Tranh cãi quanh ‘bệ phóng’ của nữ chủ nhân giải Fields


Tranh cãi quanh ‘bệ phóng’ của nữ chủ nhân giải Fields

Tốt nghiệp đại học ở Trung Quốc, tìm thấy sự tự tin tại Pháp và chạm đỉnh cao nghiên cứu ở Mỹ, hành trình của Wang Hong châm ngòi tranh luận về nơi tạo nên thành công của cô.

Tuần trước, Wang Hong làm nên lịch sử khi là người phụ nữ thứ ba, cũng là người đầu tiên tốt nghiệp đại học ở Trung Quốc nhận giải Fields. Cô giành giải thưởng cao quý nhất của giới Toán học nhờ các công trình về giải tích điều hòa và hình học đo, đặc biệt là lời giải cho giả thuyết Kakeya trong không gian ba chiều tồn tại hơn một thế kỷ.

Hành trình của Wang lập tức gây chú ý. Cô được tuyển thẳng vào khoa Khoa học Trái đất và Không gian của Đại học Bắc Kinh ở tuổi 16, nhưng vì mê Toán nên tự học để được chuyển ngành. Wang sau đó du học thạc sĩ ở Pháp, sang Mỹ làm tiến sĩ rồi trở thành giáo sư Đại học New York.

Một làn sóng thảo luận nổi lên về việc nơi nào đã thực sự giúp định hình, đào tạo nên một nhân tài của thế giới.


Wang Hong tại họp báo sau lễ trao giải Fields, hôm 23/7. Ảnh: Yahoo News Singapore

Wang Hong tại họp báo sau lễ trao giải Fields, hôm 23/7. Ảnh: Yahoo News Singapore

Tờ China Youth Daily nhận định tinh thần tiên phong khám phá, theo đuổi Toán học của Wang bắt nguồn từ sự tìm tòi, thử nghiệm và kiên trì, cùng quá trình học tập và tích lũy kiến thức tại trường Toán học, Đại học Bắc Kinh.

Mạng xã hội Trung Quốc cũng bùng nổ với những lời tán tụng. “Giấc mơ của nhiều thế hệ đã trở thành sự thực, đó là xây dựng Trung Quốc thành một cường quốc Toán học”, một bình luận thu hút hàng nghìn lượt tương tác trên Weibo.

Ở bên kia đại dương, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron gọi điện chúc mừng Wang và đăng bài trên mạng xã hội X.

“Cô ấy là hiện thân của sự xuất sắc trong nghiên cứu và giáo dục của chúng ta. Một niềm tự hào to lớn đối với Toán học, đối với nghiên cứu và đối với nước Pháp”, ông Macron viết.

Trong khi đó, trên website của Viện Công nghệ Massachusetts (MIT) – nơi Wang nhận bằng tiến sĩ, Giáo sư Michel Goemans, Trưởng khoa Toán, khẳng định: Thành công này là minh chứng cho những tài năng Toán học xuất sắc ở MIT, cũng như chất lượng giáo dục, hướng dẫn và cơ hội nghiên cứu hàng đầu cho cả sinh viên lẫn nghiên cứu sinh tiến sĩ trong suốt hành trình của họ.

Cuộc tranh luận về vai trò của quốc gia đặc biệt sôi nổi trên mạng xã hội Zhihu của Trung Quốc. Các bài đăng đặt câu hỏi liệu kinh nghiệm trưởng thành của Wang Hong có khiến câu nói “vàng tỏa sáng ở bất cứ đâu” bị lung lay, và môi trường nào mới thực sự giúp phát triển nhân tài nghiên cứu khoa học hàng đầu. Nhiều bài trên blog cá nhân nhận định Wang Hong khó đạt được thành tựu đột phá nếu không đi nước ngoài.

Nút thắt của tranh luận bắt nguồn từ việc Wang thừa nhận áp lực khi còn ở Đại học Bắc Kinh. Trong một lớp học toàn những nhân tài từng “chinh chiến” ở các cuộc thi Olympic Toán quốc tế (IMO), Wang không có thành tích nổi bật, cảm thấy lạc lối và từng từ bỏ toán nửa năm.

Ngoài ra, khi được hỏi về người hướng dẫn hoặc những hình mẫu trong toán học, Wang nhắc tới các giáo sư tại Pháp như Pierre-Louis Lions, Yvan Martel,… cùng thầy hướng dẫn Larry Guth ở MIT. Cô cũng nói có cảm xúc đặc biệt với nước Pháp, do đây là nơi cô đã tìm được sự tự tin trong Toán học.

