiếm ăn.

Tuấn Anh – Bùi Toàn

Anh – Bùi Toàn