Tham vọng của startup do ‘quái kiệt AI’ người Việt đồng sáng lập

Discovery Loop, do nhóm cựu lãnh đạo lâu năm Google, gồm TS Lê Viết Quốc, sáng lập hướng mục tiêu “giải quyết các vấn đề khó nhất của nhân loại”.

Giữa tuần này, nhóm gồm Jeff Dean, Sanjay Ghemawat, Oriol Vinyals và Lê Viết Quốc công bố thành lập công ty trí tuệ nhân tạo Discovery Loop. “Discovery Loop sẽ hướng đến mục tiêu vì lợi ích cộng đồng, với sứ mệnh tự động hóa học máy, khoa học và kỹ thuật để đẩy nhanh các khám phá và tiến bộ”, Dean viết trên X.

Trong loạt thông báo tiếp theo trên website và trên X của nhóm đồng sáng lập, thông tin về startup này cũng dần chi tiết hơn. Theo Dean, phần “loop” (vòng lặp) trong tên gọi xuất phát từ mục tiêu chính: tự động hóa quy trình mà các nhà khoa học và kỹ sư đề xuất một thí nghiệm, thực hiện và vận hành, cũng như đánh giá kết quả, giúp “giải quyết một số vấn đề khó khăn nhất trong khoa học và kỹ thuật bằng cách thực hiện song song hàng nghìn thí nghiệm”.

Tài khoản X của Discovery Loop cũng giải thích rằng công ty muốn xây dựng các hệ thống có thể giải quyết một phần trong 14 thách thức do nhóm nhà khoa học và kỹ sư tài giỏi nhất thế giới đề ra năm 2008 nhằm cải thiện cuộc sống.

Gọi là National Academy of Engineering Grand Challenges (Những thách thức lớn của Viện Hàn lâm Kỹ thuật Quốc gia Mỹ), danh sách gồm 14 mục tiêu kỹ thuật quan trọng hàng đầu trong thế kỷ 21, từ “giải mã cấu trúc não bộ” đến “ngăn chặn khủng bố hạt nhân”. Sáng kiến này nhằm định hướng giới kỹ sư và khoa học giải quyết các vấn đề sống còn về năng lượng, môi trường, y tế, an ninh và niềm vui sống của nhân loại. Larry Page, người đồng sáng lập Google, cũng nằm trong nhóm đề xuất.

Dù mới thành lập, Discovery Loop đã nhanh chóng nhận sự chú ý lớn từ Thung lũng Silicon. Radical Ventures và Khosla Ventures, hai công ty đầu tư nổi tiếng của Mỹ, dẫn đầu vòng gọi vốn, trong khi những cái tên như Lightspeed, Kleiner Perkins và Doerr Capital cũng tham gia. Theo Tech Crunch, công ty còn nhận được hỗ trợ tài chính từ chính Alphabet – công ty mẹ của Google.

Danh tiếng của những thành viên sáng lập

Theo Business Insider, Discovery Loop nhận sự quan tâm bởi đội ngũ đứng sau đều là những nhân vật quan trọng bậc nhất tại Google trước khi rời đi. Trong đó, người nổi tiếng nhất là Jeff Dean, nhân viên thứ 30 của Google. Sự nghiệp của ông trải dài từ việc thiết lập vị thế thống trị của Google trong lĩnh vực tìm kiếm đến việc tạo ra các mô hình AI tạo sinh.

Trong 27 năm làm việc tại Google, Dean góp phần thúc đẩy sự phát triển của Google Search, Google News, Google Translate và Google Ads. Ông đồng sáng lập nhóm Google Brain, nhóm mà theo lời “bố già AI” Geoffrey Hinton mô tả “đã biến nghiên cứu cơ bản về mạng nơ-ron thành những sản phẩm mang tính đột phá”. Dean cũng là người đứng sau chip AI Tensor (TPU). Những tên tuổi lớn từng làm việc dưới trướng ông có CEO Anthropic Dario Amodei hay nhà đồng sáng lập OpenAI Ilya Sutskever.

Sanjay Ghemawat là một trong những cộng sự lâu năm nhất của Dean. Mối quan hệ của cả hai bắt đầu từ trước khi cùng gia nhập Google, khi họ còn làm việc tại Digital Equipment Corporation. Tại Google, hai người trở nên thân thiết đến mức con cái của Dean gọi Ghemawat là “chú Sanjay”, theo The New Yorker.

