Trẻ thấp còi là do gene?

Nhiều cha mẹ lầm tưởng gene quyết định hoàn toàn chiều cao của con, dẫn đến tâm lý chủ quan hoặc buông xuôi, bỏ lỡ “giai đoạn vàng” giúp trẻ bứt phá vóc dáng.

Chiều cao lý tưởng và vóc dáng cân đối mang lại nhiều lợi thế trong cuộc sống hàng ngày. Tuy nhiên, quan niệm “bố mẹ thấp thì con không thể cao” hoặc ngược lại “bố mẹ cao thì con cao lớn” là một sai lầm phổ biến.

Bác sĩ Calvin Q Trịnh, Giám đốc Trung tâm Hiệu chỉnh cơ xương khớp và Phục hồi chức năng HMR, chiều cao của con người phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Ngoài gene di truyền, chế độ dinh dưỡng, vận động và môi trường sống đóng vai trò cực kỳ quan trọng. Do đó, “việc con cái cao lớn vượt trội so với cha mẹ là điều hoàn toàn bình thường nếu có sự đầu tư đúng cách”, bác sĩ nói. Nếu phụ huynh ỷ lại vào gene tốt mà bỏ bê các yếu tố khác, trẻ vẫn có nguy cơ bị thấp còi.

Nhiều gia đình cuống cuồng nhồi nhét dinh dưỡng, bổ sung các loại vitamin khi thấy con bước vào tuổi dậy thì mà vẫn thấp bé. Thực tế, giai đoạn bứt phá mạnh mẽ nhất của cơ thể diễn ra ngay từ trong bụng mẹ. Chỉ từ một tế bào hợp tử, thai nhi phát triển thành một em bé dài 50–55 cm sau 9 tháng. Trong khi đó, ở giai đoạn dậy thì, vốn được coi là thời kỳ bùng nổ chiều cao, cơ thể cũng chỉ tăng trưởng khoảng 10–12 cm trong vòng 12 tháng.

Do đó, vấn đề dinh dưỡng và chăm sóc phải đi theo suốt năm tháng lớn lên của trẻ để tích lũy dần sụn và xương, chứ không thể “đốt cháy giai đoạn”.

Đầu tiên, bố mẹ cần duy trì chế độ ăn uống cân bằng, đa dạng thực phẩm nhằm cung cấp đủ năng lượng, cân đối các chất đạm, béo, bột đường, vitamin, khoáng chất. Bổ sung thực phẩm giàu đạm và canxi như thịt, cá, tôm, cua, trứng và các chế phẩm từ trứng, sữa. Trẻ ngủ trước 22h đêm sẽ giúp tuyến yên tiết ra nhiều hormone tăng trưởng (GH) hơn.

Phụ huynh khuyến khích con chơi ngoài trời hoặc tham gia các môn thể thao giúp xương khỏe mạnh hơn như bóng rổ, bóng chuyền, bơi lội, cầu lông, đạp xe…

Gia đình cũng có thể cho bé đi khám dinh dưỡng để các bác sĩ phát hiện các thiếu hụt về vi chất (vitamin D, can xi, sắt, kẽm…).

Hiện nay, y học có một số phương pháp can thiệp để cải thiện chiều cao cho trẻ, nhưng mỗi phương pháp đều có những mặt hạn chế nhất định. Chẳng hạn, liệu pháp tiêm hormone tăng trưởng rất ít được sử dụng cho mục đích tăng chiều cao đơn thuần do trẻ phải tiêm dưới da liên tục mỗi ngày. Hay phẫu thuật kéo dài cẳng chân chỉ kéo dài phần cẳng chân, dễ gây mất cân bằng hài hòa giữa chi dưới và toàn bộ cơ thể. Nhiều trẻ sau khi thực hiện vẫn tự ti, không dám mặc đồ ngắn, đồ thể thao hay đồ bơi…

Bố mẹ có thể tham khảo kỹ thuật điều trị bằng sóng xung kích (Shockwave). Đây là phương pháp điều trị không xâm lấn, gần như không có tác dụng phụ và hoàn toàn không ảnh hưởng đến sinh hoạt, học tập hàng ngày của trẻ. Khi liệu pháp này được kết hợp với một chế độ tập luyện đặc thù, kết quả tăng trưởng chiều cao sẽ đạt mức tối ưu.

Thùy An