Vụ kiện ‘đòi quyền con người cho tinh tinh’ ở Mỹ


Ngày 17/10, Tòa Phúc thẩm Michigan ra phán quyết rằng loài tinh tinh ở tiểu bang này không được coi là “con người” và không có quyền con người.

Phán quyết của các thẩm phán được đưa ra sau khi luật sư của Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại lập luận vào ngày 14/10 rằng tòa án nên quyết định liệu tinh tinh có được hưởng một số quyền tự do giống như con người hay không.

Tinh tinh là loài linh trưởng có trí thông minh cao, có thể đi thẳng bằng hai chân và sử dụng gậy gộc, đá làm công cụ để kiếm thức ăn, được coi là họ hàng sống gần nhất của con người. Một số đã được dạy nói ngôn ngữ ký hiệu đơn giản của con người.

Tuy nhiên, trong phán quyết, tòa phúc thẩm khẳng định tinh tinh là động vật, nên được coi là tài sản theo như các phiên tòa trước đây đã tuyên bố. Phán quyết cũng nêu rõ “không có ngoại lệ nào đối với các loài động vật ‘thông minh'”.


Tinh tinh là loài linh trưởng có trí thông minh cao. Ảnh: Stock

Tinh tinh là loài linh trưởng có trí thông minh cao. Ảnh: Stock

Năm 2023, Dự án Quyền của Động vật Phi nhân loại đệ đơn khiếu nại lên tòa án tại hạt Menominee, cho rằng bảy con tinh tinh tại Vườn thú Gia đình DeYoung nên được coi là những sinh vật tự chủ – hay những con người – và việc giam cầm chúng phải được sở thú chứng minh là đúng. Họ muốn thấy những con tinh tinh được thả về khu bảo tồn.

Nhóm này đã đệ trình các tuyên bố từ các chuyên gia như nhà linh trưởng học nổi tiếng Jane Goodall, cho biết tinh tinh là loài sinh vật tự chủ có khả năng nhận thức và mạng lưới xã hội phức tạp.

Thẩm phán tòa sơ thẩm đã bác bỏ đơn khiếu nại, nói rằng tinh tinh không phải là con người. Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại kháng cáo.

Trong phiên điều trần trước tòa phúc thẩm vào tuần trước, thẩm phán Brock Swartzle đặt câu hỏi liệu khả năng hành động tự chủ của một sinh vật có đủ để đảm bảo quyền tự do của nó hay không. Ông nói rằng con người có thể được coi là một phần của “khế ước xã hội”, trong đó họ từ bỏ một số quyền tự do nhất định để đổi lấy các quyền khác.

“Nếu chúng ta có năm con voi hay tinh tinh trong phòng xử án này, tôi không biết liệu tất cả chúng có ngồi xuống một cách tử tế như những người khác trong phòng này không”, ông nói.

Phán quyết của tòa phúc thẩm có nghĩa là chủ sở hữu của Vườn thú Gia đình DeYoung sẽ không cần phải biện minh cho việc nuôi nhốt bảy con tinh tinh.

Luật sư phía Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại bày tỏ thất vọng về phán quyết của tòa phúc thẩm và có ý định kháng cáo lên Tòa án Tối cao.

Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại có trụ sở tại Coral Springs, Florida, bắt đầu kiện tụng về quyền của loài tinh tinh vào năm 2013, khi đệ đơn kiện thay mặt cho hai con tinh tinh đực tên Kiko và Tommy ở New York. Họ yêu cầu tòa án coi hai con tinh tinh này có quyền tự do như con người để giải thoát chúng khỏi việc bị giam cầm, đưa đến khu bảo tồn ngoài trời.

Năm 2017, tòa án ra phán quyết khẳng định không có tiền lệ pháp lý nào cho thấy tinh tinh được coi là con người và việc chúng có khả năng nhận thức không có nghĩa là chúng có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý về hành động của mình.

Tuệ Anh (theo AP, The Guardian)

Ngày xuất bản:

24 THÁNG 10, 2025

Tin cập nhật 24H

Jensen Huang sẽ trình diện trước các ủy ban Hạ viện Mỹ

Cựu CEO Nvidia đồng ý tham gia các buổi làm việc với một số ủy ban Hạ viện Mỹ, trong đó nội dung trao đổi được ghi lại.

18 THÁNG 11, 2026

PGS Nguyễn Viết Nhung: Việt Nam cần xây dựng thế hệ không thuốc lá

Nguyên giám đốc Bệnh viện Phổi Trung ương Nguyễn Viết Nhung cho rằng đề xuất cấm bán thuốc lá vĩnh viễn cho người sinh từ năm 2010 có cơ sở khoa học, cần đánh giá kỹ tác động và khả năng thực thi.

