Tránh tự biến mình thành ‘cột thu lôi’ khi giông sét

​Chuyên gia khuyến nghị khi giông sét cần tránh di chuyển ở những khu vực trống trải để không tự biến mình thành “cột thu lôi”.

Khuyến cáo được đưa ra sau sự việc một phụ nữ 47 tuổi ở Nghệ An bị sét đánh nguy kịch khi đang đi xe máy qua khu vực vòng xuyến Hải quan (phường Trường Vinh) lúc 11h52 ngày 25/9.

Từ góc độ khoa học vật lý, TS Đỗ Duy Thọ, nhà nghiên cứu làm việc tại Chính quyền Vùng lãnh thổ Bắc Australia, cho biết đây là tình huống hội tụ nhiều yếu tố nguy cơ.

Trước hết, mưa giông hình thành và phóng ra nhiều tia sét hơn so với những cơn mưa thông thường. Nạn nhân tiếp xúc với vật liệu kim loại dẫn diện trên xe máy với các bộ phận kim loại.

So với các xe khác trong video ghi lại sự việc, nạn nhân di chuyển vùng trống trải hơn. Với các yếu tố này, thân người nhô cao trở thành một “cột thu lôi”.

TS Thọ khuyến nghị, khi có giông sét, lựa chọn an toàn nhất là ngừng di chuyển và tìm nơi trú. Nếu buộc phải di chuyển ngoài trời, nên sử dụng ôtô hoặc taxi, xe buýt. Các phương tiện có thân kim loại kín, tạo hiệu ứng tương tự lồng Faraday dẫn dòng điện đi qua lớp vỏ kim loại bên ngoài, bên trong được bảo vệ.

Trong trời giông, cần tránh đứng ở khu vực trống trải, ngập nước, cạnh cây cối hoặc các vật thể cao. Ông Thọ cũng khuyến cáo không nên tụ tập thành nhóm gần nhau, hạn chế nguy cơ nhiều người cùng bị ảnh hưởng nếu sét đánh xuống vùng lân cận.

Theo chuyên gia, hai yếu tố quyết định mức độ nghiêm trọng khi bị sét đánh là vị trí bị tác động và loại sét – các tia sẽ khác nhau về cường độ và nhiệt độ. Một tia sét có thể làm nóng không khí xung quanh lên đến 30 nghìn độ C.

Báo cáo của hiệp hội nghiên cứu IEEE, cho biết khoảng 6.000-24.000 người chết mỗi năm trên toàn cầu do sét đánh. Hàng nghìn người sống sót khác bị ảnh hưởng bởi các tình trạng mất trí nhớ, chóng mặt, yếu, tê liệt. Nông dân, ngư dân và công nhân làm việc trong không gian mở dễ bị sét đánh hơn.

Theo Mother Nature Network, sét không chỉ xuất hiện trong các cơn giông, một hiện tượng khí tượng gồm bão, mưa to, sấm sét, gió mạnh. Hiện tượng phóng điện trong khí quyển còn có thể xảy ra trong các cơn bão, lốc xoáy, núi lửa phun trào, thậm chí cả bão bụi và bão tuyết.

Theo ước tính của các nhà khoa học, sét xuất hiện trên Trái Đất khoảng 100 lần mỗi giây, 70% trong số này xảy ra ở vùng nhiệt đới. Các loại tia sét bao gồm sét đánh từ mây xuống đất, sét từ đất lên mây (luồng điện tử di chuyển giữa mặt đất và đám mây phía trên). Loại sét thường gặp nhất là sét mây và mây, hiện tượng trao đổi điện tử giữa các đám mây với nhau mà không phải đi xuống đất. Ngoài ra còn có các loại khác như sét dị hình, sét hòn, sét thượng tầng khí quyển, sét dương, sét tên lửa, sét khô…

 

 

Lý giải quá trình hình thành và hiện tượng sét đánh

Nam Nguyễn