Vụ kiện ‘đòi quyền con người cho tinh tinh’ ở Mỹ


Ngày 17/10, Tòa Phúc thẩm Michigan ra phán quyết rằng loài tinh tinh ở tiểu bang này không được coi là “con người” và không có quyền con người.

Phán quyết của các thẩm phán được đưa ra sau khi luật sư của Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại lập luận vào ngày 14/10 rằng tòa án nên quyết định liệu tinh tinh có được hưởng một số quyền tự do giống như con người hay không.

Tinh tinh là loài linh trưởng có trí thông minh cao, có thể đi thẳng bằng hai chân và sử dụng gậy gộc, đá làm công cụ để kiếm thức ăn, được coi là họ hàng sống gần nhất của con người. Một số đã được dạy nói ngôn ngữ ký hiệu đơn giản của con người.

Tuy nhiên, trong phán quyết, tòa phúc thẩm khẳng định tinh tinh là động vật, nên được coi là tài sản theo như các phiên tòa trước đây đã tuyên bố. Phán quyết cũng nêu rõ “không có ngoại lệ nào đối với các loài động vật ‘thông minh'”.


Tinh tinh là loài linh trưởng có trí thông minh cao. Ảnh: Stock

Tinh tinh là loài linh trưởng có trí thông minh cao. Ảnh: Stock

Năm 2023, Dự án Quyền của Động vật Phi nhân loại đệ đơn khiếu nại lên tòa án tại hạt Menominee, cho rằng bảy con tinh tinh tại Vườn thú Gia đình DeYoung nên được coi là những sinh vật tự chủ – hay những con người – và việc giam cầm chúng phải được sở thú chứng minh là đúng. Họ muốn thấy những con tinh tinh được thả về khu bảo tồn.

Nhóm này đã đệ trình các tuyên bố từ các chuyên gia như nhà linh trưởng học nổi tiếng Jane Goodall, cho biết tinh tinh là loài sinh vật tự chủ có khả năng nhận thức và mạng lưới xã hội phức tạp.

Thẩm phán tòa sơ thẩm đã bác bỏ đơn khiếu nại, nói rằng tinh tinh không phải là con người. Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại kháng cáo.

Trong phiên điều trần trước tòa phúc thẩm vào tuần trước, thẩm phán Brock Swartzle đặt câu hỏi liệu khả năng hành động tự chủ của một sinh vật có đủ để đảm bảo quyền tự do của nó hay không. Ông nói rằng con người có thể được coi là một phần của “khế ước xã hội”, trong đó họ từ bỏ một số quyền tự do nhất định để đổi lấy các quyền khác.

“Nếu chúng ta có năm con voi hay tinh tinh trong phòng xử án này, tôi không biết liệu tất cả chúng có ngồi xuống một cách tử tế như những người khác trong phòng này không”, ông nói.

Phán quyết của tòa phúc thẩm có nghĩa là chủ sở hữu của Vườn thú Gia đình DeYoung sẽ không cần phải biện minh cho việc nuôi nhốt bảy con tinh tinh.

Luật sư phía Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại bày tỏ thất vọng về phán quyết của tòa phúc thẩm và có ý định kháng cáo lên Tòa án Tối cao.

Dự án Quyền của Động vật phi nhân loại có trụ sở tại Coral Springs, Florida, bắt đầu kiện tụng về quyền của loài tinh tinh vào năm 2013, khi đệ đơn kiện thay mặt cho hai con tinh tinh đực tên Kiko và Tommy ở New York. Họ yêu cầu tòa án coi hai con tinh tinh này có quyền tự do như con người để giải thoát chúng khỏi việc bị giam cầm, đưa đến khu bảo tồn ngoài trời.

Năm 2017, tòa án ra phán quyết khẳng định không có tiền lệ pháp lý nào cho thấy tinh tinh được coi là con người và việc chúng có khả năng nhận thức không có nghĩa là chúng có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý về hành động của mình.

Tuệ Anh (theo AP, The Guardian)

Ngày xuất bản:

24 THÁNG 10, 2025

Tin cập nhật 24H

Đề xuất con nuôi được biết thông tin về cha mẹ đẻ

Bộ Tư pháp dự kiến bổ sung quy định lưu trữ vĩnh viễn hồ sơ nuôi con nuôi, tạo điều kiện để người được nhận nuôi tìm hiểu thông tin về cha mẹ đẻ.

19 THÁNG 11, 2026

Bộ Y tế lý giải việc chưa đề xuất cấm thuốc lá theo thế hệ

Bộ Y tế cho rằng chưa đủ bằng chứng về hiệu quả và điều kiện thực thi để cấm người sinh từ ngày 1/1/2010 trở đi mua, sử dụng thuốc lá.

