Thực phẩm quen thuộc có thể là ‘sát thủ’ gây hại thận


Thực phẩm quen thuộc có thể là ‘sát thủ’ gây hại thận

Dưa cà muối chua, đồ chiên rán, cá khô, mắm, rượu bia là thực phẩm quen thuộc, song có thể gây hại thận khi lạm dụng.

Bác sĩ Phạm Quang Khải, Khoa Phẫu thuật Thận Tiết niệu – Nam học, cho biết thận không “hỏng” chỉ vì ăn một bữa, mà thường tổn thương do thói quen ăn mặn, nhiều đồ chế biến sẵn và uống nước ngọt kéo dài trong nhiều năm.

Theo Điều tra Quốc gia về các Yếu tố Nguy cơ Bệnh không lây nhiễm, người Việt đã có ý thức giảm muối khi lượng tiêu thụ giảm từ 9,4g/ngày (năm 2015) xuống còn 8,1g/ngày. Tuy nhiên, con số này vẫn cao gần gấp đôi so với ngưỡng khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Đặc biệt, thói quen ăn đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn, lạm dụng rượu bia là sát thủ hàng đầu gây hại thận.

Bác sĩ liệt kê thực phẩm quen thuộc nhưng cần hạn chế để bảo vệ sức khỏe:

Đồ ăn mặn: Bao gồm dưa muối, cà muối, thịt xông khói, cá khô, mắm, mì ăn liền.

Đây là thực phẩm chứa nhiều muối, làm tăng huyết áp và khiến thận phải làm việc nhiều hơn. Thực phẩm chế biến sẵn, đồ hộp giàu natri, chất bảo quản và phosphate phụ gia, nếu ăn thường xuyên có thể làm tăng nguy cơ bệnh thận mạn.

Người trẻ thường không chủ quan hoặc không quan tâm đến lượng muối trong món ăn quen thuộc như mì gói, nước chấm, đồ hộp, thức ăn nhanh. Theo khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới, mỗi người trưởng thành nên tiêu thụ ít hơn 5 g muối mỗi ngày, tương đương khoảng 2.000 mg natri. Tuy nhiên, khảo sát của Viện Dinh dưỡng Quốc gia cho thấy trung bình người Việt đang tiêu thụ gấp đôi ngưỡng khuyến cáo này.

Ở người khỏe mạnh, mức đạm khuyến nghị từ 0,8-1 g/kg/ngày là phù hợp. Riêng với người có yếu tố nguy cơ bệnh thận (tăng huyết áp, tiền đái tháo đường, béo phì, tiền sử gia đình có bệnh thận), nên tham khảo ý kiến chuyên gia để điều chỉnh lượng đạm phù hợp và ưu tiên đạm có giá trị sinh học cao như cá, trứng, sữa ít béo, đạm thực vật từ đậu nành, đậu hũ.


Thực phẩm muối chua được xếp vào nhóm thực phẩm nguy hiểm với thận. Ảnh minh họa: Bùi Thủy

Thực phẩm muối chua được xếp vào nhóm thực phẩm nguy hiểm với thận. Ảnh minh họa: Bùi Thủy

Nước ngọt

Đồ ngọt chỉ gây tăng cân, tiểu đường mà còn là “kẻ thù” của thận. Chế độ ăn chứa nhiều đường có thể thúc đẩy các rối loạn chuyển hóa, gây béo phì – yếu tố nguy cơ hàng đầu dẫn đến tiểu đường type 2. Tiểu đường và rối loạn chuyển hóa còn là hai nguyên nhân phổ biến gây tổn thương mạch máu, gồm cả hệ thống mạch máu nuôi thận, làm tăng nguy cơ suy thận mạn tính.

Tiêu thụ nhiều glucose làm tăng hấp thu natri tại ruột non khiến lượng muối trong cơ thể tích tụ, buộc thận buộc phải làm việc nhiều hơn để đào thải muối dư thừa.