Tờ Hong Kong News đánh giá câu chuyện của Wang là ví dụ cho hạn chế trong hệ thống giáo dục đại học Trung Quốc: các trường sàng lọc nhân tài rất gắt gao nhưng thiếu môi trường thúc đẩy nghiên cứu khoa học cơ bản chuyên sâu.

“Giỏi giải quyết vấn đề, nhưng kém đặt câu hỏi; giỏi đào tạo chuyên sâu ngắn hạn, nhưng yếu trong việc bồi dưỡng dài hạn. Đây là nhận định sâu sắc về hệ thống đào tạo nhân tài của Trung Quốc”, trích bài viết.

Chia sẻ trên Asia Times, GS Y. Tony Yang, Đại học George Washington, Mỹ, chỉ ra rằng trong nhiều năm, Trung Quốc thống trị IMO nhưng lại thiếu vắng người đoạt huy chương Fields. Thi IMO đề cao tốc độ giải quyết các bài toán trong vòng 4 giờ, trong khi nghiên cứu đỉnh cao lại đòi hỏi điều ngược lại – lựa chọn một bài toán có thể mất cả thập kỷ theo đuổi và đối mặt với rủi ro không mang lại kết quả gì.

Tờ Ifeng news cũng nhận định hệ thống đánh giá học thuật trong nước có xu hướng ưu tiên các nghiên cứu có chu kỳ ngắn, ứng dụng thực tiễn và kết quả hữu hình. Trái lại, môi trường ở Pháp chậm rãi, cẩn trọng, không vị lợi, còn Mỹ lại có quy mô nghiên cứu khổng lồ, các nhóm liên ngành hàng đầu và nguồn lực để giải quyết các bài toán thế kỷ.

Tuy nhiên, GS Tian Gang, Viện sĩ Viện Hàn lâm khoa học Trung Quốc, Giám đốc Trung tâm nghiên cứu Toán học quốc tế Bắc Kinh, cho rằng mặc dù Wang đạt được kết quả cuối cùng ở nước ngoài, nhưng nền tảng vững chắc từ quá trình học tập phổ thông và đại học tại Trung Quốc đã giúp cô làm điều đó. Điều này chứng minh Trung Quốc đạt được những thành tựu đáng kể trong đào tạo nhân tài toán học cơ bản.

Nhìn chung, GS Y. Tony Yang nói giải thưởng của Wang không hẳn là chiến thắng của riêng quốc gia nào, mà là của một hệ thống học thuật không biên giới đã nhào nặn nên cô. Việc coi số giải Fields như bảng điểm thi đấu giữa các nước là sai lầm.

Theo ông, quá trình Wang hình thành tài năng chủ yếu thuộc phạm vi trong nước. Nhưng quá trình cô phát triển tài năng đó, bao gồm làm việc với người hướng dẫn, dự hội thảo, nhẫn nại cả thập kỷ không thành công… lại mang tính xuyên quốc gia.

“Cả hai quá trình đều không tự làm nên huy chương Fields”, Yang đánh giá. Ông cũng tin rằng sau khi được công bố, một định lý toán học sẽ trở thành tài sản công cộng toàn cầu vĩnh viễn. Giá trị của nó không thuộc về nơi cấp hộ chiếu cho người xây dựng.

Bản thân Wang cũng thấy những khoảnh khắc thành tựu trong toán học không bao giờ chỉ thuộc về một người.

“Chúng là kết quả của những cuộc gặp gỡ tình cờ và những câu hỏi bất ngờ dẫn dắt bạn đi đúng hướng trong nhiều năm”, Wang nói với Đại học New York sau lễ trao giải.

Khánh Linh (Tổng hợp)

Ngày xuất bản:

1 THÁNG 08, 2026

Tin cập nhật 24H

Than nghèo kể khổ để cầm cố 22 xe máy đi thuê

Đà NẵngGiang Thị Quỳnh Anh thuê 22 xe máy tự lái, sau đó nói dối đây là tài sản của gia đình, viện hoàn cảnh khó khăn để mang đi cầm cố lấy tiền trả nợ.

21 THÁNG 11, 2026

Thu thuế 0,2% với đất bỏ hoang từ 1/7/2027

Đất bỏ hoang sẽ bị thu thuế 0,2% và không áp dụng hạn mức với đất bỏ hoang, chậm đưa vào sử dụng, gấp gần 7 lần đất ở trong hạn mức.

