Tia cực tím cả nước ‘ở mức rất nguy hại’

Đợt nắng nóng thứ hai trong tháng 5/2026 đang bao trùm Bắc Bộ và Trung Bộ. Cơ quan khí tượng đánh giá cường độ đợt này gay gắt hơn đợt giữa tháng, lọt nhóm ba đợt nóng nhất tháng 5 kể từ năm 2021.

Trạm Vĩnh Yên (Phú Thọ) hôm qua ghi nhận mức nhiệt cao nhất toàn quốc với 40,8 độ C, bám sát là trạm Láng (Hà Nội) 40,7 độ C. Dải nhiệt độ phổ biến 38-40 độ C trải dài khắp đồng bằng Bắc Bộ và khu vực Thanh Hóa đến Thừa Thiên Huế khiến đường phố vắng bóng xe cộ, nhịp sống sinh hoạt xáo trộn.

Cùng với nền nhiệt cao, hai nền tảng thời tiết AccuWeather và Weather Online cảnh báo chỉ số UV tối đa tuần này tại Hà Nội và TP HCM chạm mức 11. Các địa phương miền Trung như Quảng Trị, Thừa Thiên Huế, Quảng Ngãi ghi nhận bức xạ chạm mức 10-13, thường đạt đỉnh từ 10h đến 14h.

Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ (EPA) xếp loại bức xạ từ 11 trở lên vào nhóm cực kỳ nguy hiểm, có khả năng làm bỏng da và mắt chỉ sau 15 phút tiếp xúc trực tiếp, trong khi 13 là mức cực đại. Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn Quốc gia cảnh báo mức bức xạ này đe dọa trực tiếp sức khỏe người cao tuổi, trẻ nhỏ và người lao động ngoài trời.

Giải thích về cơ chế phá hủy của ánh nắng, bác sĩ Ngô Văn Tỵ (Khoa Ung bướu, Bệnh viện Đại học Y Hà Nội) cho biết tia UVA xuyên sâu làm lão hóa da, còn tia UVB gây bỏng rát và làm đột biến DNA dẫn tới ung thư. Bác sĩ nhấn mạnh những tổn thương này tích lũy ngầm theo thời gian khiến nhiều người mang tâm lý chủ quan. Nhóm làm việc ngoài trời nhiều năm như công nhân, người giao hàng, nông dân đối mặt nguy cơ mắc u hắc tố ác tính cao nhất do tổng liều lượng UV cộng dồn rất lớn. Bức xạ mặt trời cũng gây đục thủy tinh thể, giảm miễn dịch tại da và viêm giác mạc.

Đồng quan điểm, bác sĩ Nguyễn Triệu Vũ (Bệnh viện Đại học Y Dược TP HCM) bổ sung thông tin tia cực tím làm trầm trọng thêm các bệnh lý liên quan đến ánh sáng như lupus ban đỏ hay viêm da cơ địa. Tầng ozone đã chặn hầu hết tia cực tím C, nhưng phần bức xạ A và B lọt xuống mặt đất vẫn đủ sức phá hủy tế bào da suốt bốn mùa, đặc biệt gây hại mạnh nhất vào mùa hè.

Để bảo vệ cơ thể, giới chuyên môn khuyên mọi người bôi kem chống nắng phổ rộng có chỉ số SPF từ 30 trở lên. Người dùng nên ưu tiên dạng gel giúp da hấp thu nhanh, tránh bít tắc lỗ chân lông sinh mụn trứng cá. Mỗi người cần thoa lại kem sau mỗi 2-3 giờ hoặc khi đổ nhiều mồ hôi, đồng thời thoa son dưỡng có SPF từ 15 trở lên cho vùng môi. Từ 10h đến 16h, mỗi cá nhân nên hạn chế tối đa việc ra đường. Khi bắt buộc di chuyển, cộng đồng cần che chắn cơ thể bằng quần áo dài sậm màu, mũ rộng vành, kính mát, khẩu trang, găng tay và tìm chỗ trú dưới bóng râm.

Về chế độ dinh dưỡng, người dân cần bổ sung nước điện giải loãng khi cơ thể tiết nhiều mồ hôi, nhưng tránh lạm dụng nước ngọt hay nước tăng lực. Các gia đình nên áp dụng chế độ ăn uống hợp lý, hạn chế thực phẩm nhiều chất béo, đường và điều chỉnh giảm lượng muối thừa trong bữa ăn hàng ngày. Ngoài ra, mỗi cá nhân cần duy trì vận động thể lực vừa phải, tuyệt đối không tập luyện quá sức trong những ngày nền nhiệt tăng cao.

Mỹ Ý – Thùy An