Đồ ăn nhanh, đồ chiên rán

Đây là thực phẩm nhiều muối, chất béo xấu và năng lượng, gián tiếp làm tăng nguy cơ tổn thương thận. Thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến bao gói sẵn thường có nhiều đường, chất béo và natri, làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, bệnh tim mạch, đái tháo đường, ung thư và các bệnh không lây nhiễm khác.

Rượu bia

Lạm dụng rượu bia gây mất nước, tăng huyết áp và lâu dài có thể ảnh hưởng đến chức năng thận. Khi uống nhiều rượu bia, thận phải hoạt động nhiều hơn để duy trì cân bằng nước, điện giải và thải các sản phẩm chuyển hóa của rượu. Uống quá nhiều trong thời gian ngắn có thể gây suy giảm chức năng thận đột ngột, còn gọi làtổn thương thận cấp. Tình trạng này xảy ra khi cơ thể mất nước, rối loạn điện giải và các sản phẩm chuyển hóa của rượu tích tụ quá nhanh, khiến thận không kịp duy trì cân bằng chất lỏng cần thiết.

Bác sĩ khuyên mỗi người cần duy trì lối sống lành mạnh, tăng cường rau xanh, trái cây giàu vitamin, khoáng chất, chất chống oxy hóa và chất xơ. Uống đủ 1-2 lít nước mỗi ngày hỗ trợ đào thải chất độc hại, ngăn ngừa sỏi thận. Duy trì hoạt động thể chất ít nhất 30 phút một ngày như đi bộ nhanh, đạp xe, yoga hoặc bơi lội… để ổn định huyết áp. Khi sử dụng thuốc, cần tuân thủ chỉ định của bác sĩ, tránh lạm dụng thuốc giảm đau, kháng viêm, ảnh hưởng đến chức năng thận.

Với người trưởng thành, chuyên gia khuyến nghị nguyên tắc 80/20. Ít nhất 80% khẩu phần là thực phẩm nguyên bản chế biến tại gia đình, tối đa 20% còn lại mới dành cho thực phẩm chế biến sẵn khi thực sự cần. Chủ động giảm dần lượng gia vị, bỏ thói quen chấm đậm và không húp cạn nước dùng mì, phở ăn liền, nơi tập trung phần lớn muối và phụ gia.

Trẻ em nên hạn chế cho trẻ tiếp xúc thường xuyên với thực phẩm siêu chế biến, không dùng đồ ăn nhanh hay bánh kẹo làm phần thưởng. Ưu tiên các bữa phụ lành mạnh như sữa chua không đường kết hợp trái cây tươi, các loại hạt tự nhiên, đồng thời kiểm soát môi trường tiếp cận thực phẩm của trẻ, không chỉ ở nhà mà cả khu vực xung quanh trường học.

Bệnh thận thường diễn tiến âm thầm, ít triệu chứng ở giai đoạn sớm, nên khám sức khỏe định kỳ là cần thiết. Người có yếu tố nguy cơ như đái tháo đường, tăng huyết áp, béo phì hoặc trên 40 tuổi nên tầm soát theo khuyến cáo của bác sĩ.

Thùy An

Ngày xuất bản:

8 THÁNG 08, 2026

Tin cập nhật 24H

Đề xuất con nuôi được biết thông tin về cha mẹ đẻ

Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, tạo điều kiện để người được nhận nuôi tìm hiểu thông tin về cha mẹ đẻ.

19 THÁNG 11, 2026

Bộ Y tế lý giải việc chưa đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ

Bộ Y tế cho rằng chưa đủ bằng chứng về hiệu quả và điều kiện thực thi để cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi mua, sử dụng thuốc lá.

19 THÁNG 11, 2026

Bị phạt từ 5 triệu đồng trở xuống có thể thay bằng lao động công ích

Chính phủ dự kiến bổ sung quy định người bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống có thể làm công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp phạt nếu nhận lỗi và tự nguyện đề nghị.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở TP HCM bốc cháy

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở xã Long Hải bốc cháy khi công nhân đang thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy, chiều 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đội tuyển Việt Nam quá phụ thuộc Đình Bắc?

