60 quốc gia bàn cách ‘thoát’ phụ thuộc dầu khí, than

Theo Reuters, ngày 28/4, 60 quốc gia họp tại Santa Marta (Colombia) để bàn thảo các bước hành động nhằm tìm biện pháp, gồm ưu đãi, hỗ trợ tài chính, cho quá trình chuyển đổi năng lượng. Các nước cũng bàn cách tạo lập môi trường đầu tư cho ngành công nghiệp chuyển đổi từ khí đốt sang điện, và cải tiến trợ cấp lĩnh vực sử dụng nhiên liệu hóa thạch.

Trong khi đó, Mỹ và Trung Quốc – hai quốc gia gây ô nhiễm hàng đầu thế giới – không tham gia cuộc họp này. Arab Saudi cùng nhóm nhà sản xuất dầu khí lớn Trung Đông cũng vắng mặt.

Xung đột Trung Đông đã kéo dài hai tháng, cho thấy sự phụ thuộc nặng nề của nhiều quốc gia vào nhập khẩu dầu khí. Các nền kinh tế châu Á gặp thách thức do thiếu nhiên liệu, còn châu Âu đối mặt với chi phí năng lượng tăng vọt.

Theo Bộ trưởng Khí hậu Hà Lan Van Veldhoven, cuộc khủng hoảng năng lượng củng cố quan điểm việc loại bỏ dần dầu khí nhằm tăng cường an ninh kinh tế và năng lượng, chứ không chỉ giải quyết vấn đề biến đổi khí hậu.

“Cuộc chiến ở Trung Đông để lại hậu quả trên toàn thế giới vì chúng ta phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch”, bà nói. Bộ trưởng Khí hậu Hà Lan thêm rằng càng ít phụ thuộc vào nhiên liệu này, nền kinh tế càng bớt tổn thương.

Chuyển đổi khỏi nhiên liệu hóa thạch từng được gần 200 quốc gia nhất trí tại Hội nghị thượng đỉnh khí hậu COP28 năm 2023. Tuy nhiên, các cuộc họp COP tiếp theo không thể thúc đẩy cam kết này, do sự ngăn chặn và không hợp tác từ nhóm quốc gia dầu mỏ Trung Đông, nhất là Arab Saudi.

Thực tế, chi phí năng lượng cao củng cố lập luận ủng hộ năng lượng tái tạo và giảm sự phụ thuộc vào các tuyến cung ứng không ổn định. Tuy nhiên, tình thế này cũng dẫn đến những phản ứng ngắn hạn như khai thác nhiên liệu hóa thạch và trợ cấp nhiều hơn. Kết quả là, thị trường năng lượng toàn cầu vừa chịu áp lực, vừa tạo lợi nhuận khổng lồ, ngay cả với các bên tham gia cuộc họp tại Santa Marta lần này.

Trong bối cảnh giá năng lượng tăng cao, Pháp tuyên bố hỗ trợ các hộ gia đình và doanh nghiệp chuyển sang sử dụng điện thay vì trợ cấp nhiên liệu ngắn hạn. Còn tại Na Uy, doanh thu từ dầu khí giúp thặng dư thương mại đạt mức cao nhất ba năm.

Tại Nam Mỹ, Columbia cũng là quốc gia đi đầu trong phong trào giảm thiểu sử dụng nhiên liệu hóa thạch kể từ 2022. Nước này cũng thúc đẩy lệnh cấm khai thác khí đá phiến, dừng hoạt động thăm dò dầu khí mới, dù dầu mỏ và than đá vẫn chiếm khoảng một nửa kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, trước xung đột Trung Đông, Columbia lâm vào tình trạng thiếu hụt khí đốt trầm trọng, khiến nhu cầu than đá gia tăng trở lại.

Bảo Bảo (theo Reuters, LA Times)