Ghemawat và Dean cũng trở thành những kỹ sư cấp 11 đầu tiên của Google với danh hiệu Nghiên cứu viên cao cấp (Senior Fellows) và đều là nhà nghiên cứu về hệ thống phân tán được trích dẫn nhiều nhất. Wired mô tả ông là một trong những “kỹ sư phần mềm quan trọng nhất của thời đại Internet”.

Oriol Vinyals cũng là nhà khoa học chính tại Google DeepMind. Theo tiểu sử trên Google, ông tập trung vào học máy và học tăng cường, là nhân vật chủ chốt trong các dự án cung cấp nền tảng cho Google Translate. Ngoài ra, một trong những dự án nghiên cứu của ông có tên AlphaStar từng đánh bại một game thủ chuyên nghiệp hàng đầu trong trò chơi StarCraft II.

Lê Viết Quốc cũng là nhân vật chủ chốt tại Google Brain ngay từ đầu. Chuyên gia sinh năm 1982 tại Thừa Thiên Huế này tham gia vào một trong những dự án lớn đầu tiên của Google Brain: phát triển mạng lưới thần kinh gồm 1.000 máy với 16.000 bộ xử lý, chứng minh khả năng tự học của AI bằng cách huấn luyện trên 10 triệu hình ảnh được lấy ngẫu nhiên từ video trên YouTube, theo The New York Times.

Ông Quốc từng được tạp chí Technology Review của MIT vinh danh là một trong những nhà phát minh dưới 35 tuổi xuất sắc thế giới, với nhiều đóng góp cho lĩnh vực trí tuệ nhân tạo toàn cầu. Ông cũng nhiều lần trở về Việt Nam chia sẻ về việc nghiên cứu, phát triển AI cũng như khoa học công nghệ nói chung.

Theo công ty nghiên cứu Futuresearch, với những khả năng nhóm đồng sáng lập đang có cùng mục tiêu đã công bố, Discovery Loop nhiều khả năng sẽ tập trung nhiều nhất vào việc thiết kế chip AI với 38% khả năng đạt được bước đột phá lớn vào năm 2028. Giải pháp không gian mạng an toàn và các công cụ phục vụ cho khám phá khoa học đạt tiềm năng tiếp theo, với cùng 28%.

Trang Emergent đánh giá, việc nhóm cựu nhân viên cấp cao Google tự tách riêng và gia nhập lĩnh vực tự động hóa nghiên cứu dựa trên AI cho thấy lĩnh vực này đang có tiềm năng lớn. Trước đó, các công ty như Recursion Pharmaceuticals và Atomwise đã áp dụng máy học vào khám phá thuốc, hay AlphaFold của Google DeepMind làm thay đổi dự đoán cấu trúc protein. Tuy nhiên, việc Discovery Loop tập trung vào tự động hóa thí nghiệm đa năng thay vì ứng dụng chuyên biệt có thể tạo nên vị thế khác biệt trên thị trường.

Ngoài ra, cấu trúc vì lợi ích công cộng cũng là điểm khác biệt của Discovery Loop so với đối thủ cạnh tranh. Trong khi hầu hết công ty nghiên cứu AI theo đuổi nguồn vốn đầu tư mạo hiểm truyền thống và thương vụ mua lại, doanh nghiệp vì lợi ích cộng đồng có thể tạo điều kiện cho việc hợp tác với các tổ chức học thuật và phòng thí nghiệm nghiên cứu của chính phủ ưu tiên khoa học mở.

“Mô hình công ty vì lợi ích cộng đồng cho thấy cam kết dân chủ hóa khám phá khoa học hơn là chỉ theo đuổi các mục tiêu thương mại thuần túy”, Emergent bình luận. “Nếu thành công, Discovery Loop có thể thiết lập mô hình mới, nơi hệ thống AI tích cực tham gia vào quá trình nghiên cứu, rút ngắn thời gian từ nhiều năm xuống còn vài tháng và cho phép khám phá những điều không thể thực hiện được chỉ bằng thí nghiệm thủ công”.

Bảo Lâm tổng hợp

• ‘Quái kiệt AI’ người Việt rời Google, mở startup
  

  
  
  

• ‘Quái kiệt’ Lê Viết Quốc: Làm AI cần sáng tạo, đừng vội vã chạy theo