Truyền thông Mỹ nói Washington – Tehran ‘tiến gần thỏa thuận kết thúc chiến tranh’

Trang tin Axios ngày 5/5 dẫn nguồn tin quan chức Mỹ cho biết “Nhà Trắng tin rằng họ đang tiến gần tới việc đạt được đồng thuận với Iran” về Bản ghi nhớ (MOU) dài một trang, gồm 14 điểm, do đặc phái viên Trung Đông Steve Witkoff và con rể của ông Trump, Jared Kushner, soạn thảo, cộng tác với một số quan chức Iran.

Một quan chức Pakistan tham gia nỗ lực hòa bình cũng xác nhận với Reuters thông tin trên. “Chúng ta đang rất gần, rất gần rồi”, ông này nói.

Nội dung MOU đề xuất hai bên tuyên bố chấm dứt chiến tranh và kích hoạt giai đoạn đàm phán 30 ngày, hướng tới thỏa thuận mở cửa eo biển Hormuz, hạn chế chương trình hạt nhân của Iran và dỡ bỏ lệnh trừng phạt của Mỹ với Iran.

Mỹ yêu cầu Iran dừng mọi hoạt động làm giàu uranium trong tối thiểu 12 năm và lệnh này sẽ tự động gia hạn nếu Iran vi phạm. Sau giai đoạn này, Iran sẽ được phép làm giàu uranium ở mức thấp 3,67% phục vụ mục đích dân sự, cam kết không được tìm cách sở hữu vũ khí hạt nhân và phải chấp nhận các cuộc thanh tra kiểm soát tăng cường cũng như đột xuất.

Hai nguồn tin cho hay Iran sẽ đồng ý loại bỏ kho dự trữ uranium làm giàu cấp độ cao hiện có và các nhà đàm phán đề xuất chuyển số vật liệu này sang Mỹ.

Trong giai đoạn 30 ngày đàm phán, các hạn chế của Iran đối với hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz và lệnh phong tỏa của Mỹ với các cảng biển Iran sẽ dần được dỡ bỏ.

Tuy nhiên, nếu đàm phán đổ vỡ hoặc hai bên không đạt được thỏa thuận, Mỹ có thể khôi phục lệnh phong tỏa hoặc tái khởi động chiến tranh.

Trong khuôn khổ MOU, Mỹ cam kết từng bước dỡ bỏ các lệnh trừng phạt áp đặt lên Iran và dần giải tỏa hàng tỷ USD trong các quỹ của nước này đang bị đóng băng trên khắp thế giới.

Axios nói rằng “chưa có gì được thống nhất chính thức” nhưng các nguồn tin cho hay quá trình hiện tại là thời điểm Mỹ và Iran tiến gần thỏa thuận nhất từ khi cuộc chiến bắt đầu hôm 28/2. Mỹ kỳ vọng nhận được phản hồi từ Tehran về các điểm mấu chốt trong vòng 48 giờ tới.

Mỹ và Iran đạt được lệnh ngừng bắn từ ngày 8/4. Tuy nhiên, tình trạng Iran siết chặt eo biển Hormuz và Mỹ phong tỏa các cảng biển đối phương đã khiến thị trường toàn cầu thiếu hụt hàng triệu thùng dầu, đẩy giá nhiên liệu tăng cao.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio ngày 5/5 tuyên bố chiến dịch “Cơn thịnh nộ Kinh hoàng” nhằm vào Iran đã chấm dứt. Theo ông, các vấn đề liên quan chương trình hạt nhân của Iran, trong đó có số phận kho uranium làm giàu ở mức cao, sẽ được giải quyết thông qua đàm phán.

Hồng Hạnh (Theo Axios, Reuters)