18 THÁNG 11, 2026

PGS.TS Bùi Hoài Sơn: Đô thị đáng sống phải có nơi để người dân rèn luyện sức khỏe

Phó ban Tuyên giáo Trung ương Bùi Hoài Sơn cho rằng đô thị đáng sống không chỉ có những tòa nhà hiện đại, mà phải có sân chơi cho trẻ em, nơi đi bộ cho người cao tuổi và không gian vận động gần nhà.

18 THÁNG 11, 2026

Đề xuất cảnh cáo hoặc trừ điểm giấy phép lái xe với lỗi ít nghiêm trọng

Cục CSGT đang nghiên cứu xây dựng nghị định mới theo hướng phân hóa tính chất hành vi và số lần vi phạm, tránh phạt lỗi ít nghiêm trọng, phạm lỗi lần đầu.

18 THÁNG 11, 2026

Hà Nội chốt hạn di dời cư dân tại 12 dự án Mường Thanh

Hà Nội yêu cầu hoàn thành di dời cư dân khỏi các căn hộ phải phá dỡ hoặc hoàn trả công năng công cộng tại 12 dự án liên quan Tập đoàn Mường Thanh trước 31/12/2027.

18 THÁNG 11, 2026

Pochettino khuyên Guardiola nhận lời dẫn dắt tuyển Mỹ

HLV Mauricio Pochettino cho rằng Pep Guardiola nên nhận công việc ở tuyển Mỹ nếu được mời, bởi đội đang đi đúng hướng và sở hữu những cầu thủ phù hợp với triết lý của ông.

18 THÁNG 11, 2026

Vinicius giúp Brazil thắng đậm nhất sau 14 năm

Vinicius lập hat-trick trong 21 phút, khi Brazil hạ chủ nhà Singapore 7-0 ở trận giao hữu tối 17/11.

18 THÁNG 11, 2026

HLV Kim Sang-sik: ‘Bàn thua không chỉ là lỗi của thủ môn Trung Kiên’

Ninh BìnhHLV Kim Sang-sik bảo vệ thủ môn Trần Trung Kiên sau bàn thua quyết định 1-2 trước Kyrgyzstan, đồng thời tiếc nuối khi Việt Nam không thể kết thúc năm 2026 bằng chiến thắng.

18 THÁNG 11, 2026

Việt Nam sẵn sàng cung ứng gạo ổn định, tin cậy cho Philippines

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn gặp Chủ tịch Thượng viện Philippines, đề nghị chú trọng hợp tác về thương mại, đầu tư, bảo đảm an ninh lương thực.

18 THÁNG 11, 2026

Quá trình Thâm Quyến từ làng chài tới thành phố công nghệ

Trung QuốcTừ một làng chài, Thâm Quyến lột xác, trở thành thành phố hiện đại với taxi tự lái, drone giao hàng và các tòa nhà chọc trời.

18 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

TikToker ‘Hảo Hán Mini’, chủ tài khoản Facebook ‘Thành Lê Lai’ bị bắt

TP HCMPhan Tấn Thành bị cáo buộc dựng chuyện trong tù để quay video câu view, còn Phan Hiếu Thịnh đăng lại các clip này lên TikTok, thu hút hàng chục nghìn lượt xem.

18 THÁNG 11, 2026

Giang hồ ‘anh Cơ quận 8’ ra tòa trong đường dây mua bán hàng chục kg ma túy

Lê Thanh Tú cùng người tình và đồng phạm mua 20,3 kg ma túy từ một đầu mối tên “Anh 2”, sau đó phân phối cho nhiều người tại TP HCM và các địa phương.

18 THÁNG 11, 2026

‘Hotgirl’ Ly Meo ra tòa sau 3 tháng đầu thú

TP HCMBa tháng sau khi ra đầu thú, Ly Meo bị đưa ra xét xử vì biết bạn trai cùng nhóm giang hồ Tú Cơ mua bán ma túy nhưng không tố giác.

18 THÁNG 11, 2026

Bị bắt sau 15 phút cướp giật nhẫn của tiệm vàng

TP HCMLâm Chí Nguyên giả vờ mua vàng tại tiệm ở xã Hiệp Phước, giật hai chiếc nhẫn trị giá gần 200 triệu đồng rồi bỏ chạy nhưng bị cảnh sát bắt sau 15 phút.

18 THÁNG 11, 2026

Hàng trăm cảnh sát TP HCM đột kích các tiệm massage trá hình

Hàng trăm cảnh sát kiểm tra Mỹ Nhân Ngư, Regal và Kati, phát hiện 7 cặp mua bán dâm tại hai tiệm massage và một khách sạn; 8 người bị khởi tố.

18 THÁNG 11, 2026