Viện Toán của GS Ngô Bảo Châu hướng tới những nghiên cứu hàng đầu châu Á

Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán, do GS Ngô Bảo Châu làm Giám đốc khoa học, ấp ủ tham vọng phát triển chiều sâu, tạo ra những nghiên cứu hàng đầu khu vực châu Á.

Chiều 13/9, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đến thăm, làm việc với Viện Nghiên cứu cao cấp về Toán (VIASM). Viện thành lập năm 2010, hoạt động theo mô hình mở, không có nhà khoa học cơ hữu cố định. Viện quy tụ các học giả trong và ngoài nước theo cơ chế học giả luân phiên, các nhà nghiên cứu làm việc theo các đợt ngắn hạn hoặc biệt phái.

Tại buổi làm việc, GS Ngô Bảo Châu, Giám đốc khoa học VIASM, đề xuất ba thay đổi trong chiến lược phát triển của Viện.

Theo GS, khi thành lập, VIASM có mục tiêu “xốc lại” hoạt động nghiên cứu toán và cải thiện việc học toán trong cả nước. Sau 15 năm, ông cho rằngnghiên cứu và học toán tại Việt Nam đã có những cải thiện đáng kể, vì vậy Viện cần định hướng mới.

Thay đổi đầu tiên là vai trò, chuyển từ bề rộng sang bề sâu. VIASM vốn hoạt động như một nền tảng hỗ trợ nhà khoa học tại các trường đại học. GS Châu muốn dành thêm nguồn lực để tạo ra những đột phá về chiều sâu, mục tiêu là những nghiên cứu hàng đầu, không chỉ ở Việt Nam mà trong khu vực châu Á.

Thay đổi thứ hai là chuyển từ vai trò thụ hưởng sang chủ động và dẫn dắt trong hợp tác quốc tế. Giáo sư cho biết trước đây Việt Nam chủ yếu tận dụng sự hỗ trợ của các nhà khoa học thế giới đến làm việc trong nước. Hiện ông cho rằng Việt Nam có thể đảm nhận vai trò dẫn dắt, ít nhất là trong khu vực.

Một sáng kiến là thành lập mạng lưới, liên minh toán học châu Á với 12-15 viện nghiên cứu trong khu vực và một số viện châu Âu, phối hợp đào tạo nghiên cứu viên trẻ và xây dựng các nhóm nghiên cứu mạnh. Dự kiến cuối tháng 11, các viện sẽ đến Hà Nội ký biên bản ghi nhớ thành lập mạng lưới do Việt Nam đề xuất và dẫn dắt.

Thứ ba là thay đổi về nhân sự. Để xây dựng những mảng nghiên cứu mà Việt Nam có thể dẫn dắt và đạt thứ hạng cao ở châu Á, VIASM cần đội ngũ nghiên cứu viên cơ hữu hoặc đồng cơ hữu.

Trong năm qua, VIASM đã vận động doanh nghiệp và những người yêu toán hỗ trợ chương trình học giả hội tụ, thu hút 6-7 nhà khoa học hàng đầu thế giới. GS Châu mong Bộ Khoa học và Công nghệ hỗ trợ để chương trình được chính thức hóa.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân đồng tình với ba hướng chuyển dịch, đồng thời đặt kỳ vọng VIASM trở thành mô hình thí điểm về cực nghiên cứu cơ bản xuất sắc của quốc gia.

Ông cho rằng Viện không cần lớn về biên chế mà cần mạnh về khả năng hội tụ những bộ óc xuất sắc. Trong 5-10 năm tới, Viện cần hình thành một vài nhóm hoặc hướng nghiên cứu để khi cộng đồng quốc tế nhắc đến, họ biết “Việt Nam có năng lực đó”.

Ông ủng hộ tư duy học giả hội tụ, đồng cơ hữu và làm việc luân phiên, đồng thời bày tỏ kỳ vọng VIASM trở thành thiết chế thu hút và sử dụng nhân tài khoa học theo mô hình mới. Theo Bộ trưởng, không nhất thiết phải đưa nhà khoa học giỏi về Việt Nam toàn thời gian, mà quan trọng là làm sao để trí tuệ của họ đóng góp vào năng lực khoa học công nghệ trong nước. Họ có thể dẫn dắt nhóm nghiên cứu, đào tạo nghiên cứu sinh, xây dựng trường phái nghiên cứu Việt Nam và tạo ra thế hệ kế cận.

Bộ trưởng Vũ Hải Quân khẳng định sẽ tăng đầu tư nguồn lực con người cho VIASM, thông qua các nhiệm vụ về khoa học và công nghệ do Viện đề xuất. Ông cũng cam kết đầu tư theo chiều sâu và cho nghiên cứu cơ bản về toán.

Trọng Đạt

• Tái khởi động chương trình hợp tác khoa học PHC Hoa Sen Lotus
  

  
  
  

• ‘Hợp tác khoa học và công nghệ Việt Nam – Nga phải hướng tới cùng làm chủ công nghệ’
  

  
  
  

• Nga gợi ý mô hình ‘tiến sĩ doanh nghiệp’ cho Việt Nam