Vụ bắt cóc hai sĩ quan khiến cảnh sát Mỹ thay đổi cách giữ an toàn tính mạng

Một lần dừng xe kiểm tra giữa đêm năm 1963 biến thành vụ bắt cóc khiến một sĩ quan thiệt mạng và người đồng đội ám ảnh suốt đời, từ đây cảnh sát Mỹ phải thay đổi cách làm nhiệm vụ.

Với hai sĩ quan Ian Campbell (31 tuổi) và Karl Hettinger (28 tuổi), đêm 9/3/1963 bắt đầu như bao đêm làm nhiệm vụ khác. Họ tuần tra trên những con phố nhỏ ở Hollywood bằng một chiếc xe không gắn biển cảnh sát. Khi ra hiệu dừng một chiếc Ford móp méo, họ nghĩ cuộc kiểm tra sẽ chỉ là một cuộc trao đổi ngắn.

Thế nhưng, sự việc lại trở thành khởi đầu của một thảm kịch gây rúng động nước Mỹ.

Bên trong chiếc Ford là Gregory Powell, cựu tù nhân 30 tuổi có tính khí thất thường, và Jimmy Lee Smith, 32 tuổi, kẻ lang thang vừa được tha tù. Hai người gặp nhau tại khu Skid Row ở Los Angeles sau khi Jimmy ra tù, rồi kết hợp thực hiện một số vụ cướp cửa hàng bán rượu.

Khi sĩ quan Ian đang hỏi chuyện, Gregory bất ngờ bước ra khỏi xe, chĩa súng lục ổ quay, xoay người Ian lại và dùng anh làm lá chắn. Mọi việc diễn ra nhanh đến mức sĩ quan Karl gần như không kịp phản ứng. Gregory tiếp tục yêu cầu Karl giao nộp súng.

Với hy vọng ngăn chặn đổ máu tức thì, Ian chỉ thị cho đồng đội đưa súng. Như Karl sau này kể lại: “Tôi không muốn giao nộp vũ khí, nhưng đồng đội của tôi đang bị chĩa súng vào lưng. Anh ấy đã nhiều lần yêu cầu tôi giao súng. Tôi miễn cưỡng làm theo”.

Đó là một quyết định chỉ diễn ra trong tích tắc, nhưng sau này được các sĩ quan và chuyên gia huấn luyện cảnh sát phân tích suốt nhiều thập kỷ.

Những phát súng trên cánh đồng

Gregory và Jimmy ép hai sĩ quan lên chiếc xe ăn cắp, lái về phía bắc, rời Los Angeles, băng qua thung lũng San Fernando.

Theo lời kể, Gregory nói sẽ thả hai cảnh sát. Tuy nhiên, khi đã đi cách Los Angeles khoảng 160 km, bộ đôi dừng xe trên con đường đất vắng vẻ ở vùng nông thôn hạt Kern phía nam Bakersfield. Hai sĩ quan bị buộc xuống xe, dẫn vào một cánh đồng hành tây.

Gregory hỏi họ có biết “Đạo luật Little Lindbergh” là gì không. Khi Ian trả lời rằng mình biết, Gregory lập tức bắn vào mặt viên sĩ quan. Sau đó, Gregory hoặc Jimmy tiếp tục bắn Ian thêm bốn phát.

Nhiều khả năng Gregory tin rằng “Đạo luật Little Lindbergh” – đạo luật chống bắt cóc cấp tiểu bang, được gọi theo tên vụ bắt cóc con trai phi công Charles Lindbergh vào năm 1932 – quy định bắt cóc cảnh sát là tội có thể bị tử hình. Nhưng hắn đã hiểu sai: hành vi bắt cóc chỉ trở thành tội có thể bị tử hình nếu dẫn đến cái chết hoặc thương tích của nạn nhân, bất kể người bị bắt cóc có phải cảnh sát hay không. Sự hiểu nhầm pháp luật của Gregory có thể đã khiến sĩ quan Ian mất mạng.

Biết mình là người tiếp theo, Karl quay lưng bỏ chạy, tìm cách thoát khỏi những kẻ bắt cóc. Sau này, viên cảnh sát cho rằng một đám mây che khuất mặt trăng đã giúp anh tạm thời ẩn mình trong bóng tối giữa những bụi cây khô chất đống bên hàng rào. Karl trốn cho đến khi Gregory và Jimmy lái xe đi, rồi chạy nhiều cây số đến một trang trại để cầu cứu.

Vài giờ sau, Gregory bị bắt giữ khi đang lái xe trở về Los Angeles. Jimmy bị bắt vào sáng hôm sau tại một nhà trọ ở Bakersfield.

Thoát án tử hình

Gregory và Jimmy bị kết tội giết người cấp độ một và nhận án tử hình vào tháng 9/1963, nhưng bối cảnh pháp lý tại California liên tục thay đổi trong những năm tiếp theo.

