Xung đột Trung Đông đẩy chi phí vận tải, logistics tăng mạnh

Ngày 13/3, Bộ Xây dựng báo cáo Chính phủ tác động của biến động giá nhiên liệu đối với các lĩnh vực vận tải và đầu tư xây dựng.

Theo Bộ Xây dựng, với vận tải hàng hải và đường thủy nội địa, chi phí nhiên liệu chiếm 30-40% chi phí vận hành. Khi giá nhiên liệu tăng 20%, giá vận tải biển có thể tăng khoảng 15%, còn vận tải đường thủy nội địa tăng khoảng 18%.

Với vận tải biển quốc tế, nhiều tuyến đi qua Trung Đông phải kéo dài hành trình thêm 14-20 ngày để tránh vùng chiến sự, đồng thời chịu phụ phí rủi ro chiến tranh khoảng 2.000-4.000 USD mỗi container. Giá dịch vụ vận tải quốc tế trên một số tuyến từ TP HCM đi UAE, Mỹ và châu Âu đã tăng 2-3 lần.

Trong lĩnh vực vận tải đường bộ, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 30-40% giá thành vận tải ôtô. Giá xăng dầu tăng đã khiến nhiều doanh nghiệp điều chỉnh tăng giá cước, kéo theo chi phí logistics và giá thành hàng hóa tăng.

Theo báo cáo của các địa phương, một số nơi ghi nhận mức tăng giá cước vận tải trên 30% như Ninh Bình (tăng 50%), Quảng Ninh, Vĩnh Long, Tuyên Quang, Lào Cai (đến 33%), TP Huế (31%) và Cà Mau (30%). Các tỉnh miền núi như Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai có mức tăng cao nhất, có tuyến tăng đến 50% do địa hình khó khăn và mức tiêu hao nhiên liệu lớn.

Tại Hải Phòng và Quảng Ninh, giá cước vận tải hàng hóa và container tăng trung bình 10-24%, gây thêm áp lực cho chuỗi cung ứng logistics cảng biển.

Trong lĩnh vực hàng không, chi phí nhiên liệu bay hiện chiếm khoảng 35-40% tổng chi phí vận hành của các hãng. Ngoài ra, việc nhiều khu vực không phận bị đóng hoặc hạn chế khiến máy bay phải điều chỉnh lộ trình, phát sinh thêm phí bay qua các hành lang thay thế và phụ phí rủi ro bảo hiểm.

Hiện giá nhiên liệu hàng không Jet A-1 tại Singapore giao dịch quanh mức 160 USD/thùng và có thể tăng lên gần 170 USD/thùng trong tháng 3 do lo ngại căng thẳng địa chính trị leo thang và nguồn cung hạn chế. Theo báo cáo của các hãng, chi phí khai thác của Vietnam Airlines tăng thêm khoảng 50-60%; của Sun Phu Quoc Airways là 30% và VietJet Air tăng thêm 2.000 tỷ đồng mỗi tháng.

Ngành đường sắt cũng đã điều chỉnh giá vận tải khách và hàng hóa do chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 26% giá thành vận tải.

Trước tình hình này, Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủ tiếp tục triển khai các giải pháp ứng phó với xung đột tại Trung Đông, trong đó chú trọng đa dạng hóa nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu nhằm đảm bảo nguồn cung xăng dầu trong nước. Đồng thời, cần thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các nước trong khu vực như Thái Lan và Trung Quốc để hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận nguồn nhiên liệu Jet A-1.

Bộ Xây dựng cũng đề nghị Bộ Công Thương chỉ đạo các nhà máy lọc hóa dầu mở rộng nguồn nhập nguyên liệu đầu vào và yêu cầu các doanh nghiệp kinh doanh xăng dầu ưu tiên cung cấp nhiên liệu cho các doanh nghiệp vận tải và xây dựng trong trường hợp nguồn cung thiếu hụt.

Bộ Tài chính được đề nghị nghiên cứu giảm thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu trong thời gian phù hợp; đồng thời xem xét giảm 50% phí cất hạ cánh và điều hành bay trong lĩnh vực hàng không, miễn hoặc giảm phí ra vào cảng, bến thủy nội địa, cũng như đưa nhiên liệu phục vụ vận tải vào danh mục hàng hóa được giảm thuế VAT từ 10% xuống mức phù hợp.

Bộ Xây dựng cho biết sẽ tăng cường theo dõi diễn biến giá nhiên liệu và tác động đến giá dịch vụ vận tải; kiểm tra việc kê khai và điều chỉnh giá cước vận tải của doanh nghiệp nhằm đảm bảo minh bạch và phù hợp với biến động xăng dầu.

Đối với hoạt động vận tải quốc tế, Bộ Xây dựng đề nghị Bộ Ngoại giao hỗ trợ làm việc với các quốc gia và nhà chức trách hàng không nhằm tạo điều kiện cho các đơn vị cung ứng nhiên liệu tiếp cận nguồn hàng, giúp các hãng hàng không Việt Nam duy trì slot lịch sử khi cần thiết. Trường hợp cần thiết, Bộ Ngoại giao cũng được đề nghị phối hợp gửi công hàm tới một số quốc gia Trung Đông để hỗ trợ tàu và thuyền viên Việt Nam khi phát sinh nhu cầu hậu cần.

Đoàn Loan