Ghi 12 bàn sau 28 trận, có khả năng tạo đột biến và hỗ trợ phòng ngự, tiền đạo Nguyễn Đình Bắc ngày càng quan trọng với ĐTQG, nhưng cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc vào một cá nhân.

19 THÁNG 11, 2026

Pochettino: ‘Cầu thủ Man Utd phải chạy hiệu quả’

Theo HLV Mauricio Pochettino, cầu thủ Man Utd cần chạy có mục đích, phối hợp với đồng đội và phát huy tài năng, thay vì chỉ chú trọng quãng đường di chuyển.

19 THÁNG 11, 2026

Ronaldo vắng mặt trong đề cử ‘Quả Bóng Vàng Dubai’

Lionel Messi góp mặt trong danh sách 26 ứng viên Cầu thủ nam hay nhất năm của Globe Soccer Awards 2026, trong khi Cristiano Ronaldo chỉ được đề cử ở hạng mục Cầu thủ hay nhất Trung Đông.

19 THÁNG 11, 2026

Công an TP HCM hạ CLB mạnh nhất Thái Lan

TP HCMCA TP HCM thắng Buriram United 1-0 nhờ màn tỏa sáng của những tuyển thủ Việt Nam, ở lượt hai bảng A Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027 tối 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đình Bắc nghỉ thi đấu hết năm 2026

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc cần ít nhất sáu tuần điều trị chấn thương đầu gối, khiến Công an Hà Nội mất một phương án tấn công trong giai đoạn lịch đấu dày đặc.

19 THÁNG 11, 2026

ASEAN – Trung Quốc kỳ vọng đàm phán xong COC năm 2027

ASEAN và Trung Quốc kỳ vọng kết thúc đàm phán gần 20% còn lại của Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong năm 2027.

19 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Bác sĩ Trung Quốc chỉ bí quyết ăn lẩu ‘thả ga’ không lo tăng cân

Thay đổi thứ tự gắp món, ưu tiên đạm ít béo cùng rau xanh trước tinh bột và đổi nước chấm giúp thực khách thưởng thức lẩu mà vẫn kiểm soát tốt vóc dáng.

19 THÁNG 11, 2026

Giám đốc bị bắn ở Đồng Nai nguy kịch

Giám đốc Công ty Lâm nghiệp La Ngà ở Đồng Nai bị bắn vào đầu tại phòng làm việc, hiện hôn mê sâu, tổn thương não nghiêm trọng, tình trạng nguy kịch.

19 THÁNG 11, 2026

Công thức 3-2-1 giúp Jessica Alba siết mỡ, giữ cơ bụng thép ở tuổi 45

MỹQua ba lần sinh nở, diễn viên Jessica Alba duy trì cơ bụng săn chắc, vóc dáng cân đối nhờ kiên trì áp dụng công thức tập luyện 3-2-1 kết hợp nâng tạ, cardio và rèn luyện cơ lõi.

19 THÁNG 11, 2026

Bệnh viện Hong Kong xin lỗi vì cắt nhầm hai buồng trứng của người bệnh

Trung QuốcBệnh viện Đại học Trung Văn Hong Kong CUHK lên tiếng xin lỗi sau sự cố bác sĩ mất tập trung trong mổ nội soi, dẫn đến cắt bỏ hai buồng trứng của nữ bệnh nhân 45 tuổi.

19 THÁNG 11, 2026

Bản án tinh thần giấu sau câu nói ‘việc nhà có gì mà mệt’

Gần hai năm sau sinh, Thủy liên tục nghe “chăm con cũng không xong”, “mẹ béo tốt con lại còi cọc” – đến mức tự thấy mình kém cỏi và rơi vào trầm cảm.

19 THÁNG 11, 2026