Qua các phiên xét xử lại năm 1969, án tử hình của Gregory được giữ nguyên, trong khi Jimmy được bồi thẩm đoàn tuyên tù chung thân. Sau khi California bãi bỏ án tử hình năm 1972, bản án của Gregory cũng được giảm xuống tù chung thân.

Bất chấp sự phản đối của Karl, lực lượng thực thi pháp luật và các tổ chức bảo vệ quyền lợi nạn nhân, Jimmy được ân xá năm 1982. Hắn tiếp tục vướng vào rắc rối với cơ quan thực thi pháp luật, nhiều lần ra vào nhà tù trước khi chết năm 2007.

Gregory bị từ chối ân xá và chết tại một cơ sở y tế ở California năm 2012.

Ám ảnh của người sống sót

Karl sống sót sau đêm định mệnh nhưng phải đối mặt với những hậu quả đau đớn kéo dài. Sở Cảnh sát Los Angeles (LAPD) ban hành một bản ghi nhớ chỉ trích gay gắt quyết định giao nộp súng của Karl trong cuộc chạm trán ban đầu với Gregory và Jimmy.

Karl buộc phải kể đi kể lại diễn biến đêm hôm đó, khiến những ký ức kinh hoàng luôn hiện hữu. Viên sĩ quan rơi vào trầm cảm và cảm giác tội lỗi sâu sắc.

“Tôi nghĩ anh ấy luôn cảm thấy tội lỗi vì đã bỏ chạy. Tôi không bao giờ hiểu được điều đó. Nếu anh ấy ở lại, anh ấy đã chết rồi”, cựu Cảnh sát trưởng Los Angeles, Daryl F. Gates, nói.

Cuối cùng, Karl từ chức sau khi bị phát hiện liên quan đến một loạt vụ trộm cắp vặt tại cửa hàng. Sự sa sút của anh trở thành lời cảnh tỉnh về những tổn thương tâm lý do biến cố nghiêm trọng gây ra, vào thời điểm giới thực thi pháp luật vẫn chưa thực sự nhìn nhận vấn đề này.

Sau khi rời ngành, Karl làm vườn, rồi được bầu là thành viên hội đồng giám sát địa phương. Năm 1985, hơn hai thập kỷ sau vụ nổ súng, Karl trình bày trước hội đồng ân xá đang xem xét việc phóng thích Gregory, nói về những ảnh hưởng dai dẳng mà trải nghiệm năm xưa để lại.

“Tôi vẫn cảm thấy bất an. Tôi vẫn không thể ngủ ngon giấc. Tôi vẫn nhìn thấy khuôn mặt của họ”, Karl nói với giọng nghẹn lại và nắm chặt tay.

Karl qua đời năm 1994 ở tuổi 59 sau nhiều tháng lâm bệnh.

Thay đổi trong cảnh sát Mỹ

Trong những tháng sau vụ sát hại, các sở cảnh sát trên khắp nước Mỹ bắt đầu xem xét lại cách sĩ quan xử lý ngay cả những cuộc tiếp xúc đơn giản nhất. Cái chết của Ian là lời nhắc nhở rõ ràng về việc một lần dừng xe thông thường có thể nhanh chóng biến thành thảm họa như thế nào. Những quyết định được đưa ra trong đêm đó được nghiên cứu kỹ lưỡng.

Một bài học nhanh chóng trở thành nguyên tắc nền tảng: Sĩ quan không bao giờ được giao nộp vũ khí, bất kể mối đe dọa là gì.

Từ nguyên tắc đó, nhiều thay đổi rộng hơn được đưa ra, gồm chú trọng hơn đến việc duy trì khoảng cách và kiểm soát tình huống khi dừng xe, siết chặt quy trình yêu cầu hỗ trợ, đồng thời dần thừa nhận những tổn thương tinh thần mà các sự việc như vậy có thể gây ra cho người sống sót như Karl.

Năm 1973, cuốn The Onion Field của Joseph Wambaugh, cựu trung sĩ LAPD, được xuất bản. Tác phẩm phi hư cấu không chỉ xem xét vụ án mà còn phân tích những dư chấn về mặt cảm xúc và thể chế sau đó. Cuốn sách trở thành sách bán chạy, góp phần định hình thể loại tội phạm có thật hiện đại.

Bản chuyển thể điện ảnh năm 1979 đưa câu chuyện đến với đông đảo khán giả hơn.

Hơn 60 năm sau, vụ án vẫn còn nguyên sức ám ảnh. Nó được nhớ đến như thời khắc một cuộc dừng xe đơn giản phơi bày những điểm yếu trong hoạt động cảnh sát hiện đại, buộc các sở cảnh sát phải đối diện với thực tế về an toàn của sĩ quan, sang chấn tâm lý và khả năng sống sót khi làm nhiệm vụ.

Tuệ Anh (theo AETV, LA Times)