21 THÁNG 11, 2026

Cho phép lao động công ích thay tiền phạt từ 5 triệu đồng trở xuống

Cá nhân bị phạt hành chính từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị, có thể thực hiện công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp tiền phạt.

21 THÁNG 11, 2026

Người dân giao nộp gấu ngựa nuôi 26 năm

Nghệ AnÔng Hoàng Văn Phụng ở xã Vạn An bàn giao con gấu ngựa nặng hơn 100 kg cho Trung tâm Cứu hộ gấu Việt Nam, sau 26 năm nuôi tại nhà.

21 THÁNG 11, 2026

Hơn 45.000 tỷ đồng phòng chống ma túy và tội phạm đến 2030

Việt Nam sẽ huy động 45.300 tỷ đồng để phòng chống ma túy và tội phạm trong 5 năm, hướng tới mục tiêu ít nhất 50% xã và 20% tỉnh thành không có ma túy vào năm 2030.

21 THÁNG 11, 2026

Từ thầy trò thành đồng đội ở giải chạy danh giá Nhật Bản

Nhật BảnTạm nghỉ dạy, trở lại đại học để theo đuổi giấc mơ chạy Hakone Ekiden, Takao Imai không ngờ có ngày được trao dải băng tiếp sức cho chính học trò cũ.

21 THÁNG 11, 2026

Đề xuất luật việt vị mới của Wenger trước nguy cơ bị bác bỏ

Ngay cả cựu HLV Arsene Wenger cũng không cảm thấy bị thuyết phục sau đợt thử nghiệm luật việt vị mới ở giải đấu của Canada, trong khi các nhà làm luật của bóng đá giờ đây được kỳ vọng sẽ bác bỏ nó.

21 THÁNG 11, 2026

Messi săn chức vô địch MLS Cup thứ hai liên tiếp

Sau khi giành Chiếc Giày Vàng mùa thứ hai liên tiếp, Lionel Messi cùng Inter Miami hướng đến mục tiêu trở thành đội đầu tiên bảo vệ thành công chức vô địch MLS Cup kể từ LA Galaxy năm 2012.

21 THÁNG 11, 2026

Bàn thắng đầu tiên của Việt Nam trong lịch sử World Cup 11 người

QatarPha đánh gót đẹp mắt của Lê Sỹ Bách vào lưới Bỉ ở giải U17 World Cup tối nay giúp Việt Nam có bàn đầu tiên ở sân chơi 11 người cấp độ thế giới.

21 THÁNG 11, 2026

Chuyên cơ ông Trump lập kỷ lục khi trở về từ Trung Quốc

Chuyên cơ đưa ông Trump từ Trung Quốc về Mỹ sau APEC đã thực hiện hành trình liên tục dài nhất trong lịch sử đội bay Không lực Một.

21 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Những cô giáo vượt núi ngày ba lần đưa cơm nóng cho học trò

Quảng TrịDù tự bỏ tiền xăng, không có thù lao, các giáo viên Mầm non Lâm Hóa đều đặn ba lần mỗi ngày vượt đường núi, cầu treo mang cơm nóng về điểm trường lẻ cho trẻ.

21 THÁNG 11, 2026

GS Lê Anh Vinh: Thi học sinh giỏi không nên ‘chi phối’ trường chuyên

Trường chuyên cần phân biệt giữa giáo dục tài năng với đào tạo thi học sinh giỏi, vì vậy không nên “đóng khung” phần lớn học trò vào một môn chuyên từ tuổi 14-15, theo GS Lê Anh Vinh

21 THÁNG 11, 2026

Thầy cô ‘dấn thân’ vào làn sóng dạy bằng tiếng Anh

Đăng video dạy Địa lý bằng tiếng Anh lên mạng, thầy Chinh nhận về nhiều lời công kích, chê bai phát âm, bị cho rằng “đu trend” nhưng đều bỏ ngoài tai.

21 THÁNG 11, 2026

Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn: Không đặt toàn bộ đổi mới lên vai thầy cô

Muốn người thầy đổi mới, hệ thống giáo dục cũng phải tự đổi mới sâu sắc thay vì dồn mọi áp lực lên vai họ, theo Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn.

21 THÁNG 11, 2026

Dòng họ nào ở Hàn Quốc có nguồn gốc từ một hoàng tử Việt Nam?

Năm 1226, một hoàng tử của Việt Nam lưu lạc tới Cao Ly, được phong tước, là nguồn gốc một dòng họ còn tồn tại đến ngày nay.

21 THÁNG 11, 2026