Thuốc An Cung có phòng được đột quỵ?

Thuốc An Cung được cho là “thần dược” cứu mạng người đột quỵ song thực tế y học chưa có bằng chứng xác định khả năng này, chưa kể thuốc đặc biệt nguy hiểm với người xuất huyết não.

Đường dây làm giả hơn một triệu viên “An Cung phòng ngừa đột quỵ” vừa bị công an tỉnh Thanh Hóa phát hiện. Nguyên liệu chủ yếu của sản phẩm gồm bột mì, hóa chất, chất tạo màu và một số thành phần khác. Bao bì ghi “nhập khẩu” nhưng thực chất sản phẩm được đóng vào vỏ hộp giả, dán tem nhãn để tạo niềm tin với người mua. Mỗi hộp An Cung giả giá khoảng 105.000 đồng, qua nhiều tầng trung gian được bán đến người dùng với giá gần 3 triệu đồng, cao gần 30 lần.

Trả lời VnExpress, bác sĩ Đoàn Dư Mạnh, Hội Bệnh mạch máu Việt Nam, nói An Cung Ngưu Hoàng Hoàn (ACNHH) thường được nhiều người truyền tai nhau như một loại thuốc có thể phòng ngừa đột quỵ. Tuy nhiên, “hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh việc sử dụng chúng có thể phòng ngừa đột quỵ ở người chưa từng bị đột quỵ hoặc làm giảm nguy cơ mắc bệnh”, ông nói.

Theo bác sĩ Vũ Văn Đại, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, ACNHH là một bài thuốc trong y học cổ truyền Trung Quốc, có công dụng thanh nhiệt, giải độc, khai khiếu, thường dùng cho các thể bệnh “nhiệt” với triệu chứng sốt cao, mê sảng. Tuy nhiên, phần lớn ca đột quỵ hiện nay là do nhồi máu não (thuộc thể hàn), một tình trạng tắc nghẽn mạch máu cần can thiệp y tế khẩn cấp. Dùng an cung trong trường hợp này không có lợi mà còn có thể làm trầm trọng thêm tình hình. Nguy hiểm hơn, nếu bệnh nhân bị xuất huyết não, các thành phần có tính chống đông trong ACNHH sẽ làm tăng chảy máu, đẩy người bệnh vào tình thế nghìn cân treo sợi tóc.

Bác sĩ Đại khẳng định y học cổ truyền không phủ nhận giá trị của các bài thuốc cổ, nhưng cần nhìn nhận đúng vai trò, chỉ định và giới hạn của thuốc. Sử dụng thuốc cần dựa trên y lý, y chứng và y đức, tránh niềm tin mù quáng gây hại.

Bộ Y tế cũng khuyến cáo khi sử dụng ACNHH cần hiểu biết và tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định, chỉ dùng khi có chẩn đoán rõ ràng thuộc thể “trúng phong nhiệt” (sốt cao, mê sảng, mạch nhanh, mặt đỏ). Tuyệt đối không dùng trong các thể “trúng phong hàn”, xuất huyết não hoặc khi chưa có chẩn đoán xác định. Thuốc phải được bác sĩ chuyên khoa y học cổ truyền chỉ định và không tự ý dùng tại nhà. Đặc biệt, phụ nữ mang thai, trẻ em dưới 3 tuổi và bệnh nhân suy gan thận, không nên sử dụng thuốc này.

Theo SCMP, An Cung tiềm ẩn nguy cơ gây ngộ độc kim loại nếu tự ý lạm dụng sai cách. Tự ý uống thuốc trong thời khắc cơn đột quỵ khởi phát cũng mang rủi ro đoạt mạng.

Đáng lo ngại hơn, trên thị trường xuất hiện các sản phẩm giả, kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc được quảng cáo dưới tên An Cung. Theo bác sĩ Mạnh, người dùng mất tiền mua nhưng không nhận được bất kỳ tác dụng điều trị nào. Sản phẩm giả có thể không chứa đúng thành phần như công bố, không bảo đảm hàm lượng hoặc thậm chí không có hoạt chất cần thiết. Điều này đặc biệt nguy hiểm bởi người bệnh tin rằng mình đã uống thuốc để phòng hoặc xử trí đột quỵ, từ đó chủ quan không được chăm sóc y tế cần thiết.

Sản phẩm giả hoặc không rõ nguồn gốc tiềm ẩn nguy cơ gây hại cho sức khỏe. Trong quá trình sản xuất không được kiểm soát, sản phẩm có thể bị nhiễm tạp chất, kim loại nặng như lưu huỳnh, thủy ngân… hoặc chứa những thành phần không được công bố. Vào cơ thể, những chất này có thể gây ngộ độc, ảnh hưởng đến nhiều cơ quan, lâu dài nguy cơ biến chứng đột quỵ, ung thư… Vì vậy, không nên mặc định rằng cứ mang tên “An Cung” thì sản phẩm an toàn, có chất lượng hoặc tác dụng phòng ngừa đột quỵ.

Một mối nguy khác là quá phụ thuộc vào An Cung khi xuất hiện dấu hiệu đột quỵ, cho rằng chỉ cần uống rồi theo dõi tại nhà, chờ thuốc phát huy tác dụng hoặc chờ các triệu chứng tự cải thiện. Trong khi đó, đột quỵ là một cấp cứu y khoa. Một người đột ngột méo miệng, yếu hoặc liệt tay chân, nói khó, nói ngọng, nhìn mờ, mất thăng bằng hoặc xuất hiện những triệu chứng thần kinh bất thường, việc cần làm là nhanh chóng đến cơ sở y tế để được chẩn đoán và điều trị. Nếu chậm trễ, thời gian cấp cứu quý giá có thể bị bỏ lỡ, nguy hiểm tính mạng.

Các bệnh viện đã từng ghi nhận nhiều trường hợp lỡ thời gian điều trị do nghĩ đã dùng An Cung. Điển hình là người đàn ông 50 tuổi đột ngột đau đầu, nói khó, liệt nửa người trái, nghi đột quỵ nên uống An Cung. Sau khi uống, các triệu chứng nặng hơn, ông đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cấp cứu sau một giờ khởi phát, kết quả chụp não cho thấy xuất huyết não vùng nhân xám trung ương phải.

Hay cụ bà 79 tuổi, tăng huyết áp và đái tháo đường hơn một thập kỷ, hai lần đột quỵ não, di chứng yếu nửa người trái. Hai tháng trước khi nhập viện, bà uống thuốc An Cung mỗi ngày một viên để tránh tái phát đột quỵ, sau đó xuất hiện các triệu chứng bất thường. Khi vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, người bệnh nguy kịch, suy hô hấp, huyết áp tụt, da niêm mạc nhợt, bác sĩ chẩn đoán lạm dụng thuốc An Cung dẫn đến thiếu máu, rối loạn đông máu rất nặng, sọ não xuất hiện nhiều ổ nhồi máu bán cầu não hai bên.

Các bác sĩ cho rằng với bệnh nhân đột quỵ, thời gian có ý nghĩa quyết định đối với cơ hội điều trị. Trì hoãn đến bệnh viện, tìm thuốc hoặc chờ thuốc phát huy tác dụng có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội được đánh giá và áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp trong thời gian cần thiết. Do đó, điều cần ghi nhớ không phải là tìm một loại thuốc để “phòng” đột quỵ bằng mọi giá, mà là nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và xử trí đúng cách. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, hãy gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.

Thúy Quỳnh