Vì sao các nước châu Á dần ‘khai tử’ bồn cầu xổm?

Tốc độ già hóa dân số đang buộc các nước châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản đẩy nhanh việc thay thế bồn cầu xổm bằng bồn cầu bệt.

Tháng 7/2025, Thị trưởng Seoul Oh Se-hoon kiểm tra nhà vệ sinh tại Jamsil, một trong những ga tàu điện ngầm đông khách nhất thủ đô Hàn Quốc. Trong 6 buồng vệ sinh nam tại đây, hai buồng vẫn dùng bồn cầu xổm.

Trên toàn hệ thống tàu điện ngầm Seoul, bồn cầu xổm chiếm 33%, tương đương 1.200 chiếc. Sau nhiều phản ánh của người dân về sự bất tiện, giới chức thành phố lên kế hoạch thay thế toàn bộ số bồn cầu này thành dạng bệt vào năm 2028.

Tại Nhật Bản, báo cáo năm 2023 của Bộ Giáo dục, Văn hóa, Thể thao, Khoa học và Công nghệ cho thấy hơn 30% bồn cầu tại các trường phổ thông công lập vẫn là dạng xổm. Dù vậy, tỷ lệ bồn cầu bệt đã tăng từ 57% năm 2020 lên 68% năm 2023.

Nỗ lực chuyển đổi của Nhật Bản xuất phát từ các trận động đất ở Kumamoto (2016) và Hokkaido (2018). Khi các trường học được trưng dụng làm nơi sơ tán, bồn cầu xổm khiến người cao tuổi gặp khó khăn bởi ngồi xổm đòi hỏi sự linh hoạt của khớp gối và sức mạnh cơ đùi – những yếu tố suy giảm mạnh ở người già, gây nguy cơ té ngã. Nhiều người thậm chí nhịn uống nước để hạn chế đi vệ sinh. Từ 1/6/2025, Nhật Bản sửa đổi tiêu chuẩn công trình, bắt buộc có nhà vệ sinh chuyên dụng cho người đi xe lăn, người khuyết tật và người cao tuổi.

Quá trình chuyển đổi tại châu Á cũng vấp phải những quan điểm trái chiều. Tháng 6/2025, Cơ quan Môi trường Đài Loan phải đính chính thông tin “xóa sổ bồn cầu xổm”. Trong 45.000 nhà vệ sinh công cộng tại đây, bồn cầu bệt chiếm 54%. Giới chức khẳng định các dự án xây mới vẫn duy trì tỷ lệ nhất định giữa hai loại để người dân có quyền lựa chọn. Nhiều người dùng vẫn chuộng bồn cầu xổm vì không phải tiếp xúc trực tiếp với bệ ngồi.

Tuy nhiên, giới chuyên gia cho rằng mức độ sạch phụ thuộc vào thiết kế, hệ thống thông gió và tần suất làm sạch. Cơ quan Môi trường Quốc gia Singapore không can thiệp vào việc chọn loại bồn cầu, mà tập trung giám sát quy định giữ bệ ngồi sạch, sàn khô, cung cấp đủ giấy và xà phòng.

Tại Việt Nam, Trung Quốc và Malaysia, bồn cầu bệt đang chiếm ưu thế tại các tòa nhà mới và trung tâm thương mại. Bồn cầu xổm chủ yếu còn tồn tại ở những công trình cũ, trường học hoặc vùng nông thôn.

Bảo Nhiên (Theo SCMP, Yonhap)