19 THÁNG 11, 2026

Bị phạt từ 5 triệu đồng trở xuống có thể thay bằng lao động công ích

Chính phủ dự kiến bổ sung quy định người bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống có thể làm công việc phục vụ cộng đồng thay cho nộp phạt nếu nhận lỗi và tự nguyện đề nghị.

19 THÁNG 11, 2026

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở TP HCM bốc cháy

Nhà hàng tiệc cưới đang xây ở xã Long Hải bốc cháy khi công nhân đang thi công hệ thống phòng cháy chữa cháy, chiều 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đội tuyển Việt Nam quá phụ thuộc Đình Bắc?

Ghi 12 bàn sau 28 trận, có khả năng tạo đột biến và hỗ trợ phòng ngự, tiền đạo Nguyễn Đình Bắc ngày càng quan trọng với ĐTQG, nhưng cũng đặt ra bài toán về sự phụ thuộc vào một cá nhân.

19 THÁNG 11, 2026

Pochettino: ‘Cầu thủ Man Utd phải chạy hiệu quả’

Theo HLV Mauricio Pochettino, cầu thủ Man Utd cần chạy có mục đích, phối hợp với đồng đội và phát huy tài năng, thay vì chỉ chú trọng quãng đường di chuyển.

19 THÁNG 11, 2026

Ronaldo vắng mặt trong đề cử ‘Quả Bóng Vàng Dubai’

Lionel Messi góp mặt trong danh sách 26 ứng viên Cầu thủ nam hay nhất năm của Globe Soccer Awards 2026, trong khi Cristiano Ronaldo chỉ được đề cử ở hạng mục Cầu thủ hay nhất Trung Đông.

19 THÁNG 11, 2026

Công an TP HCM hạ CLB mạnh nhất Thái Lan

TP HCMCA TP HCM thắng Buriram United 1-0 nhờ màn tỏa sáng của những tuyển thủ Việt Nam, ở lượt hai bảng A Cup CLB Đông Nam Á 2026-2027 tối 18/11.

19 THÁNG 11, 2026

Đình Bắc nghỉ thi đấu hết năm 2026

Tiền đạo Nguyễn Đình Bắc cần ít nhất sáu tuần điều trị chấn thương đầu gối, khiến Công an Hà Nội mất một phương án tấn công trong giai đoạn lịch đấu dày đặc.

19 THÁNG 11, 2026

ASEAN – Trung Quốc kỳ vọng đàm phán xong COC năm 2027

ASEAN và Trung Quốc kỳ vọng kết thúc đàm phán gần 20% còn lại của Bộ Quy tắc ứng xử của các bên ở Biển Đông (COC) trong năm 2027.

19 THÁNG 11, 2026

Bài viết liên quan

Cảnh sát tìm hàng nghìn người bị lừa bằng chiêu bán ‘lộc’ xổ số

Đăk LăkCơ quan An ninh điều tra xác định vợ chồng Trương Minh Hoàng tự xưng được “bề trên” chỉ dẫn, biết trước kết quả xổ số để bán “lộc”, lừa hàng nghìn người.

19 THÁNG 11, 2026

Vì sao người tình của giang hồ ‘anh Cơ quận 8’ bất ngờ đổi lời khai?

TP HCMSau khi VKS đề nghị rút tình tiết giảm nhẹ “thành khẩn khai báo”, Lê Thị Thanh Hà xin khai lại, thừa nhận một phần hành vi liên quan đường dây ma túy của người tình.

19 THÁNG 11, 2026

‘Trùm bất động sản’ ở TP HCM tiều tụy ra tòa trong vụ án thứ 6

Đang thụ án chung thân, Dương Thanh Cường tiếp tục ra tòa trong vụ án thứ 6, bị cáo buộc chiếm đoạt gần 72 tỷ đồng của ngân hàng, song phiên xử phải trả hồ sơ điều tra bổ sung.

19 THÁNG 11, 2026

Chọc ghẹo nhân viên, xịt hơi cay vào mặt quản lý quán nhậu

Đà NẵngChâu Văn Tuấn, 27 tuổi, dùng bình xịt hơi cay tấn công quản lý quán nhậu ở phường Tam Kỳ sau khi chọc ghẹo nữ nhân viên, rồi bỏ trốn vào rừng.

19 THÁNG 11, 2026

Giang hồ ‘anh Cơ quận 8’ và 4 người bị phạt án tử hình

TP HCMTòa xác định Lê Thanh Tú, còn gọi Tú Cơ, giang hồ quận 8 cũ, phạm tội với vai trò cầm đầu, ngoan cố và thách thức cơ quan pháp luật nên tuyên mức án cao nhất.

19 THÁNG 11, 2026