Thỏa thuận thương mại Mỹ – EU rơi vào bế tắc

Hôm 17/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ áp thuế 10% với mọi hàng hóa nhập khẩu từ 8 nước châu Âu (gồm Đan Mạch, Na Uy, Thụy Điển, Pháp, Đức, Anh, Hà Lan và Phần Lan) từ ngày 1/2. Mức thuế sẽ nâng lên 25% vào 1/6.

Động thái này khiến Nghị viện châu Âu có thể “đóng băng” việc phê chuẩn thỏa thuận thương mại với Mỹ. Ông Manfred Weber, Chủ tịch Đảng Nhân dân châu Âu (EPP), cho biết căng thẳng leo thang giữa Mỹ và EU đồng nghĩa việc Nghị viện sẽ không bỏ phiếu ủng hộ thỏa thuận này.

“EPP ủng hộ thỏa thuận thương mại EU – Mỹ nhưng với những đe dọa của ông Trump liên quan đến Greenland, việc phê chuẩn là không thể ở thời điểm hiện tại”, ông cho biết.

Các thành viên khác trong liên minh cầm quyền của Chủ tịch EC Ursula von der Leyen – gồm nhóm nghị sĩ S&D và Renew, Đảng Xanh – đã vận động tạm dừng thông qua thỏa thuận trong những tuần gần đây.

Bà Karin Karlsbro, nghị sĩ Thụy Điển, Điều phối viên thương mại của nhóm Renew nói thỏa thuận EU – Mỹ sẽ không nhận được đủ sự ủng hộ. “Tôi không thấy có bất kỳ khả năng nào để Nghị viện châu Âu bật đèn xanh cho việc tiếp tục thỏa thuận thuế quan”, bà nói.

Thỏa thuận thương mại Mỹ – EU được Tổng thống Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen ký vào tháng 7/2025, nhằm chấm dứt cuộc đối đầu thuế quan xuyên Đại Tây Dương. Theo đó, Mỹ sẽ áp thuế 15% với hàng nhập khẩu từ EU, đổi lại khối này không áp thuế hàng Mỹ. Dự kiến Nghị viện châu Âu sẽ tổ chức bỏ phiếu về dỡ bỏ thuế với hàng công nghiệp Mỹ – trụ cột quan trọng trong thỏa thuận với Washington, vào 26/1.

Hôm 17/1, Chủ tịch EC Ursula von der Leyen và Chủ tịch Hội đồng châu Âu Antonio Costa ra tuyên bố chung phản đối việc Tổng thống Trump đe dọa áp thuế 8 nước châu Âu. Họ cho rằng việc này sẽ “làm suy yếu quan hệ xuyên Đại Tây Dương và có nguy cơ dẫn đến vòng xoáy nguy hiểm”.

Các lãnh đạo châu Âu cho biết đang thảo luận với Liên minh châu Âu (EU) và các thành viên nhằm tìm ra giải pháp phù hợp. Bà Karin Karlsbro nói không thể loại trừ việc áp thuế trả đũa hay sử dụng công cụ thương mại “bazooka” với Mỹ.

“Bazooka” là công cụ chống cưỡng ép (Anti-coercion Instrument), cho phép khối áp dụng biện pháp trừng phạt với các đối tác thương mại tìm cách đe dọa EU. Những biện pháp này gồm hạn chế đầu tư, tiếp cận các chương trình mua sắm công, cũng như giới hạn bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ.

“Việc kích hoạt công cụ này cần được xem xét rõ ràng bởi nó được thiết kế chính xác cho những tình huống đe dọa kinh tế như thế này”, bà Karlsbro nêu.

Chủ tịch Ủy ban Thương mại của Nghị viện châu Âu Bernd Lange cũng ủng hộ triển khai “bazooka”. Theo ông, nếu chính sách thương mại bị sử dụng như công cụ gây sức ép chính trị, EU có thể chống lại bằng nhiều biện pháp khác nhau. “Tôi kêu gọi Ủy ban châu Âu lập tức khởi động thủ tục và tiến hành điều tra”, ông nói.

Phiên An (theo Politico)